15/09/2026
ကွန်ပျူတာ အခြေခံစကားလုံးများ၏ အဓိပ္ပါယ် နှင့် keyboard function key များ
Alternate key
▪▪▪▪▪▪▪▪▪▪
ကွန်ပျူတာ ကီးဘုတ်များ ပေါ်တွင် တွေ့ရတတ်သည့် ခလုပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းကို အခြားခလုပ်များ နှင့်တွဲသုံးလေ့ရှိသည်။ ယင်းခလုပ်ကို နှိပ်ထားပြီး အခြားခလုပ်များ နှိပ်ခြင်း၊ ညွှန်ကြားခိုင်းစေချက်များ ရိုက် သွင်းခြင်း ပြုရသည်။ ထိုခလုပ်ကို တစ်ခါတစ်ရံ Alt ခလုပ်အဖြစ် ဖော်ပြထားတတ်သည်။
Backspace
▪▪▪▪▪▪▪
(cursor) ကိုနောက်သို့ရွှေ့ယူသည်ကို backspace လုပ်သည်ဟု ခေါ်သည်။ ကီးဘုတ်တစ်ခုပေါ် တွင် backspace key နှစ်ခုရှိသည်။ တစ်ခုသည် မျှားပြကီး (arrow keys) လေးခု အုပ်စုတွင် ရှိသည်။ ယင်းက cursor ကို အခြားမည်သည့်အရာကိုမျှ အပြောင်းအလဲမဖြစ်စေဘဲ ရွှေ့ပေးသည်။ နောက်ကီးတစ် ခုကမူ cursor ကနောက်ရွှေ့ပေးသည့် စာလုံးကို delete လုပ်ပေးမည်ဖြစ်၏။
BIOS
▪▪▪▪
Basic Input Output System အတွက်အတိုကောက် အသံထွက် စာလုံး acronym ဖြစ်သည်။ (BIOS သည် ကွန်ပျူတာကို အလုပ်ဘယ်လိုလုပ်ရမည်ကို) စေခိုင်းသော ညွှန်ကြားချက်များ တစ်ခုဖြစ် သည်။ BIOS သည် operating system ၏ အစ်ိတ်အပိုင်း ဖြစ်သည်။
Bit
▪▪▪
သိုလှောင်မှု သို့မဟုတ် မှတ်ဥာဏ် (memory) ၏ အငယ်ဆုံးယူနစ်ကိုဆိုလိုသည်။ Bit တစ်ခုသည် ဂဏန်း (digit) တစ်လုံးဖြစ်ပြီး ယင်းသည် 0 (သုည) တစ်လုံးသော်လည်းကောင်း၊ ၁ (တစ်) တစ်လုံးသော် လည်းကောင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ဤဂဏန်းနှစ်လုံးကိုပင် binary code တွင် အသုံးပြု၏။ Bit သည် Binary digit အတွက်အတိုကောက်ဖြစ်သည်။
Boot
▪▪▪▪▪
Boot လုပ်သည်ဆိုခြင်းမှာ ကွန်ပျူတာတစ်လုံးကို စဖွင့်သည်ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ကွန်ပျူတာကို လျှပ်စစ်ဓါတ်အားပေး၍ စဖွင့်လိုက်သည့်အခါ ပရိုဂရမ် တစ်ခုသည် အလိုအလျောက်စတင်လုပ်ဆောင် တော့သည်။ ပရိုဂရမ်သည် operating system ကိုထည့်သွင်းထားခြင်းကြောင့် ကွန်ပျူတာက်ို အသုံးပြုရန် အဆင်သင့်ဖြစ်သွားခြင်း ဖြစ်သည်။
Byte
▪▪▪▪▪
ကွန်ပျူတာမှတ်ဥာဏ် ( memory ) ကိုတိုင်းတာသော ယူနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ byte တစ်ခုကို သာ မန်အားဖြင့် bits ရှစ်ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းဖန်တီးထားသည်။ ကွန်ပျူတာထဲ၀င်လာသော စာလုံးတိုင်း၊ သင်္ကေတ တိုင်းသည် မှတ်ဥာဏ်ဖြင့် byte တစ်ခုကို ရယူအသုံးပြုသည်။
Caps Lock
▪▪▪▪▪▪▪▪▪
ကွန်ပျူတာတစ်လုံး၏ ကီးဘုတ် ပေါ်မှ ခလုတ်(key) တစ်ခုဖြစ်သည်။ယင်းကို နှိပ်လိုက်လျှင် ရိုက် ထားသောစာလုံးများ အားလုံးသည် အကြီးစာလုံးများ (capitals or upper case) ဖြစ်သွားမည်ဖြစ်သည်။ ယင်းကို နောက်တစ်ကြိမ်ထပ်နှိပ်လျှင် ကီးဘုတ်သည် မူလ အတိုင်းပြန်ဖြစ်သွားသည်။ Caps Lock ခလုတ် သည် toggle switch တစ်ခု ဖြစ်သည်။
