https://www.facebook.com/107198518971655/

Nam Nhi Chí Lớn, Ho Chi Minh City (2026)

13/06/2025

Ngày rời đi - Ngày 5

Trên thế giới, 43% người nói được 2 thứ tiếng, 13% sử dụng được 3 ngôn ngữ, người chỉ biết nói tiếng mẹ đẻ chiếm có 40% thôi. Bạn hiện nằm trong nhóm 40, 43 hay 13?

Ngày nay, ngoài tiếng mẹ đẻ thì tiếng Anh gần như là ngôn ngữ bắt buộc. Trong giới bóng chuyền VN, chỉ có mỗi bạn Trần Thị Thanh Thuý ở Long An là có thể xuất ngoại với HĐ lương khủng, do ngoài tài năng chơi bóng thì bạn còn nói tiếng Anh thành thạo.

Năm 2014, tui tình cờ gặp 100 bạn SV năm 1 trong 1 hội thảo. Bạn nào cũng thề thốt là 4 năm ĐH, sẽ có IELTS 6.5 ra trường, có bạn còn nói sẽ thành thạo 1 ngôn ngữ khác nữa. Năm 2019 gặp lại, 0 (không) có bạn nào có IELTS, và hồ sơ xin việc điểm yếu là ngoại ngữ, bây giờ tức năm 2024, vẫn thấy điểm yếu trong hồ sơ của bạn là ngoại ngữ.

Ngoại ngữ cũng như sự cân đối của vóc dáng cơ thể, đó là sự khổ luyện. Không mấy người chịu khổ luyện để có, chỉ ao ước và tìm lý do để giải thích vì sao mình không có. Ai quá béo hoặc quá gầy, trừ trường hợp bị bệnh không nói, thì đều là do sự không kỷ luật mà ra.

Như bây giờ, sắp chọn chương trình cao đẳng ĐH, nếu điểm cao cỡ 3 môn trên 24 điểm thì học ĐH, còn không học trường nghề cho nó nhanh ra trường, chứ trí tuệ lèo tèo vô hiểu gì 3 cặp phạm trù 6 nguyên tắc với tam đoạn luận, toán cao cấp....

Còn có trí óc tốt, chọn học ĐH thì lựa trường nào dạy chuyên môn bằng tiếng Anh hoàn toàn, rồi "chuột chạy cùng sào" thì mới vào trường dạy bằng tiếng Việt toàn bộ, vì ra trường, chắc suất 1 thất nghiệp nếu không có ngoại ngữ. Giờ ĐH nào mà dạy monolingual thì lạc hậu lắm rồi, thế giới internet kiến thức bằng tiếng Anh hết, tiếng Việt có mấy đâu mà tìm trên đó. Giờ ai không có ngoại ngữ là thiểu số của thế giới hiện đại, ngơ ngơ ngác ngác nhìn tội nghiệp.

Có nhiều bạn gái tốt nghiệp ngành song ngữ Anh-Trung (ĐH Nha Trang và ĐH Thái Nguyên đào tạo), thấy mê lắm, 4 năm ra trường, 2 tay 2 súng, nói rào rào, tiếng nào cũng biết, ai cũng việc làm lương mấy chục triệu hết, các tập đoàn nó giành về hết. Nhân viên công ty mà gặp người Mỹ nói tiếng Anh, gặp người Trung nói tiếng Hoa, gặp người Nhật nói tiếng Nhật, mặt mũi sáng bừng, vóc dáng cân đối khoẻ khoắn đi lại như con thoi, đối tác nào chẳng thích. Y chang bên Hongkong, Đài, Sing, Mã,...Còn có những người không chịu khổ luyện để có ngoại ngữ, đi hội chợ triển lãm hay đàm phán gì cũng phải dắt phiên dịch theo, nói chuyện riêng chuyện bí mật không được, khi ăn tiệc người ta trêu đùa thì đực mặt ra không góp chuyện được vì có biết tiếng đâu, cười giả lả cho qua. Doanh nhân doanh nhéo gì lạ vậy.

Trong lòng đối tác nó cũng có sự khinh nhẹ, dù không có nói ra, vì nghĩ là mình không có trí (có thể mình sẽ tự ái, người ta cũng nghĩ vậy nên chỉ khinh trong lòng chứ không bao giờ nói ra cho mình biết đâu). Người có trí óc không ai 7 năm phổ thông, 4 năm ĐH, 11 năm học 1 ngoại ngữ mà không nói được hết. Nào đâu phải do giáo dục Vn như mình đổ thừa đâu, vì vẫn có rất nhiều người cũng học y chang như mình, cũng trường làng như mình mà lưu loát thành thạo. Do tư chất cá nhân và sự khổ luyện mà có. Không có 2 cái này thì đành chịu dốt.

Nói để các bạn biết là thế giới nó đang diễn biến như vậy, ai biết mỗi tiếng mẹ đẻ là thiểu số, tương lai sẽ không có cơ hội gì vì hội nhập toàn cầu, công dân toàn cầu, không mấy ai chỉ biết 1 ngôn ngữ nữa hết.

