06/01/2016
ผู้หญิงวัยทอง
ทำไมกระดูกพรุนง่าย?
"ทำไม?? คุณแม่หกล้มนิดเดียว กระดูกหักเลย"
"คุณป้าออกกำลังกาย ทุกวันเลยนะ ทำไมปวดกระดูกจัง?"
คนไข้หลายราย โดยเฉพาะสตรีวัยทองอันงดงามมักมาปรารภอาการดังกล่าวที่ร้านยา ว่าจะทำอย่างไรดี? อาการที่ว่ามา มักเกิดจากการที่เป็น #โรคกระดูกพรุน ( ) และ/หรือ #โรคกระดูกบาง ( ) ทั้งคู่คือ โรคเกิดจากมี #มวลกระดูก ลดต่ำลงจนเป็นปัจจัยเสี่ยงหรือเป็นสาเหตุของกระดูกหักได้สูง เป็นโรคพบได้บ่อยมากโรคหนึ่ง เป็นโรคของผู้ใหญ่โดยเฉพาะในผู้สูงอายุ ผู้หญิงพบเกิดได้บ่อยกว่าผู้ชาย ทำไมหล่ะ เรามาฟังคำตอบจากเภสัชกรกัลลลลลลล
#กระดูกของเรามาจากไหน?
#กระดูก นับได้ว่าเป็นอวัยวะที่ใหญ่ที่สุดของร่างกาย คือพบได้ตามร่างกายทุกแห่ง
กระดูกเป็นส่วนประกอบของร่างกายที่มีความสำคัญต่อการทำงานของร่างกายอย่างมาก ทำหน้าที่เป็นโครงสร้างของร่างกาย เป็นที่ยึดเกาะของกล้ามเนื้อ ช่วยให้ร่างกายสามารถคงรูปร่างตามปกติได้ นอกจากนี้ยังมีความสำคัญต่ออิริยาบถต่างๆของคนเรา ทำให้เราสามารถนั่ง เดิน วิ่ง ตามปกติได้ หากปราศจากกระดูกหรือกระดูกไม่แข็งแรงแล้ว ร่างกายจะไม่สามารถทำหน้าที่เหล่านี้ได้ อีกทั้งยังช่วยปกป้องอวัยวะภายในที่สำคัญ เช่น ปอด สมอง และยังเป็นแหล่งผลิตเม็ดเลือดชนิดต่างๆ รวมทั้งเป็นแหล่งสะสมแร่ธาตุแคลเซียม เห็นไหมหล่ะ ว่าสำคัญมาก
#กระดูกกับแคลเซี่ยม
นอกจากนี้ยังเป็นแหล่งสะสม #แคลเซียม ที่ใหญ่ที่สุดในร่างกาย ปกติร่างกายของคนเราต้องการแคลเซียมเพื่อให้การทำงานของอวัยวะต่างๆในร่างกายเป็นไปได้อย่างปกติ แคลเซียมที่ร่างกายต้องการนี้นอกจากได้มาจากอาหารที่รับประทานในแต่ละวันแล้วยังเก็บสะสมไว้ในกระดูก เมื่อร่างกายต้องการใช้แคลเซียมมากขึ้น ร่างกายก็สามารถดึงแคลเซียมออกมาจากกระดูกมาใช้ได้ทันท่วงที เมื่อร่างกายต้องการลดลงก็สามารถเก็บไว้ในกระดูกเพื่อนำมาใช้ในภายหลังได้
#โรคกระดูกพรุนเกิดได้อย่างไร?
