01/08/2026
1. OEM (Original Equipment Manufacturer)
Bản quyền dán liền theo thiết bị
Bản chất: Là loại bản quyền được Microsoft bán buôn cho các nhà sản xuất máy tính (Dell, HP, Lenovo, ASUS...) hoặc cung cấp cho các đơn vị ráp máy.
Đặc điểm kỹ thuật:
Key bản quyền sẽ khắc trực tiếp vào Chip BIOS/Bo mạch chủ (Mainboard) của máy tính.
Không thể chuyển nhượng: Khi máy tính hỏng bo mạch chủ hoặc bạn thay máy mới, bản quyền OEM này sẽ mất hoàn toàn, không mang sang máy khác được.
Ưu điểm: Giá thành rẻ nhất trong các loại bản quyền vĩnh viễn.
Nhược điểm: Rủi ro mất trắng bản quyền khi hư hỏng phần cứng; không được Microsoft hỗ trợ kỹ thuật trực tiếp.
2. Retail / FPP (Full Packaged Product)
Bản lẻ truyền thống (Nguyên hộp vật lý)
Bản chất: Bản quyền bán lẻ dành cho người dùng cá nhân hoặc doanh nghiệp nhỏ mua theo từng bộ nguyên hộp (chứa USB cài đặt + thẻ Key bản quyền).
Đặc điểm kỹ thuật:
Chuyển đổi linh hoạt: Được phép gỡ cài đặt ở máy tính cũ và kích hoạt sang máy tính mới (tại một thời điểm chỉ chạy trên 1 máy).
Ưu điểm: Linh hoạt tối đa, sở hữu vĩnh viễn, được Microsoft hỗ trợ trực tiếp.
Nhược điểm: Chi phí đầu tư ban đầu cao nhất; dễ bị thất lạc hộp/USB/mã Key nếu quản lý thủ công trong doanh nghiệp.
3. ESD (Electronic Software Delivery)
Phương thức giao hàng bản quyền qua kênh Điện tử
Bản chất: ESD không phải là một loại bản quyền riêng biệt, mà là phương thức giao hàng số. Bản ESD về mặt pháp lý/kỹ thuật thường mang đặc tính của bản Retail (hoặc đôi khi là OEM Digital).
Cách thức hoạt động: Khi mua ESD, bạn không nhận hộp hay đĩa. Nhà cung cấp gửi qua Email:
Mã kích hoạt (Product Key).
Link tải bộ cài chính thức từ Microsoft.
Thông tin tài khoản xác thực.
Ưu điểm:
Nhận hàng tức thì (trong vài phút/giờ), không tốn chi phí và thời gian vận chuyển.
Bản ESD Retail vẫn giữ nguyên tính năng chuyển đổi máy tính.
Lưu ý đối với Thuế/Thanh toán: Đây chính là hình thức mua phần mềm qua mạng từ nước ngoài đã đề cập ở các bước trước (không qua Hải quan, cần chuẩn bị Email giao hàng để làm chứng từ).
4. CSP (Cloud Solution Provider)
Chương trình Đối tác Giải pháp Đám mây (Hiện đại nhất cho Doanh nghiệp)
Bản chất: Mô hình phân phối bản quyền linh hoạt nhất hiện nay của Microsoft dành riêng cho khối Doanh nghiệp, quản lý tập trung qua Microsoft 365 Admin Center.
Phân loại trong CSP:
CSP Subscription (Thuê bao): Trả phí theo tháng hoặc theo năm cho các gói như Microsoft 365 Business Standard, Windows Enterprise, Office 365 E3/E5.
CSP Perpetual (Vĩnh viễn - NCE): Mua đứt bản quyền vĩnh viễn cho Windows Pro, Office Home & Business nhưng được cấp và quản lý dạng Digital trên Portal Admin thay vì dùng Key rời.
Ưu điểm vượt trội:
Quản lý tập trung: IT Doanh nghiệp tự gán/rút bản quyền của nhân viên nghỉ việc/mới vào chỉ bằng vài cú click.
Tối ưu chi phí: Dạng thuê bao giúp doanh nghiệp tính chi phí phần mềm vào chi phí vận chuyển hàng tháng (OpEx) thay vì chi đầu tư tài sản (CapEx).
Hóa đơn GTGT tại Việt Nam: Nếu mua qua các Đại lý CSP tại Việt Nam (như FPT, CMC, Viettel...), bạn nhận ngay Hóa đơn GTGT 0% hợp lệ, không cần tự kê khai Thuế nhà thầu (FCT).
Tư vấn lựa chọn cho Doanh nghiệp
Nếu mua máy tính mới cho nhân viên:
Chọn máy có sẵn Windows Pro OEM đi kèm theo máy (tiết kiệm chi phí nhất cho Hệ điều hành).
Đối với Bộ ứng dụng Văn phòng (Office / Microsoft 365):
Nên chọn CSP Subscription (M365 Business Basic / Standard): Vừa có Office, vừa có Email doanh nghiệp (Exchange), OneDrive 1TB, Teams làm việc nhóm.
Nếu quy định công ty chỉ được mua vĩnh viễn (không trả phí hàng năm): Chọn CSP Perpetual hoặc ESD Retail để dễ quản lý chứng từ.