09/06/2025

Ngày rời đi - ngày 4

Thương nhớ Ba Tư

1. Xe hơi là biểu tượng thịnh vượng cho xã hội ngày nay, giống 500 năm trước là xe ngựa, sau đó là xe đạp, rồi là xe máy. Xe máy là lịch sử, dần dần sẽ bị xoá sổ. Trung Quốc, Indonesia, Pháp, Mỹ, Anh... cho đến Srilanka, Mông Cổ..., xe hơi luôn là đề tài thú vị khi cánh đàn ông tụ tập với nhau. Các cô bé cậu bé trung học khắp thế giới vẫn "đố bạn" trong lúc ra chơi về logo của các hãng xe. Mô hình xe hơi thu nhỏ có điều khiển là mặt hàng đồ chơi trẻ em bán chạy nhất. Khắp nơi, người khá giả vẫn đi xe hơi riêng và đóng thuế xe, phí cầu đường, bãi đỗ... và nhà nước lấy tiền đó trợ cấp cho phương tiện công cộng để người thu nhập ít hơn sử dụng. Người khá giả thì bận rộn, nên phải bỏ tiền ra mua thời gian, và ngược lại. Với người thu nhập trung bình khá, nếu ở thành phố thì không cần sắm xe hơi vì tốn kém chi phí đỗ xe, có nhiều sự lựa chọn như taxi, xe buýt, xe công nghệ....còn ở nông thôn thì mỗi gia đình nên mua 1 chiếc để đi lại. Ở nông thôn, xây nhà cần chừa sân đỗ và đường sá nên mở rộng để xe đi lại thoải mái.

2. Người Iran tự hào ghi tên mình vào những dân tộc trên hành tinh này có nghề chế tạo xe hơi (xe ô tô, tuỳ vùng gọi). Hãng xe IKCO là hãng xe lớn với gần cả triệu chiếc/năm, xuất khẩu đến hơn 40 thị trường ít ai để ý như Trung Á, Trung Đông, Trung Mỹ, Nga, Đông Âu, châu Phi. Ở Iran, xe Samand được xem là quốc xa (national car). Xe hơi đi liền với công nghiệp luyện thép, công nghiệp chế tạo phụ tùng, cao su, nhựa, động cơ...nên không dễ thực hiện, phải bền bỉ đến cùng, dựa vào nội lực quốc gia chứ không thể dựa vào ngoại bang. Lịch sử cho thấy chưa có 1 hãng xe quốc tế tới đặt nhà máy rồi bàn giao nền công nghiệp chế tạo ô tô cho nước đó cả. Họ ra đi thì chỉ để lại "kỹ năng lắp ráp" như đứa trẻ xếp đồ chơi Lego. Vì vậy, người Iran kêu gọi các kỹ sư về ô tô ngày đêm nghiên cứu để tạo ra dòng xe riêng, với tinh thần "work for our country". Hỏng, làm lại. Xấu, làm lại. Mắc, làm lại... Ngày nay, hãng IKCO có đến 54.000 công nhân viên với tài sản 32 tỷ đô, nằm trong bảng những nhà sản xuất xe lớn nhất thế giới. Xe của họ rất nặng do thép dày, chắc, đi trên đường trường thì khỏi chê. Mặc dù bị cấm vận kinh tế nhưng đời sống của người Iran không mấy chật vật, vì ngoài dầu thô là tài nguyên thiên nhiên ra, họ còn nhiều lĩnh vực khác thu ngoại tệ. Họ đã tự sản xuất mọi thứ, những người trẻ tài năng đều được khuyến khích sáng tạo ra cái mới và sản xuất thay thế nhập khẩu.

Người Iran có tinh thần tự cường rất mạnh mẽ, mỗi cá nhân đều học như điên, làm hết mình, sẵn sàng hy sinh cái tôi cá nhân để lợi ích chung cho cộng đồng. Sự thành công ở các nước châu Á đều là do người dân chỉ ngủ có 5-6h/ngày, còn lại là ở công trường nhà máy công sở. Tinh thần ham thích sản xuất và say mê lao động chính là cốt lõi của sự thịnh vượng. Vì để có thể làm được sản xuất, người đó phải rất là THÁO VÁT, kỷ luật, có đầu óc tổ chức rất tốt.

3. Mình đến Iran một lần chung với đoàn thương nhân Hongkong, xúc tiến nhập khẩu hạt dẻ cười (một loại hạt) cho thị trường Trung Quốc. Trên đường phố thủ đô, xe IKCO chiếm áp đảo. Anh bạn Aram, lúc đưa mình đi ăn ở nhà hàng Hoa có tên là Gold Dragon trên phố Tooraj, có nói ở Tehran, có 3 hãng xe bán chạy nhất là Susuki của người Nhật, Peugeot của người Pháp và IKCO của người Iran. Với anh, và với bất cứ người Iran nào, nếu xe IKCO giá ngang bằng, tiện nghi chỉ 2/3 thì anh vẫn đi xe IKCO, "because it's made by Iranian". Anh nói việc dùng hàng nội địa là trách nhiệm bắt buộc của mỗi công dân, "phải dùng" chứ không phải "nên dùng", dù không có quy định nào cả. Chính sự tự trọng với sản phẩm dân tộc mình sản xuất là chìa khoá thành công của các nước biết chế tạo xe hơi (số lượng các nước này chỉ đếm trên đầu ngón tay dù có hơn 200 quốc gia trên trái đất). Anh nói, người Iran chưa giàu bằng người Nhật người Pháp thì mỗi công dân Iran phải có nhiệm vụ làm cho người Iran giàu có lên. Thanh niên Iran vào buổi tối trước khi nhắm mắt ngủ, phải dành 15 phút chiêm nghiệm hôm nay mình đã làm được gì mới mẻ chưa, hay vẫn một ngày trôi qua chán òm như mọi ngày? Rồi buổi sáng thức dậy, vừa uống cà phê vừa suy nghĩ hôm nay phải làm gì để tốt hơn hôm qua. How to have a better day than yesterday?