Control key
▪▪▪▪▪▪▪▪
ကွန်ပျူတာ ကီးဘုတ် တစ်ခုပေါ်မှ ခလုပ်တစ်ခုဖြစ်၏။ ဤခလုပ်ကို ကွန်ပျူတာသို့ အမိန့် (commands) များပေးရန်၊သို့မဟုတ် မြင်ကွင်းဖော်ယူနစ်ပေါ်၌ အထူးအက္ခရာ သင်္ကေတများ ထုတ်လုပ် ရန် အခြားခလုပ်များနှင့် တွဲလျက်အသုံးပြုရသည်။
Crash
▪▪▪▪▪
Hardware သို့မဟုတ် Software အတွင်း အပြစ်တစ်ခုခုကြောင့် ကွန်ပျူတာ အလုပ်ရပ်ဆိုင်းသည့် အခါမျိုး ၌ crash ဖြစ်ပေါ်ခြင်းဖြစ်၏။ တခါတရံ ကွန်ပျူတာကို ပိတ်ပစ်ပြီး ပြန်ဖွင့် (booting) သည့်အခါ ဤ ပြဿနာကို ဖြေရှင်းလိုက်နိုင်တတ်၏။ crash တစ်ခုသည် ကွန်ပျူတာ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုခုကို ပြုပြင်ပေး ရမည်ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ Head crash တစ်ခုကမူ read-write heads တွင်ပြဿနာတစ်ခု ရှိနေသည့် အဓိပ္ပါယ်ဖြစ်၏။
Disable
▪▪▪▪▪▪
ကိရိယာတစ်ခု ရပ်ဆိုင်းသွားသည်။ သို့မဟုတ် ဆော့ဖ်ဝဲလုပ်ဆောင်ချက် software procedure အကောင်အထည်ဖော်မှုကို ဟန့်တားထားသည်။
DOS
▪▪▪▪▪
Disk Operating System အတွက် အတိုကောက်စာလုံးဖြစ်၏။ ကွန်ပျူတာကို ဖွင့်လိုက်တိုင်း ကွန်ပျူတာထဲ သို့ ထည့်သွင်း (loaded) ပေးသည့် system software ဖြစ်၏။
Edit
▪▪▪▪▪▪
Edit လုပ်သည် ဆိုသည်မှာ များသောအားဖြင့် ပိုမိုကောင်းမွန်ရန်အတွက် ပြောင်းလဲပြင်ဆင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ အက္ခရာများကိုသော်လည်းကောင်း၊ ရုပ်ပုံများကိုသော်လည်းကောင်း edit လုပ်နိုင်သည်။
Enable
▪▪▪▪▪▪
Enable လုပ်သည်ဆိုသည်မှာ hardware တစ်ခုသို့မဟုတ် program တစ်ခုကို set up ဖြစ်ရန် ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြစ်သည်။ သို့မှသာ ယင်းသည် အလုပ်လုပ်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။
End key
▪▪▪▪▪
Computer ၏ keyboard များတွင် တွေ့နိုင်သော key တစ်ခုဖြစ်သည်။ end key ကိုနှိပ်ခြငးဖြင့် cursor သည်များသောအားဖြင့်စာကြောင်းတစ်ခု သို့မဟုတ် စာမျက်နှာတစ်ခု သို့မဟုတ် file တစ်ခု၏ အဆုံးသို့ ရောက်သွားသည်။ အခြားကိစ္စရပ်များအတွက်လည်း ယင်းကို program ရေးဆွဲနိုင်သည်။
Enter key
▪▪▪▪▪▪▪
Computer keyboard ပေါ်ရှိ key တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်း key ကို ညွှန်ကြားချက်တစ်ခုပြီးဆုံး ကြောင်းနှင့် ဆောင်ရွက်ရန် အသင့်ဖြစ်ကြောင်း ညွှန်ပြရန် အသုံးပြုသည်။ များစွာသော wordprocessing program များတွင် enter key စသည် hard return တစ်ခုကို ဆောင်ရွက်သည်။ စာကြောင်းသစ်တစ် ကြောင်း သို့မဟုတ် စာပိုဒ်သစ် တစ်ခုကို စတင်ရန် ဖော်ပြသည်။
