03/01/2021
Swipe, swipe, swipe en hop: weer een uur voorbij. De app TikTok, waarmee u korte filmpjes kunt delen en kijken is vooral onder jongeren razend populair. Er zijn maar weinig apps die zo de aandacht vast weten te houden. Ook qua media-aandacht gaat TikTok de laatste tijd lekker.
Dat is niet altijd positieve aandacht, voorzichtig uitgedrukt. Vooral de handelsconflictsoap van Trump met China waarin de populaire app een hoofdrolspeler werd, zorgde de laatste tijd voor veel nieuwskoppen met daarin de naam TikTok. TikTok is een product van het Chinese bedrijf ByteDance en daarom deed Trump het in de ban. Laatste nieuws is dat TikTok in de VS gaat draaien op servers van het Amerikaanse techbedrijf Oracle. Maar ook privacy-kwesties rond de app staan veelvuldig in de belangstelling. Is TikTok inderdaad een dataveelvraat? Of kunt u de app gebruiken en tegelijkertijd uw privacy beschermen?
Wat is TikTok?
De sociale media-app TikTok is ontwikkeld in China en was daar al snel een hit met miljoenen gebruikers. Met de overname en integratie van de eveneens populaire app musical.ly werd de groei versneld. Op dit moment zijn er naar schatting wereldwijd 800 miljoen actieve gebruikers die per dag miljoenen video’s maken, delen en bekijken met uiteenlopende content: dansen, zingen, klussen, koken, stunten: noem maar op. De filmpjes kunnen een lengte hebben van 3 tot maximaal 15 seconden. Ook kunnen er video’s in loops van maximaal 60 seconden worden geplaatst. Gebruikers kunnen de video’s liken en erop reageren. Vooral onder jongeren is de app razend populair.
Hoe werkt TikTok?
Of misschien een betere vraag: waarom is TikTok zo verslavend? Als u die vraag beantwoordt, stuit u meteen op de eerste privacykwestie. Het algoritme van TikTok, de kunstmatige intelligentie in de app, wordt gevoed met voortdurende momentopnames van het kijkgedrag. De kans dat u filmpjes krijgt die perfect passen bij uw behoefte, is dus groot. En hop, u swipet zo weer een half uur door.
Wat weet TikTok over u?
Waar u naar kijkt dus, en ook uw locatie wordt elke 30 seconden gemeten. Maar al eerder, toen u een account aanmaakte, startte het bedrijf met data verzamelen. Persoonsgegevens uiteraard, die u zelf invult, maar ook data over de device, het besturingssysteem, het (wifi-)netwerk waar u op zit, uw IP-adres. Als u een account aanmaakt met bijvoorbeeld uw Google- of Facebook-account, kan TikTok ook daaruit putten. Is die data allemaal nodig om de app goed te laten werken? Nee. Het unieke nummer van uw telefoon of de SSID van het wifinetwerk bijvoorbeeld niet. De ‘hacktivisten’ van Anonymous bestempelen de app zelfs tot malware voor spionagedoelen.
Overigens kunt u ook TikTok-content bekijken (niet delen) zonder een account, maar alsnog verzamelt TikTok dan het een en ander. Volgens hun eigen informatie onder meer het IP-adres, uw mobiele aanbieder, de tijdzone en allerlei technische details van uw apparaten.
Wat doet TikTok met uw data?
Die voortdurende monitoring van wat u kijkt en waar u bent is één ding. Dat die gegevens opgeslagen worden in China, is een ander. Het is onduidelijk in hoeverre de Chinese overheid een vinger in de pap heeft bij TikTok – de kwestie censuur laten we hier buiten beschouwing – maar de app stelt in haar privacybeleid dat ze gegevens deelt met rechtshandhavers als die erom vragen. Daarnaast geeft TikTok in de gebruiksvoorwaarden aan uw gegevens (al dan niet geanonimiseerd) te delen met adverteerders en gelieerde bedrijven.
Inmiddels mag het voor iedereen duidelijk zijn dat bij elke app die gratis is, de gebruiker (of meer specifiek: zijn data) het product is dat verhandeld wordt. Wat bij TikTok zorgen baart is de mate waarin verzameld en verhandeld lijkt te worden en het feit dat veel kinderen en tieners de app gebruiken. Ondanks dat de gebruiker 13 jaar moet zijn om een account te openen, zijn er ook jongere kinderen die TikTok gebruiken.
Dat is ook een belangrijke reden dat de Autoriteit Persoonsgegevens in mei aankondigde onderzoek te gaan doen naar de app. Kinderen en jongeren worden in de privacywet beschouwd als een extra kwetsbare groep. De toezichthouder wil weten of de privacy van gebruikers voldoende gewaarborgd is. In 2019 betaalde TikTok al een boete van 5,7 miljoen dollar in een schikking met de Amerikaanse consumentenwaakhond, omdat de app zonder toestemming van ouders gegevens van kinderen verzamelde. De bevindingen van de Nederlandse Autoriteit Persoonsgegevens worden eind dit jaar verwacht.
Wat kunt u zelf doen?
De app niet installeren of hem verwijderen is de meest radicale oplossing. Alleen filmpjes bekijken zonder een account aan te maken is een andere stap die u kunt nemen. Wilt u toch alle functies gebruiken of kunnen uw kinderen écht niet zonder, dan kunt u de privacy-instellingen maximaliseren door onder meer het account op ‘privé’ te zetten en allerlei andere zaken te beperken. Zo kan bijvoorbeeld worden aangeven of u gepersonaliseerde advertenties te zien krijgt, wie filmpjes mag liken of wie u berichtjes mag sturen. Voor ouders die hun TikTokkende kinderen beter willen monitoren: dat kan met family pairing. U koppelt uw eigen account aan dat van uw kind(eren) en kunt dan hun TikTok-tijd limiteren of bepaalde content blokkeren.
Daarnaast kunt u opvragen wat TikTok over u weet. Ook heeft u het recht bezwaar te maken tegen de verwerking van gegevens, kunt u uw toestemming intrekken of uw gegevens laten wissen. Als u al uw data wilt laten verwijderen, kunt u hiervoor een verzoek indienen. TikTok vraagt u dan een online formulier in te vullen of een ouderwetse brief sturen.
De gebruiksvoorwaarden en het privacybeleid zijn een stuk minder vermakelijk dan de content van TikTok, maar niet ondoordringbaar (bonuspuntje) en de moeite van het bestuderen waard.
Waar vindt u deze instellingen?
Open de TikTok-app > Tik bovenaan op ‘…’ > U ziet nu ‘Instellingen en privacy’ > Tik op ‘Privacy’ > Schakel in/uit wat u wel/niet wilt op gebied van privacy. Onder ‘Personalisatie en gegevens’ kunt u gepersonaliseerde advertenties uitschakelen.
Ga voor ‘Family Pairing’ terug naar ‘Instellingen en privacy’.
Tweestapsverificatie aanzetten regelt u via ‘Instellingen en privacy’ > ‘Beveiliging’ > ‘2-stapsverificatie’ > Kies voor sms of e-mailadres en tik op ‘Inschakelen’ > Volg de stappen op het scherm.