Khi mua hàng, họ hay hỏi người bán "cái này có hàng made in Iran không"? Vì với họ, mua một sản phẩm Iran sản xuất, một người Iran sẽ có việc làm, 1 đồng ngoại tệ sẽ ở lại, đồng tiền đó sẽ được tái đầu tư, sản phẩm sẽ càng tốt hơn, xuất khẩu lấy được 2 đồng về cho quê hương, dù việc xuất khẩu của họ rất chật vật do bị Mỹ cấm vận, nhận thanh toán rất khó. Nhưng họ biết, mỗi dân tộc phải tự mình tự cường, xây dựng thực lực bằng nền kinh tế hùng mạnh, còn các quan hệ quốc tế, cuối cùng cũng chỉ xoay quanh lợi ích của nước họ.

Lịch sử Iran gắn liền với lịch sử của Ba Tư hào hùng ngày xưa, và văn hoá ấy vẫn âm thầm chảy trong huyết mạch của mỗi người. Cốt lõi của sự thịnh vượng của mỗi dân tộc, là tự chủ sản xuất. Các doanh nghiệp ở Iran, dù ở lĩnh vực nào, đều mở thêm 1 mảng sản xuất để các khu công nghiệp lấp đầy các nhà máy, người dân của họ có việc làm, tỉnh nào cũng phát triển kinh tế ngang bằng nhau để tránh việc di dân cơ học lên đô thị lớn.

03/06/2025

Ngày rời đi - Ngày 4

Chuyện xã hội muôn thuở, lâu lâu ôn bài , chuyện ngụ ngôn

Có 2 cha con nọ kẹt tiền nên đem con ngựa ra chợ ở thành phố bán. Đi ngang qua 1 thị trấn, một đám con gái xầm xì:

- Có ngựa mà không biết cưỡi, phải đi bộ nhọc sức! Ngu thế!

Ông già thấy mình đúng là ngu thật, liền cho đứa con leo lên, còn mình thì đi bộ. Ði được một quãng, cha con ông lại nghe một đám ông già bàn tán:

- Thời đại gì mà không ai kính trọng người già. Hãy nhìn thằng ranh con bất hiếu trên lưng ngựa kìa!

Người cha vội bỏ con xuống rồi lên ngồi thế chỗ đứa con. Họ đi như vậy cho đến khi gặp một nhóm phụ nữ. Họ la lên:

- Ông có thể ung dung ngồi trong khi con ông bước theo ông mệt nhọc như vậy ư? Người lớn mà chẳng nhường nhịn con nít gì cả!

Ông cha nghe thế liền kéo thằng con lên ngồi sau, nghĩ lần này là ổn. Khi vào thành phố, một nhóm thị dân đang dắt chó mèo đi dạo quát lớn:

- Ai lại nhẫn tâm bắt con vật phải chở nặng nề như vậy. Cha con ông hãy gánh con ngựa trên lưng đi, để biết thế nào là cực nhọc! Còn không, chúng tôi sẽ báo lên quan lớn!

29/05/2025

Ngày rời đi - Ngày 3

Tui cả đời chỉ biết 3 thứ là thơ văn, rong chơi và làm ăn, ngoài ra không biết gì nữa. Hỏi 3 cái này thì chỉ được vì đã làm qua.

Năm 2021, Ất nhắn tin nhờ tui giúp làm ăn. Tui bảo đang mùa zịch, xã hội cách ly thì là cơ hội cho mình toàn tâm toàn ý học ngoại ngữ, đọc sách văn học, tự tập gym hít đất, rồi đọc mấy cái tài liệu về nấm. Nấm vừa là nguồn đạm thực vật thay thế thịt cá, vừa là rau, xu thế tương lai. Hết zịch thì triển khai làm, tui đã từng làm qua ngành này. Bé OK khí thế, năm sau tui hỏi lại thì Ất nói chưa làm cái gì. Ngoại ngữ thì do không có bạn học cùng. Tập thể thao thì không biết tập môn gì, tài liệu về nấm thì cũng không biết đọc ở đâu. Tui mới dành thời gian hướng dẫn, sáng nhắn giao 1 bài về SP, tối nhắn tin hỏi. Cuối cùng thì bé cũng pass về kiến thức. Còn ngoại ngữ vẫn mù và thể lực ngày càng kém hơn do lười biếng. "Thoắt trông nhờn nhợt màu da, ăn gì to béo đẫy đà làm sao", do ăn nhiều và vận động ít nên mặt sưng bự như biển báo giao thông đường bộ.

Nhưng do tui ép quá thì Ất cũng ra được 1 xưởng nấm nhỏ. Mà bán ầu ơ lắm. Hỏi lý do Ế thì bạn nói do thị trường không chấp nhận. Vô FB coi thì tui thấy 1 ngày share 3 bài về cô Phương Hằng, còmment thảo luận khí thế. Tui hỏi thảo về cô Hằng có giúp mình bán nấm nhiều không? Ất nói hiểu, đây là lần cuối, không quan tâm đề tài xã hội nữa, để tập trung bán hàng. Đâu mấy tháng sau, Ất lại liên hệ, nói giờ muốn mua chiếc xe tải và mở rộng cái chỗ làm nấm, mà không có tiền, bán chậm quá. Vô FB coi thì thấy ngày share 3 bài về chú Đàm Vĩnh Hưng. Tui lại hỏi, bàn tán về chú Hưng có giúp mình mua được xe tải và mở rộng xưởng không? Ất nói hiểu, đây là lần cuối, não sẽ tập trung bán hàng. Tui kêu xoá hết, unfollow hết mấy cái tin tức tào lao, unfollow mấy người cả ngày bàn chuyện xã hội. Chỉ những cái j giúp mình make money mua xe mua xưởng, giúp mình mở rộng kiến thức chuyên môn, giúp mình giỏi ngoại ngữ, giúp mình đi du lịch ra thế giới, giúp mình khơi được lòng nhân ái và hành động giúp đỡ người yếu thế trong xã hội...thì theo dõi. Bé thề nói đây là lần cuối.