Escape key
▪▪▪▪▪▪▪▪
Computer keyboard ပေါ်ရှိ key တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းကို escape ညွှန်ကြားချက်ပေးရန်အတွက် အသုံးပြုသည်။ escape key ကိုများသောအားဖြင့် ‘‘Esc’’ ဟု အတိုကောက် ရေးသားသည်။ ယင်းသည် keyboard ၏ အပေါ်ဖက် function keys များနှင့်နီးကပ်စွာ ရှိလေ့ရှိသည်။
Function Key
▪▪▪▪▪▪▪▪
Computer keyboard ပေါ်ရှိ key များအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်း key တစ်ခုချင်းစီကို F နှင့် နံပါတ်တစ်ခုတွဲ၍ ဖော်ပြထားသည်။ Function key တစ်ခုကို နှိပ်ခြင်းဖြင့် အသုံးပြုနေသော software အ ပေါ် မူတည်၍ ကွဲပြားခြားနားသော အလုပ် သို့မဟုတ် function များကို လုပ်ဆောင်လိမ့်မည်။ function key များကိုလည်း program အဖြစ်ရေးဆွဲနိုင်သည်။ function key များသည် အများအားဖြင့် keyboard ၏အပေါ်ဘက် (သို့မဟုတ်) အောက်ဘက်တွင် ရှိသည်။
Gateway
▪▪▪▪▪▪▪
gateway သည် device တစ်ခုဖြစ်သည်။ network တစ်ခုအတွင်း ရှိ computer များကို အခြား network တစ်ခုအတွင်းရှိ computer များနှင့် အလုပ်လုပ်စေသည်။
Gigabyte
▪▪▪▪▪▪▪
Gigabyte သည် ကွန်ပျူတာ၏ မှတ်ဥာဏ် memory ကိုတိုင်းတာသည့် ယူနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။တစ် gigabyte ကို byte သန်းတစ်ထောင်အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ကွန်ပျူတာများသည် binary သင်္ကေတကို အသုံးပြုသည်။ ထို့ကြောင့် တစ် gigabyte တွင် 1,073,741,824 byte ရှိသည်။
Hardware
▪▪▪▪▪▪▪
Hardware သည် computer ၏ ပစ္စည်းကိရိယာဖြစ်သည်။ ယင်းတွင် ကွန်ပျူတာတစ်ခု ဖြစ်လာ ရန် အသုံးပြုသော အစိတ်အပိုင်းများအားလုံး ပါ၀င်သည်။ ယင်းတွင် cables များ၊ connector များနှင့်ကွန် ပျူတာ peripheral များလည်း ပါ၀င်သည်။ များစွာသော ကွန်ပျူတာ စနစ် (system) များသည် hardware ဖြစ်ပြီး program များသည် software ဖြစ်သည်။ Hard disk hard disk သည် အဝိုင်းပုံ မာကျောသော disk သို့မဟုတ် disk များကို ခေါ်သည်။ disk တစ်မျိုး ထက်ပို၍ ရှိသောအခါ ယင်းတစ်မျိုးချင်းစီကို platter ဟုခေါ်သည်။ disk များကို သံလိုက်ဓါတ် သွင်းထား သော ပစ္စည်းတစ်ခုဖြင့် ပြုလုပ်ထားပြီး သေတ္တာတစ်ခုအတွင်း ၌ ထည့်သွင်းထားသည်။ Hard disk သည် များစွာသော ကွန်ပျူတာများတွင် အသုံးပြုသော memory device များဖြစ်သည်။
Home key
▪▪▪▪▪▪▪
home key သည် ကွန်ပျူတာ keyboard ပေါ်ရှိ key တစ်ခုဖြစ်သည်။ home key ကိုနှိပ်ခြင်းဖြင့် cursor သည် လိုင်းတစ်လိုင်း၏ အစ၊ စာမျက်နှာတစ်ခု၏ ထိပ်သို့လည်းကောင်း file ၏ ထိပ်ပိုင်းသို့လည်း ကောင်း ရွေ့လျားသည်။ home key ကို တစ်ခါတစ်ရံတွင် အခြား key များနှင့်လည်း တွဲဖက်အသုံးပြုသည်။
