16/01/2025
DEEP WORK: KỸ NĂNG LÀM VIỆC CỦA THẾ KỶ 21
Cal Newport là một tác giả của nhiều đầu sách nổi tiếng, trong đó có Kỹ năng đi trước đam mê (do TGM BOOKS phát hành) và Deep Work - Làm ra làm chơi ra chơi. Trong quyển Deep Work, tác giả đã đề cập đến 2 khái niệm đáng chú ý là Deep Work và Shallow Work.
Không giống như Shallow Work – thứ chỉ mang đến ấn tượng sai lầm về năng suất công việc, Deep Work giúp cải thiện năng suất (productivity) và nhận được kết quả mình mong muốn.
👉 Định Nghĩa Deep Work
Làm việc sâu (Deep Work) là làm việc chuyên nghiệp và đòi hỏi trạng thái tập trung cao độ mà không hề có bất kỳ sự sao lãng nào. Từ đó, những giá trị mới được hình thành, kỹ năng được cải thiện đáng kể và khó bị sao chép.
Làm việc “nông” (Shallow Work) áp dụng cho những kiểu công việc có tính logic, không đòi hỏi sự tập trung cao độ, lặp đi lặp lại và thường dễ bị phân tán. Cách làm này không giúp ích cho việc tạo ra giá trị và rất dễ bị sao chép.
Cal Newport chỉ rõ rằng nếu dành quá nhiều thời gian cho Shallow Work, bạn sẽ dần đánh mất cơ hội hoặc khả năng để có thể thực hiện Deep Work. Deep Work không phải là thứ viển vông, hoa mỹ mà là một kỹ năng cực kỳ quý giá, được Newport xem như “siêu năng lực của thế kỷ 21”.
👉 Giả Thuyết Về Deep Work
Sở hữu khả năng làm việc sâu sẽ khiến bạn trở nên khác biệt và gia tăng giá trị bản thân. Một khi đã biến nó trở thành kỹ năng làm việc thiết yếu, chắc chắn bạn sẽ đạt được thành công.
Newport chia sẻ, bản thân khi lên kế hoạch chi tiết hằng ngày cũng cần phải phối hợp khéo léo giữa Deep Work và Shallow Work. Nhờ dành 5 ngày/tuần, mỗi ngày 3 ‒ 4 tiếng để tập trung làm việc sâu, anh đã thấy được lợi ích và tạo ra nhiều giá trị tích cực khi áp dụng Deep Work. Với Shallow Work, Newport hạn chế nó đến mức thấp nhất và sắp xếp thời gian phù hợp để xử lý.
Khả năng nắm bắt, làm chủ nhanh chóng những việc khó và khả năng đạt đến trình độ chuyên môn cao về chất lượng lẫn tốc độ làm việc chính là hai yếu tố thiết yếu mà mỗi cá nhân cần trang bị. Để được như vậy, bạn cần có khả năng tập trung cực kỳ cao độ mà không bị phân tán.
Người có chuyên môn cao khác biệt bởi họ phấn đấu từng ngày để nâng cao kỹ năng cần thiết. Những yếu tố chủ chốt quyết định sự thành công trong quá trình rèn luyện chuyên môn là:
- Tập trung hoàn toàn vào những kỹ năng quan trọng mà bạn muốn cải thiện hoặc thành thạo hơn.
- Luôn đón nhận những đóng góp để có thể sửa đổi và hướng sự tập trung vào đúng mục tiêu.
👉 Một Số Quan Điểm
Bạn nên nhớ rằng: “Biết được vấn đề nào quan trọng sẽ giúp bạn loại bỏ đi những vấn đề không quan trọng”. Sự bận rộn vốn được xem như biểu tượng cho năng suất làm việc nhưng nó không giúp công việc hiệu quả hơn như nhiều người lầm tưởng.
Con người chỉ đạt tới đỉnh cao của khả năng và trình độ khi họ hoàn toàn chìm đắm vào một công việc hoặc thứ gì đó đầy tính thử thách. “Có công mài sắt, có ngày nên kim”. Khi tôn trọng và chăm chút cho công việc, chắc chắn bạn sẽ nhận được thành quả xứng đáng.
Tuy nhiên, ý chí chỉ có hạn nên chúng ta phải biết cách kiểm soát và sử dụng thật thông minh, khéo léo. Thay vì cố áp dụng Deep Work, hãy biến nó trở thành những công việc theo thói quen thường nhật.
Cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama thường được gọi là “cú đêm” vì luôn cố định thời gian Deep Work vào buổi tối ở văn phòng để đọc sách, viết các bài diễn thuyết, kiểm tra tài liệu và suy nghĩ. Ông hoàn thành mọi thứ vào đêm khuya – lúc mà ông có thể tập trung cao độ nhất.
Donald Ervin Knuth, giáo sư danh tiếng ngành Khoa học Máy tính của Đại học Stanford, đã triển khai khái niệm Deep Work này như một “quan điểm tôn giáo” về phương pháp để “chìm đắm” hoàn toàn trong công việc. Quan điểm này tối đa hóa thành quả của sự nỗ lực bằng cách giảm thiểu triệt để hoặc loại bỏ các công việc mang tính chất “nông”.
Để tối ưu hóa phương pháp Deep Work, bạn cần tạo ra một nguyên tắc thống nhất giữa kỷ luật và phong cách riêng của mình. Trong đó, việc tìm một môi trường làm việc phù hợp để tận dụng Deep Work là rất quan trọng. Bạn cũng cần đảm bảo việc tập trung này không có sự ép buộc hay gây áp lực nặng nề và đặt ra các tiêu chuẩn riêng để duy trì nỗ lực.
👉 4 Nguyên Tắc Deep Work
✅ Chìm đắm trong công việc
Để tối ưu hóa khoảng thời gian làm việc Deep Work, bạn cần xây dựng các “nghi thức” cho riêng mình. Hãy quyết định:
- Địa điểm và thời gian làm việc: Thư viện, phòng làm việc riêng hoặc bất cứ nơi nào bạn có thể tập trung.
- Một khi bắt đầu, bạn sẽ làm việc như thế nào? Nghi thức cần các quy tắc và quá trình để duy trì nỗ lực. Chẳng hạn, bạn sẽ cấm mình không được sử dụng Internet hay cứ làm 25 phút lại nghỉ 5 phút (phương pháp Pomodoro).
- Bạn sẽ hỗ trợ công việc của mình như thế nào? Cần đảm bảo bộ não nhận được sự hỗ trợ để có thể làm việc ở mức độ sâu nhất. Chẳng hạn, để bắt đầu công việc, bạn cần một tách cafe hoặc ăn những món yêu thích để bổ sung năng lượng.
➡️ Sau khi hết giờ làm, hãy ngừng tất cả các hoạt động có liên quan đến công việc cho tới ngày hôm sau. Không kiểm tra email công việc trong bữa tối, không thảo luận online hay bàn về cách xử lý một thách thức trong công việc sắp tới. Bạn cũng cần có thời gian để sạc lại năng lượng sau khi đã tận tâm với nó suốt một ngày dài.
✅ Vượt qua sự nhàm chán
Đừng nghỉ ngơi khi đã sao lãng mà hãy để đó là phần thưởng sau khoảng thời gian hoàn toàn tập trung làm việc. Bạn cần lên lịch trình làm việc thật chi tiết: đâu là thời gian để nghỉ ngơi lướt web, đâu là thời gian làm việc. Hãy nhớ định lượng thời gian, đặt thời hạn hoàn thành phù hợp để không tạo ra khoảng sao lãng.
✅ Hạn chế dùng mạng xã hội
Chỉ nên sử dụng mạng xã hội nếu như bạn chắc chắn nó có nhiều tác động tích cực hơn tiêu cực. Hãy liệt kê những mạng xã hội và ứng dụng mà bạn đang dùng. Xem xét kỹ lưỡng về tác động của chúng để hạn chế/bỏ đi những thứ chiếm quá nhiều thời gian cũng như làm gián đoạn công việc.
✅ Tối ưu hóa Shallow Work
Bạn không thể tránh khỏi những công việc thuộc Shallow Work nhưng đừng để chúng tiêu tốn quá nhiều năng lượng.
- Hãy bắt đầu bằng việc lên kế hoạch thời gian cho mỗi ngày.
- Xác định “độ sâu” cho từng hoạt động để thấy thời gian thật sự cần bỏ ra.
- Xác định thời điểm kết thúc công việc.
- Lọc email. Chỉ tập trung vào những email quan trọng vào những thời điểm bạn đã đặt ra, kiểm tra các email khác khi bạn đã hoàn thành công việc.
Nếu bạn tự hỏi nên dành bao nhiêu phần trăm thời gian cho Shallow Work, câu trả lời sẽ là khoảng 30 ‒ 50% tổng thời gian tùy vào sự sắp xếp của mỗi cá nhân.
Nguồn: Trần Đăng Khoa