Tui giúp bé khí thế, đẩy lên quá trời. Khách mua nhiều, bé khoái. Gần đây lại ế, tui mới vào FB của Ất để coi, chứ không có xài FB nữa. Thấy 1 ngày Ất share 3 bài về đề tài quánh ghen với đường sắt cao tốc, bị cuốn theo mấy KOL rảnh rỗi trên mạng. Tui thấy vô phương cứu chữa nên block mẹ. Người (muốn kiếm tiền) mà không có tiền thì chắc chắn não có cái gì đó sai sai.

28/05/2025

Ngày rời đi - Ngày 2

Người ai cũng thích

Cách đây mấy năm, đợt nghỉ hè, tui đi châu Âu với 1 đoàn du lịch, có nhà chị Q. Chị Q dắt 2 đứa con đi chơi, nhóc đầu học cỡ lớp 9 còn nhóc sau học tiểu học, tên Phổ. Cậu lớn tên gì không rõ, còn cậu nhỏ thì cả đoàn ai cũng ấn tượng. Chuyến bay đêm (chuyến đi lẫn chuyến về), khi cả máy bay đang vật vạ ngủ thì đèn chỗ ghế cậu Phổ vẫn sáng. Tui đi toilet nhìn vào thì thấy cậu đang ngồi viết chữ tiếng Hán, rồi đọc sách, rồi viết viết vẽ vẽ. Tiếp viên thấy khoái nên khẽ khàng đi ngang, đưa ly nước, đưa cái bánh. Khi xuống sân bay trung chuyển và đợi lên máy bay kế tiếp, trong khi mọi người kể các bạn nhỏ trang lứa đang tìm sóng wifi để chat và chơi game thì cậu đi vòng vèo hết các ngóc ngách trong sân bay, chụp lại những chữ tiếng Anh mà cậu không biết, để dành tra từ học sau. Người lúc nào cũng vận động và đầy năng lượng.

Chị Q nói thằng này ham hiểu biết, thèm chữ thèm nghĩa, ham thể dục thể thao, tự dưng nó vậy chứ chị chẳng có bí quyết gì. Thằng anh nó thì lười, anh chị la hét, phải ép buộc học, 10 chữ tiếng Anh dò lại 10 chữ, ráng trả bài xong là mừng rỡ chạy đi mất, kêu đọc sách thì nói dài, nhờ tóm tắt lại chứ không đọc. Chở đi học đủ các trung tâm đủ môn ngoại ngữ đến cờ vua tới nhạc cụ đến võ thuật bơi lội..., tốn không biết bao nhiêu tiền mà học không được là không được. Còn Phổ thì anh chị chưa bao giờ nhắc nhở, "nó biết sạch bách tất cả những gì nó đọc được"-chị Q nói. Ở trường, thầy cô nó chỉ hỏi khi các bạn khác trong lớp tịt hết không ai biết, dù hỏi cái gì nó cũng giơ tay. Phong trào nào nó cũng tham gia, cái gì nó cũng biết chơi. Vì quá ham hiểu biết nên mọi thứ đều mày mò tự học.

Ở châu Âu, lúc đoàn ghé nhà hàng Trung Hoa, cậu đọc vanh vách thực đơn bằng tiếng Trung trên đó, giao tiếp với các phục vụ (là du học sinh Trung Quốc) một cách thành thạo. Một số chữ không biết thì cậu nhờ anh phục vụ giải thích lại, rồi cậu cẩn thận chụp lại mặt chữ để tra, để học. Khi vào quán Tây thì cậu nói tiếng Anh không khác gì người bản xứ, trong khi thằng anh thì cứ ấp a ấp úng, đi mua cà phê hoặc gì đó đều lôi thằng em theo, kêu trả giá giùm tao, hỏi giùm tao. Trong đoàn cũng có mấy con nhà khác, cũng con nhà khá giả và học đủ trường quốc tế Tây Tàu, nhưng không ai được như cậu Phổ. Tại những điểm tham quan, khi hướng dẫn viên nói về các di tích hay lịch sử, cậu mở điện thoại thu âm để nghe lại. Có lần đang ở trong một nhà thờ cổ, đang dịch thì chú hướng dẫn viên Việt Nam bị Tào Tháo rượt, phải vô nhà vệ sinh, cả đoàn ngoài này đang ngơ ngác thì cậu Phổ nói với cô hướng dẫn viên nước ngoài là cô cứ nói đi, để cậu dịch cho cả đoàn nghe. Một cậu nhóc nhỏ xíu đứng nói lưu loát mà phục lăn, cả đoàn yêu mến kinh khủng. Ngày cuối, cả đoàn đi shopping mua đủ thứ thì cậu thấy đứng đắm đuối trong hiệu sách, lục tìm sách quý. Khi hỏi sao con có trí nhớ tốt vậy, cậu nói "cũng quên nhiều, nhưng quên là con lập tức tra lại để nhớ". Tui hỏi sao con chăm chỉ vậy, thì cậu nói Genghis Khan (Thành Cát Tư Hãn) có nói với các cháu của ông là, "tư chất tốt là do trời sinh, nếu may mắn có được thì phải chăm chỉ gấp nhiều lần người thường để có thể bá chủ thiên hạ. Mình phải làm trùm 1 cái gì đó chú ạ".