Insert key
▪▪▪▪▪▪
Insert ပြုလုပ်သည်ဆိုသည်မှာ အခြားအရာ ၂ ခုကြားသို့ တစ်စုံတစ်ရာကို ထည့်သွင်းခြင်းဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် လိုင်းအလွတ်တစ်ခုကို စာကြောင်း ၂ ကြောင်းကြားသို့ ထည့်သွင်းနိုင်သည်။
Keyboard
▪▪▪▪▪▪▪
keyboard သည် သတင်းအချက်အလက်များ ရိုက်သွင်းရန်အတွက် အသုံးပြုသော input device တစ်ခုဖြစ်သည်။ထို input device တွင်အက္ခရာ စာလုံးများ၊ ဂဏန်းများ၊ သင်္ကေတများ ( symbols ) နှင့် ဖန်သားပြင်တစ်လျှောက် cursor ကိုရွေ့လျားပေးနိုင်သည့် key များ ပါရှိသည်။ ကွန်ပျူတာများစွာတွင် function keys များပါရှိသည်။key တစ်ခုကို ရိုက်နှိပ်ကာ ကွန်ပျူတာသို့ singnal တစ်ခုကိုပေးပို့ ( send ) သည်။ signal ကို disk တွင် store လုပ်ထားနိုင်သည်။ screen ပေါ်တွင် display လုပ်နိုင်ပြီး ပရင်တာကို ပေးပို့နိုင်သည်။
Kilobyte
▪▪▪▪▪▪
kilobyte သည် computer ၏မှတ်ဥာဏ် ( memory ) ကို တိုင်းတာသော unit တစ်ခုဖြစ်သည်။ တစ် kilobyte ကို byte တစ်ထောင် ကိုယ်စားအသုံးပြုသည်။ computer များသည် binary code နှစ်လီ စနစ် သင်္ကေတ ကို အသုံးပြုသောကြောင့် တစ် kilobyte သည် 1.204 bytes ရှိသည်။
Megabyte
▪▪▪▪▪▪▪
Megabyte သည် computer ၏ memory ကို တိုင်းတာသည့် unit ဖြစ်သည်။ One megabyte သည် byte တစ်သန်းရှိသည်။ binary code တွင် တစ်သန်းသည် 1,048,576 byte ရှိသည်။
Mouse
▪▪▪▪▪
Mouse သည် computer အချို့တွင် အသုံးပြုသည့် ကိရိယာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းသည် ပလပ်စ တစ် သေတ္တာငယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ထိပ်တွင် ခလုပ်များပါရှိ၍ အောက်ဘက်တွင် အလုံးတစ်လုံးရှိသည်။ အလုံး ကို မျက်နှာပြင်တစ်ခုပေါ်တွင်ရွေ့လျားသော အခါအလုံးသည် လိမ့်သွားပြီး အမှတ် သင်္ကေတတစ်ခုသည် visual display unit ပေါ်တွင်ပေါ်သည်။ mouse ပေါ်ရှိ ခလုပ်များကို ဖိပေးခြင်းဖြင့် computer သို့ညွန် ကြားချက်များ ပေးသည်။
Motherboard
▪▪▪▪▪▪▪▪▪
ကွန်ပျူတာငယ်တစ်ခုတွင်ရှိသော ပင်မ printed circuit board ဖြစ်ပါသည်။ central processing unit နှင့် RAM တို့ကိုတပ်ဆင်ထားပြီး အများအားဖြင့် ထပ်မံတိုးချဲ့ တပ်ဆင်နိုင်သော အပေါက် slot များ ပါရှိပါသည်။
NUM lock key
▪▪▪▪▪▪▪▪
numeric lock ဖြစ်သည်။ ကွန်ပျူတာ ကီးဘုတ်တွင် ရှိသော key ဖြစ်သည်။ input ကို ဂဏန်းများ ထားသောနေရာ numeric keypad မှ ယူရန် ကွန်ပျူတာကို ပြောသောအခါ အသုံးပြုသည့် toggle switch ဖြစ်သည်။
Partition
▪▪▪▪▪▪▪
ကွန်ပျူတာ memory ကို ပုံသေအခန်းများအဖြစ်သို့ ခွဲခြမ်းသည်။ အခန်းခွဲတစ်ခုချင်းသည် program တစ်ခုသို့မဟုတ် program များကို ထိန်းသိမ်းသည်။ အခန်းတစ်ခုကို operating system အတွက်အသုံးပြုသည်။
