12/08/2026
𝟑 𝐒𝐀𝐈 𝐋𝐀̂̀𝐌 𝐂𝐇𝐀 𝐌𝐄̣ 𝐑𝐀̂́𝐓 𝐃𝐄̂̃ 𝐌𝐀̆́𝐂 𝐊𝐇𝐈 Đ𝐎̂̀𝐍𝐆 𝐇𝐀̀𝐍𝐇 𝐂𝐔̀𝐍𝐆 𝐂𝐎𝐍 𝐇𝐎̣𝐂 𝐎̛̉ 𝐍𝐇𝐀̀
Có một nghịch lý mình gặp khá nhiều ở các gia đình: cha mẹ càng muốn con học tốt, càng dễ khiến việc học trở thành một trải nghiệm căng thẳng đối với cả hai.
Không phải vì cha mẹ không yêu con, cũng không phải vì con lười. Phần lớn là vì chúng ta đang đòi hỏi ở trẻ những kỹ năng mà trẻ chưa được rèn đủ, trong khi lại vô tình biến mỗi buổi học thành một lần kiểm tra xem con “có ngoan, có tập trung, có tự giác” hay không.
𝟏. 𝐂𝐡𝐚 𝐦𝐞̣ 𝐧𝐡𝐢̀𝐧 𝐭𝐡𝐚̂́𝐲 𝐥𝐨̂̃𝐢 𝐬𝐚𝐢 𝐭𝐫𝐮̛𝐨̛́𝐜 𝐤𝐡𝐢 𝐧𝐡𝐢̀𝐧 𝐭𝐡𝐚̂́𝐲 𝐬𝐮̛̣ 𝐭𝐢𝐞̂́𝐧 𝐛𝐨̣̂ 𝐜𝐮̉𝐚 𝐜𝐨𝐧
Con làm 10 câu đúng 8 câu, chúng ta thường chú ý ngay vào 2 câu sai.
Con ngồi học được 20 phút nhưng 5 phút cuối bắt đầu mất tập trung, chúng ta nhớ ngay đoạn con ngồi không nghiêm túc.
Con làm bài chưa cẩn thận, câu đầu tiên bật ra thường là: “Sao con lại làm thế này?”
Điều này rất dễ hiểu. Não của người lớn có xu hướng chú ý đến vấn đề cần sửa. Nhưng với trẻ nhỏ, nếu trong mỗi lần học, con liên tục nhận được phản hồi về những điều mình làm chưa tốt, con rất dễ hình thành cảm giác: “Mình học không giỏi”, “Mình lúc nào cũng làm sai”, “Tốt nhất phải hỏi mẹ trước khi làm.”
Đó không phải nền tảng tốt để hình thành sự tự tin và khả năng tự học.
Cha mẹ không cần bỏ qua lỗi sai. Lỗi sai vẫn cần được sửa, nhưng không nhất thiết phải sửa tất cả cùng một lúc.
Hãy thử nguyên tắc đơn giản: trước khi nói về một điều con cần cải thiện, hãy giúp con nhìn thấy ít nhất 2–3 điều con đã làm được.
“Con tự ngồi vào bàn hôm nay tốt hơn hôm qua rồi.”
“Bài này con làm nhanh hơn rồi.”
“Câu này khó nhưng con vẫn cố suy nghĩ.”
Sau đó mới nói: “Có một chỗ mình thử làm lại nhé.”
Mục tiêu không phải là khen con để con vui. Mục tiêu là giúp con hình thành một tư duy rất quan trọng: “Mình có thể tiến bộ.”
𝟐. Đ𝐨̀𝐢 𝐡𝐨̉𝐢 𝐪𝐮𝐚́ 𝐧𝐡𝐢𝐞̂̀𝐮 𝐤𝐲̃ 𝐧𝐚̆𝐧𝐠 𝐜𝐮̀𝐧𝐠 𝐦𝐨̣̂𝐭 𝐥𝐮́𝐜
Một buổi tối, cha mẹ mong con tự giác ngồi vào bàn, ngồi ngay ngắn, tập trung, làm bài nhanh, làm đúng, không cần nhắc, có thái độ vui vẻ và nếu còn thời gian thì tự tìm thêm bài để làm.