Bẵng mấy năm, nãy thấy nick chị Q sáng đèn. Tui hỏi thì chị nói cháu Phổ vừa thi xong cấp, tiếng Anh có IELTS 8.0 từ lớp 11 nên quy ra 10 điểm thi rồi, nhưng cậu vẫn đăng ký thi tiếng Trung để cho vui, suýt tuyệt đối. Các môn khác cũng cao ngất. Nó đã được ĐH Zurich nhận vào từ đầu năm, học bổng toàn phần, nên xong bằng cấp 3 là đi. Tui xin hình 2 anh em, chị Q gửi cho coi xong nhắn. Chị nói chán lắm em ơi, thằng anh sống bản năng, vô kỷ luật, mê ăn mê game mê chơi không à. Anh chị để dành sẵn tiền nó đi du học mà có cái IELTS 6.0 không thi nổi em, cuối cùng cũng đâu có trường nào bên kia nhận. Đành phải học cái ĐH quản trị kinh doanh khỉ nợ gì đấy ở VN này, xong xin việc lèo tèo lương không ăn thua, giờ suốt ngày nằm trong phòng quánh tiền ảo chứng khoán chứ không đi làm, coi máy tính điện thoại cả ngày nên mắt bị bệnh khô giác mạc, nhìn gà hoá cuốc, lái xe ra đường ban đêm suýt gây tai nạn. Phòng ốc nó bẩn thỉu lộn xộn, chung quy là do lười, anh chị rất lo lắng cho tương lai của nó nhưng riêng nó thì không. Chán, chị chẳng muốn nói đến. Hai anh em một trời một vực. Ngoại ngữ, tri thức hiểu biết, hay sự cân đối cơ thể là phải do cá nhân thực hiện chứ tiền nào mua được em. Chị đâu có so sánh, con đứa nào chẳng thương, chỉ là nói cái kết quả hay hậu quả gì cũng có nguyên nhân nội tại. Ai đó không được như bản thân họ mong muốn là 100% do mình.

Còn cậu Phổ, tui hỏi, chị Q nói, trời ơi, nếu đẻ được 1 thằng như nó, thì đau mấy chị cũng đẻ nữa. Nó làm ra tiền từ lớp 8 rồi em ơi, dạy học cho trẻ con cả xóm và dạy online tiếng Việt cho người nước ngoài, tiền nhiều lắm. Nó tự động làm mọi thứ, phòng ngủ nó không cho giúp việc vào dọn, nó tự giặt giũ và dọn dẹp, luôn đẹp như khách sạn 5 sao. Nhà chị có điều kiện, du học tự túc cũng được nhưng nó nói thôi mẹ để tiền lo cho anh, con tự lo được.

Nhìn bức hình chị gửi, thấy cùng mẹ cùng cha cùng huyết thống, cùng một mái nhà mà sao khác biệt quá. Bên cạnh thằng anh tối om tối sầm (do lối sống kém kỷ luật và lười biếng mà thành), thì cậu em cao to cân đối, mặt mũi sáng trưng như nam thần Hy Lạp. Chiều cao thì có thể do gene, nhưng sự cân đối cơ thể của 1 người, sự thông thạo ngoại ngữ của 1 người là chắc chắn là do khổ luyện.

26/05/2025

Ngày rời đi - Ngày 1

Những tuổi già đớn đau
1. Xưa, Minh học giỏi và lanh lợi nên tìm được học bổng toàn phần đến Úc. Xong ĐH, Minh ở lại làm việc, đưa cô em gái sang học rồi cùng định cư luôn, sau đó Minh và em gái lấy quốc tịch, lập gia đình. Ba mẹ Minh, cô Xuân và chú Tiến là giáo viên tiếng Anh ở Việt Nam, đến khi nghỉ hưu thì bán nhà sang Úc ở với con. Trong khu dân cư Minh đang ở, người già làm quen với nhau thành một hội nhỏ, cô chú cũng góp mặt, không mấy khó khăn vì tiếng Anh tốt, chỉ có đi chơi thì không tham gia được. Người già ở khu cô chú ở, họ đạp xe mỗi ngày, sang các nước du lịch, leo núi và chèo thuyền, tích luỹ được nhiêu thì ráng tiêu xài trước khi chết chứ không có để lại cho con cháu, làm hỏng con cháu. Cô Xuân nói tiền thì cũng có nhưng đi không nổi, sao họ lớn tuổi hơn mình mà khoẻ thế không biết. Những người trên 80 tuổi, vẫn đạp xe băng băng trong rừng, vác ba lô đi khắp nơi. Tui nói, dạ sinh viên các ĐH, họ một buổi học, 1 buổi chạy rầm rập quanh campus, hay khi ở trong phòng cũng tự tập luyện khí thế. HS-SV luôn cân bằng việc học chữ và thể dục thể thao, "work-out" là cái "must do" trong daily to-do list, đó là lợi thế của giáo dục phương Tây, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore... vì sẽ tạo ra người có năng suất làm việc, làm nhanh, làm bền. Trong ba lô của người trẻ luôn có 1 bộ đồ thể thao và 1 cái khăn lau mồ hôi, họ lang thang vòng quanh thế giới với cái ba lô to đùng chứa đủ thứ ở trên lưng. Tuổi trẻ vận động nhiều nên tuổi già của họ rất chất lượng. Học sinh Nhật Bản hay Hàn Quốc học rất căng nhưng vận động cũng căng không kém, nên thanh niên họ dáng cao ráo, lưng thẳng.