Pointer
▪▪▪▪▪
(၁) Visual display ယူနစ်ပေါ်တွင် မိမိတို့လုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်နေသောနေရာကို user အားပြသသည့် သင်္ကေတ။ cursor အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ (၂) ဖိုင်ထဲတွင်ရှိသော မှတ်တမ်းများကို သိမ်းဆည်းထားသောနေရာကို ပြသောအရာ။ ပွိုင့်တာသည် မှတ်တမ်း၏ တည်နေရာ address ကို ပေးသည်။
Processor
▪▪▪▪▪▪
ပေါင်းစည်းလျှပ်စီးပတ်လမ်း (integrated circuit) တစ်ခုဖြစ်သည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ကွန်ပျူတာ၏ ဦး နှောက် ဟုလည်း ခေါ်သည်။ processor သည် data များကို အီလက်ထရွန်းနစ် အချက်ပြများ အဖြစ်ထား ၍ ဆောင်ရွက်ပြီး အဖြေများကို အချက်ပြအသစ်များအဖြစ် ထုတ်ပေးသည်။ microprocessor နှင့် အထူး processor များဖြစ်သော Math processor စသည်ဖြင့် processor အမျိုးမျိုးရှိသည်။
RAM
▪▪▪▪▪
Random Access Memory ၏ အတိုကောက်။ ကွန်ပျူတာ main Memory ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ် ခုဖြစ်သည်။ data ကို RAM မှ လက်တန်းဖတ်၍ ရသည်။ ပေးထားသော အချိန်၌ ကွန်ပျူတာက အသုံးပြု ထားသော data နှင့် ပရိုဂရမ် များကို RAM က ထိန်းသိမ်းထားသည်။ RAM အများစုသည် ပျက်စီးလွယ် သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ကွန်ပျူတာကို ပိတ်လိုက်သောအခါ ပါ၀င်သော အချက်အလက်အားလုံး ပျောက် ကွယ်သွားသည့် သဘောပင်ဖြစ်သည်။ SRAM ခေါ် static RAM ကဲ့သို့ သောအချို့ RAM များသည် ကွန် ပျူတာကို ခလုတ်ပိတ်လိုက်သည့်တိုင်အောင် data ကို သိုလှောင်ပေးထားသည်။
Shift key
▪▪▪▪▪▪
ကွန်ပျူတာကီးဘုတ်ပေါ်တွင်ရှိသော ကီးဖြစ်သည်။ စာလုံးအကြီး upper case ကိုလိုအပ်သောအခါ ကွန်ပျူတာကို ခိုင်းသော ကီး ဖြစ်သည်။ ကီးဘုတ်၏ ထိပ်ပိုင်းရှိ ဂဏန်းများ၏ အပေါ်တွင်ရှိသော သင်္ကေတ အမှတ်အသားများကို ရွေးချယ်ရန် အတွက်လည်း သုံးသည်။
Software
▪▪▪▪▪▪
ကွန်ပျူတာ၏ hardware ကို လည်ပတ်စေရန် အသုံးပြုသော program များ၊ routine များနှင့် procedure များကို ပေးထားသော အမည်ဖြစ်သည်။ အဓိက software အမျိုးအစားသုံးမျိုးရှိသည်။ application software, System software နှင့် ထို ပရိုဂရမ်များကို ရေးသားရာတွင် အသုံးပြုသော Tool တို့ဖြစ်သည်။
Space bar
▪▪▪▪▪▪▪
ကွန်ပျူတာ ကီးဘုတ်ပေါ်တွင်ရှိသော ကီးတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကီးဘုတ်၏ အောက်ဘက်တွင်ရှိသော ဘားရှည်ဖြစ်သည်။ space bar ကိုဖိပေးခြင်းဖြင့် hard space ကို input လုပ်ပေးသည်။
သူငယ်ချင်းများအားလုံး လွယ်ကူ အဆင်ပြေကျပါစေ
Credit > CKK နည်းပညာ