Nghe có vẻ bình thường, nhưng thực ra chúng ta đang yêu cầu một đứa trẻ sử dụng rất nhiều kỹ năng điều hành cùng lúc: quản lý thời gian, kiểm soát sự chú ý, bắt đầu nhiệm vụ, duy trì nỗ lực, kiểm soát ham muốn đi chơi và tự đánh giá kết quả.
Trong khi đó, có thể trước đây chúng ta chưa từng dạy con từng kỹ năng một.
Một đứa trẻ mới bắt đầu học ở nhà không nhất thiết phải “tự giác hoàn toàn”. Ban đầu có thể chỉ cần rèn ngồi vào bàn đúng giờ. Khi kỹ năng này ổn hơn, mới tập tự chuẩn bị sách vở. Sau đó mới đến tự bắt đầu bài, rồi duy trì tập trung, cuối cùng mới tiến tới khả năng tự kiểm tra và tự điều chỉnh.
Kỹ năng tự học không phải thứ trẻ tự nhiên có. Đó là thứ được hình thành qua quá trình rèn luyện.
Vì vậy, thay vì hỏi “Bao giờ con mới tự giác?”, hãy hỏi:
“Hiện tại con đang thiếu kỹ năng nào nhất và mình có thể rèn kỹ năng đó trong 2–3 tuần tới như thế nào?”
Chia nhỏ mục tiêu sẽ giúp cả cha mẹ và trẻ bớt áp lực hơn rất nhiều.
𝟑. 𝐂𝐡𝐚 𝐦𝐞̣ đ𝐚𝐧𝐠 𝐝𝐚̣𝐲 𝐜𝐨𝐧 𝐭𝐫𝐨𝐧𝐠 𝐤𝐡𝐢 𝐜𝐡𝐢́𝐧𝐡 𝐦𝐢̀𝐧𝐡 đ𝐚̃ 𝐜𝐚̣𝐧 𝐧𝐚̆𝐧𝐠 𝐥𝐮̛𝐨̛̣𝐧𝐠
Đây có lẽ là nguyên nhân ít được nói đến nhất.
Một người mẹ đi làm cả ngày, giải quyết công việc, chăm con, cơm nước, nhà cửa… đến tối mới ngồi xuống cùng con học. Khi ấy, mẹ không chỉ đang đối diện với một đứa trẻ mất tập trung.
Mẹ đang đối diện với sự mệt mỏi của cả một ngày.
Con làm sai → mẹ bực.
Con không chịu học → mẹ lo.
Con làm chậm → mẹ sốt ruột.
Rồi sự sốt ruột ấy chuyển thành quát mắng.
Sau đó con khóc, mẹ lại thấy có lỗi.
Ngày hôm sau hai mẹ con lại bắt đầu một vòng lặp mới.
Vì thế, trước khi hỏi “Làm sao để con học tốt hơn?”, đôi khi cha mẹ cần hỏi một câu khác:
“Mình đang đồng hành với con bằng sự bình tĩnh hay bằng sự lo lắng của chính mình?”
Lo con không theo kịp bạn bè. Lo cô giáo đánh giá. Lo con điểm thấp. Lo người khác nghĩ mình không biết dạy con. Hoặc đơn giản là mình quá mệt và chỉ muốn con hợp tác ngay.
Những áp lực ấy nếu không được nhận diện sẽ rất dễ biến việc học thành cuộc chiến.
Một người lớn bình tĩnh không có nghĩa là không bao giờ cáu. Mà là nhận ra mình đang cáu trước khi biến cảm xúc đó thành cách dạy con.
Cuối cùng, điều quan trọng nhất mình muốn nhắc các bố mẹ là:
Trẻ không cần một người mẹ hoàn hảo để học tốt. Trẻ cần một người lớn đủ bình tĩnh để đồng hành lâu dài.
Đừng cố sửa cả ba vấn đề trong một tuần.
Hãy chọn một điều quan trọng nhất, chia nó thành những bước rất nhỏ và kiên trì làm trong một thời gian đủ dài.
Bởi trong việc rèn con, đều đặn quan trọng hơn hoàn hảo, và tiến bộ nhỏ mỗi ngày quan trọng hơn một buổi học thật xuất sắc.
Các bố mẹ đọc đến đây, mình tò mò nhất một điều: trong 3 điều trên, điều nào bạn thấy mình hay mắc nhất? Hay nhà mình còn một “sai lầm” nào khác nữa?