Cô Xuân chú Tiến cả ngày chỉ ngồi ở nhà chờ con cháu về. Công việc xứ người, chỗ ở luôn tách lập với khu chỗ làm, lái xe trên đường rất lâu. Cô nấu cơm xong, ngồi lướt mạng mỏi mắt vợ chồng Minh mới về, cả nhà ăn xong thì ngủ chứ không kịp trò chuyện. Sau có em bé, Minh dọn đi chỗ khác, cuối tuần chở con cái sang chơi. Trong tuần, cô Xuân nói, từ thứ 2 đến thứ sáu là ngồi trên ghế salon đếm thời gian, coi tin tức ở VN, chỉ vui được 2 ngày thứ 7 chủ nhật. Lễ nào tụi nó đi du lịch thì chỉ ngồi buồn, ra vô không biết làm gì. Tui nói mình đi dạo cũng hay, cô chú nói lười, mệt, không quen đi. Du lịch không đi vì khó ngủ, ngồi máy bay lâu mỏi người. Tui thấy phía sau có cái vườn nhỏ nè, sao cô chú không trồng cái gì cho vui, chú Tiến nói dẹp, trồng phải chăm phải tưới, mệt. Từ nhỏ cô chú học hành chăm chỉ, chữ nghĩa rất ham, nhưng cái gì vận động là từ chối tham gia. Chỉ có ăn thì cô chú thấy thoải mái, chú Tiến hóm hỉnh kể vậy. Tủ lạnh đầy ắp, bạn bè tụ tập là ăn, gia đình gặp nhau là ăn, là cụng dzô dzô. Hỏi cô chú có hiến máo gì không, máo như xăng nhớt, để lâu không thay là nó gây nhức mỏi, giảm thọ. Cô chú nói không, không quen, không cho ai đâu.

2. Sáng đau trưa đau chiều nhức tối nhức. Nhà biệt thự sân vườn hoa cỏ rộng rãi như mong ước, giờ là gánh nặng vì phải dọn dẹp mỗi ngày, thuê cắt cỏ cũng tốn tiền. Kiến thức nhân loại, bài học làm người, kỹ năng làm giàu gì cô chú cũng chẳng muốn đọc nữa. Tiền bạc tích luỹ chỉ dùng để khám bệnh, Minh và cô em ban đầu xin nghỉ phép để đưa đi, sau hết phép nên cô chú tự xoay sở. Rồi giận rồi hờn, rồi xích mích. Mấy lần cô định về VN, nhưng sợ về thì nhớ con nhớ cháu bên này, rốt cục cả ngày sống trong phiền muộn.

Tuổi trẻ ngại vận động, sợ đau cơ mỏi gân, thì tuổi già đau đớn, bệnh tật. Lúc nhấc tay nhấc chân lên không nổi thì mới tiếc, mới nghĩ "giá như..." nhưng đã muộn. Giờ ĐH dễ, ai muốn học là học, nên thay đổi quan điểm. Nếu phụ huynh VN vẫn cứ mải mê cho trẻ ngồi học chữ để thi cử, tranh suất vào ĐH công lập thì thế hệ sau càng ngày càng yếu ớt về thể lực, gánh nặng y tế XH sẽ khủng khiếp. Phải cân bằng, 1 buổi học chữ, 1 buổi vận động, để tạo thành thói quen cho người trẻ.

*** Những người còn trẻ, ngay bây giờ, hãy chuẩn bị cho tuổi già. Chuẩn bị cái gì thì tự hiểu. Tầm nhìn 100 năm, 50 năm, 30 năm....cho cá nhân mình.

22/05/2025

Ta và con - Ngày cuối cùng

Điều ta chưa biết

Trên các chuyến bay đường dài, tui hay đọc sách để quên bớt thời gian. Khi mỏi mắt thì bắt chuyện với người bên cạnh, nhiều lúc cũng gặp được người thú vị.

Vừa rồi, trên chuyến bay từ Seoul đến Băng Cốc, ngồi cạnh là một ông người Hàn lớn tuổi. Ổng nói ông từng là giáo sư ngành Toán ở ĐH Seoul, giờ già đi lang thang, điểm đến lần này là phía Bắc Thái Lan, đi thăm hang Tham Luang núi Nang Non, mày biết chỗ này không. Tui lắc đầu nên ông kể.

1. Ngày xưa, ở khu vực này có một vương quốc cổ. Cô công chúa của vương quốc này đem lòng yêu chàng chăn ngựa, nhưng vua cha không đồng ý vì đã hứa gả cho nước khác. Nàng công chúa và chàng chăn ngựa bỏ trốn vào trong 1 hang khô tên là Tham Luang dưới chân núi. Vua cha sai 1 vị tướng dẫn theo 12 chiến binh tài giỏi vô rừng lùng sục, bắt được chàng chăn ngựa, đem về thành và giết đi. Nàng công chúa hay tin, bèn chọn cái chết ở trong hang, linh hồn nàng vẫn cứ vấn vương mãi trong đó. Ngọn núi bắt đầu sụp dần từng mảng lớn, tạo thành hình dáng như 1 người con gái mang thai đang nằm, tạo hình xong thì ngọn núi này không sụp nữa. Hang Tham Luang bỗng dưng có nước chảy ra, người dân bắt đầu trồng lúa rau màu. Đây cũng là công viên địa chất và là nơi du lịch thám hiểm vì rất đẹp.

Ngày 23/6/2018, buổi sáng đẹp trời, mọi người vào núi chơi như thường lệ. Nhưng tới trưa thì mưa lớn. Tới tối, người bảo vệ công viên hoảng hồn khi thấy những chiếc xe đạp đang để trước cửa hang, vội vàng báo cảnh sát, và người ta thông báo có 1 đội bóng thiếu niên tên là Heo Rừng đã bị mắc kẹt trong hang do nước dâng lên bịt kín. Nhiều phương án cứu hộ đã triển khai, thợ lặn chuyên nghiệp của Thái và các nước được cử tới nhưng đều không thành công vì nước chảy rất mạnh, bên trong thì đá lởm chởm, Elon Musk có tính cả phương án gửi tàu ngầm nhỏ sang. Truyền thông cả thế giới tập trung về việc giải cứu này tuy nhiên chưa có phương án nào thành công vì mưa lớn liên tục.

2. Ở Chiang Mai, có 1 người phụ nữ hay đăng phây nói thế này thế kia, ra vẻ có học thức hiểu biết. Cô không bao giờ tin tưởng vào thánh thần, thấy ai có đức tin thì bảo là mê tín, không có huyền học hay khoa học tâm linh gì hết, hễ thấy thì mới tin, 1+1 = 2 thì mới đúng. Tính tình cô hơi dữ, ai khác quan điểm là bị cô chửi. Bỗng dưng hôm đó cô nằm mộng, thấy công chúa ngày xưa báo, hãy đi tìm 1 người Kruba Boonchum đến hang xin thì công chúa sẽ thả các cậu bé ra. Công chúa nhắc đi nhắc lại tên người này đến độ khi thức dậy, miệng vẫn còn đọc tên, cô sợ hãi nên đăng giấc mơ này lên Phây Búc, và đây là đợt chia sẻ lớn nhất của FB ở Thái. Cả nước sôi sục tìm kiếm mấy ngày vẫn không tìm được người nào có tên là Kruba. Sau FB ở Lào, Campuchia, Myanmar.....cũng chia sẻ. Và người ta phát hiện ở một ngôi làng sát biên giới Thái- Myanmar không có sóng điện thoại, có một nhà sư tuy đã lớn tuổi nhưng sư vô cùng đẹp trai, có tên y hệt là Kruba Boonchum! Nhận lời giúp, nhà sư Kruba sang Thái Lan và cầu nguyện trước cửa hang, có truyền hình trực tiếp. Nhà sư nói các cậu bé vẫn đang ngồi phía trên mỏm đá, và vẫn khoẻ mạnh. Phóng viên hỏi sư thấy được hay sao, ông không trả lời. Sau 2h cầu nguyện thì bỗng dưng mưa tạnh, nước rút dần để có thể thực hiện các hoạt động giải cứu. Ngày 2/7/2018, 12 cậu bé và huấn luyện viên ra khỏi hang trong tình trạng sức khoẻ vẫn bình thường. Ở 1 nơi lạnh giá, thiếu không khí và tới gần cả chục ngày đói khát, các nhà khoa học không thể tin nổi vì sao họ vẫn còn sống. Chỉ chia sẻ 1 lần rồi về nước, sư Kruba nói tiền kiếp mình chính là chàng chăn ngựa và 12 cậu bé và anh HLV chính là hậu kiếp của 12 người lính và viên tướng ngày xưa.

Câu chuyện trên thực hư chưa rõ nhưng nó được phổ biến đến độ, nếu bạn hỏi bất cứ hướng dẫn viên có tour Thái, họ kể còn hấp dẫn gấp mấy lần ông Hàn Quốc kể. Ngày nay, hang Tham Luang, núi Doi Nang Non là 1 điểm du lịch rất đông khách. Đến Thái, chúng ta sẽ thấy 2 dòng chảy, 1 là dòng chảy hiện sinh đạo đức trong ứng xử người - người nhẹ nhàng trong xã hội, 2 là dòng chảy tâm linh trong mỗi người dân. Rất thú vị, mọi người nên đi cho biết, coi cách làm du lịch của người Thái. Họ quan điểm là, nụ cười cũng là thứ dễ nhất để có thể cho đi. Hãy cười thật nhiều với người xung quanh. Mình cau có quạu quọ là do áp nhân sinh quan chê bai của mình với người khác. Họ cũng đối đãi lại y chang vậy, cuối cùng xã hội bớt nét dễ thương. Du khách cả thế giới cùng nhau mang tiền đến cho người Thái vì sự dễ thương của họ.

Một người khi không cho nổi 1 nụ cười, thì có thể cho đi cái gì được chứ?
----------------------------------------
*Vũ trụ bao la, có những thứ mình không thấy, không biết nhưng không có nghĩa là không có. Mình chưa có cơ duyên được thấy, được biết. Không nên phán xét ai cả, vì mình rất bé nhỏ, không đủ trình để phán xét họ. Không nên nhé các bạn. Mình đã là gì đâu.

19/05/2025

Ta và con - Ngày 9

1. Có một lần, chú Đặng Văn Thành, sáng lập viên Sacombank và Thành Thành Công (TTC gồm mía đường, ĐH Yersin Đà Lạt, các hotel/resort mang tên TTC) có giao lưu với các bạn trẻ. Nhiều bạn hỏi những câu ngây ngô như "chú ơi làm sao để hết hoang mang tuổi 22, làm sao để hết chông chênh tuổi 25, làm sao để tìm hướng đi cuộc đời, làm sao biết sứ mạng của mình là gì, con muốn biết con là ai, chú có từng khủng hoảng tuổi 20 không..." thì chú ấy trả lời là KHÔNG, THỜI GIAN KHÔNG CÓ. TÔI LÚC NÀO CŨNG NGHĨ RA CÁI ĐỂ LÀM VÀ BẮT TAY VÀO LÀM NGAY. CÓ THỜI GIAN LÀ TÔI LẬP TỨC LÊN ĐƯỜNG, ĐI KHẮP HANG CÙNG NGÕ HẺM KHẮP 63 TỈNH THÀNH ĐỂ TÌM CƠ HỘI KINH DOANH.

2. Có lần tui ghé quán cơm Phú Hữu ở Ninh Hoà, 1 quán bình dân ven đường, nhìn bàn bên kia thì thấy gương mặt quen thuộc, 1 tỷ phú đô la của VN. Ông ăn mặc quần short áo thun, đi xe với vài đệ tử, khảo sát tìm cơ hội đầu tư. Và mấy tháng sau thì tui thấy 1 dự án lớn ở Khánh Hoà được triển khai. Mà chẳng cần tỷ phú đô la, cứ đến Long An hay Bình Dương, vô các nhà máy, sẽ thấy các ông chủ đang lam lũ lem luốc, đang ngồi ăn cơm cùng công nhân. Hàng hoá chất đầy, xe container đậu dài phía trước, tài khoản DN vô ra tỷ tỷ đồng, trăm ngàn đô mỗi ngày. Họ không có thời gian để rơi vào 5 trạng thái hoang mang, chông chênh, khủng hoảng, chênh vênh, lạc lối.

3. Ai có 5 trạng thái trên là do có nhiều thời gian rảnh. Ôm cái máy tính cả ngày thì sẽ hoang mang, chông chênh, khủng hoảng, chênh vênh, lạc lối miết thôi. Tuổi 20 hay 30 hay 40 hay 70 cũng vậy. Nhàn cư vi bất thiện. Không làm - không học- không đọc - không đi thì sẽ thấy thời gian dư thừa, não sẽ nghĩ vớ vẩn. Cứ đầu tắt mặt tối với 4 động từ LÀM - HỌC - ĐỌC - ĐI thì sẽ hết 5 trạng thái kia ngay.

4. Đầu óc các bạn xoá bỏ những lý luận phức tạp đi nếu các bạn thật sự quý thời gian mình đang sống. Lý qua luận lại, thảo tới luận lui, tranh nhau bàn luận....giả sử ra cái chân lý đi, thì cái chân lý đó rốt cục là để làm gì? Tò mò tìm hiểu đời tư người này người kia, giả sử biết chính xác 100% thông tin về người đó đi, cũng để làm gì? Ai bàn gì trên mạng kệ họ, cô Hằng chú Hưng chú Tuệ làm gì đó kệ họ, họ đều có việc riêng, mình thảo luận chuyện riêng của họ là mục đích gì? Họ có thảo luận về việc mình đang làm không mà mình nói về họ?

5. Làm ra tiền thật nhiều, bay đến New York Paris uống cà phê thì sẽ hết hoang mang. Tiếng ting ting trên ĐT báo hiệu "tiền vào tài khoản" liên tục thì sẽ hết chông chênh. Chọn 1 mặt hàng nào đó để bán, não chỉ tập trung kiếm tiền thì sẽ hết khủng hoảng. Xin hẹn đối tác, đi tiếp thị liên tục, chào hàng sáng chiều thì sẽ hết chênh vênh. Có đồng đội, có team có nhóm, tháng nào cũng gặp gỡ nhau "hái ổi" bàn chuyện làm ăn thì sẽ hết lạc lối.

16/05/2025

Ta và con - NGÀY 8

Santiago cùng đàn cừu tiến vào ngôi nhà thờ bỏ hoang. Chàng quyết định dừng chân nơi đây một đêm. Santiago quét sàn bằng chiếc áo khoác và nằm xuống, dùng quyển sách mà chàng vừa đọc xong để gối đầu. Chàng nghĩ là từ giờ, chàng sẽ đọc những quyển sách dày hơn, vì chúng sẽ lâu hết hơn và sẽ là những chiếc gối kê đầu ngủ thoải mái hơn.

Trời dần sáng. Chàng ngồi dậy, cầm lấy cây gậy bắt đầu đánh thức đàn cừu vẫn còn yên giấc. Chàng gọi tên mỗi con vì tin rằng cừu có thể hiểu những gì chàng nói. Nhiều lần chàng đọc cho chúng nghe những đoạn hay trong những cuốn sách mà chàng đã đọc. Rồi trời sáng hơn, chàng đưa đàn cừu vào làng.

“Tôi muốn bán một ít lông cừu”, chàng nói với người thương gia thu mua lông cừu ở ngôi làng. Cửa hàng bận rộn, ông chủ yêu cầu chàng đợi đến chiều. Không chút khó chịu, chàng ngồi trên bậc thang của cửa hàng và lấy quyển sách ra đọc.

“Tôi không ngờ là một người chăn cừu có thể đọc sách cơ đấy!” một giọng thiếu nữ vang lên phía sau lưng. Cô ta chính là con gái người thương gia. "Làm thế nào cậu biết đọc chữ vậy?” cô gái hỏi.

“Cũng giống như mọi người,” chàng trai nói. “Ở trường!"

“Ồ, nếu cậu biết đọc sách, tại sao cậu chỉ là một người chăn cừu?" Cô gái ngạc nhiên.
---------------------------
*Tự hỏi tự trả lời các câu sau: Mình lâu rồi có đọc sách không? Cha mẹ mình có đọc sách không? Nhà mình có tủ sách không? Mình có muốn con cái mình (sau này nếu chưa có) ưa đọc sách hay chỉ nghịch điện thoại?

Nam Nhi Chí Lớn

13/06/2025

09/06/2025

03/06/2025

29/05/2025

28/05/2025

26/05/2025

22/05/2025

19/05/2025

16/05/2025

Address

Telephone

Website

Alerts

Contact The Business

Shortcuts

Share