กลไกการเกิดกระดูกพรุนที่แน่นอนยังไม่ทราบ แต่ในเบื้องต้นพบว่าเกิดจากการเสียสมดุลระหว่างเซลล์สร้างกระดูก (Osteoblast) และเซลล์ดูดซึมทำลายกระดูก (Osteoclast) ซึ่งการมีกระดูกที่แข็งแรงต้องมีสมดุลระหว่างเซลล์ทั้งสองชนิดนี้เสมอ ซึ่งการเสียสมดุลเกิดได้จากหลายสาเหตุคือ
#อายุ: อายุที่มากขึ้น เซลล์ต่างๆจึงเสื่อมลงรวมทั้งเซลล์สร้างกระดูก การสร้างกระดูกจึงลดลง แต่เซลล์ทำลายกระดูกยังทำงานได้ตามปกติหรืออาจทำงานมากขึ้น
#ภาวะขาดฮอร์โมนเพศ: ซึ่งเป็นฮอร์โมนช่วยการทำงานของเซลล์สร้างกระดูก ดังนั้น โรคกระดูกพรุนจึงพบได้บ่อยในผู้หญิงและโดยเฉพาะในผู้หญิงวัยหมดประจำเดือนถาวร
#ภาวะขาดอาหารสำหรับการสร้างกระดูก: อาหารสำคัญของการสร้างกระดูกคือ โปรตีน แคลเซียม และวิตามิน ดี ซึ่งผู้สูงอายุมักขาดอาหารทั้งสามชนิดนี้ การขาดอาหารจะลดการสร้างมวลกระดูกและกระตุ้นให้เซลล์ทำลายกระดูกทำงานสูงขึ้น
#ขาดการออกกำลังกาย: การเคลื่อนไหวออกกำลังกายจะกระตุ้นการทำงานของเซลล์สร้างกระดูกและลดการทำงานของเซลล์ทำลายกระดูก ตรงกันข้าม เมื่อขาดการออกกำลังกาย เซลล์ทำลายกระดูกจะทำงานเพิ่มขึ้น
#พันธุกรรม: เพราะพบโรคได้สูงขึ้นในคนมีประวัติครอบครัวเป็นโรคนี้
#โรคต่างๆที่เกี่ยวข้องกับการสร้างฮอร์โมนผิดปกติ: เช่น โรคต่อมไทรอยด์ทำงานเกิน(ต่อมไทรอยด์เป็นพิษ) หรือโรคเนื้องอกของต่อมใต้สมอง
#ปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรคกระดูกพรุน
คือ
#สูงอายุโดยเฉพาะตั้งแต่ 65 ปีขึ้นไป
#ผู้หญิงเพราะมีการหมดประจำเดือน (หมดฮอร์โมนเพศ)
#ขาดอาหารดังกล่าวแล้ว
#ขาดการออกกำลังกาย
#สูบบุหรี่เพราะสารพิษในควันบุหรี่ลดการทำงานของเซลล์สร้างกระดูก และยังเป็นปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรค
#หลอดเลือดตีบ กระดูกจึงขาดอาหารจากขาดเลือดได้อีกด้วย
#การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์เพราะเป็นสาเหตุให้ขาดอาหาร
#มีโรคเรื้อรังต่างๆvที่ส่งผลถึงสุขภาพซึ่งรวมถึงสุขภาพของกระดูกด้วยเช่น โรคเบาหวาน โรคความดันโลหิตสูง และโรคไขมันในเลือดสูง
#มีพันธุกรรมที่คนในครอบครัวเป็นโรคนี้
#ทำไมวัยทองกระดูกหักได้ง่าย?
ผู้หญิงเมื่อเริ่มมีอายุมากขึ้น จะมีการเปลี่ยนแปลงทางด้านร่างกายและจิตใจหลายอย่าง อาทิ ประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอ มาผิดปกติ หงุดหงิดง่าย ร้อนวูบวาบตามตัว หรือที่เรียกว่าเข้าสู่วัยทอง ซึ่งเป็นธรรมชาติที่ไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ การดูแลสุขภาพจึงเป็นสิ่งสำคัญ เนื่องจากผู้หญิงในวัยนี้ มีโอกาสเกิดโรคกระดูกพรุน โดยผู้หญิงจะมีความเสี่ยงต่อโรคกระดูกพรุนมากกว่าผู้ชาย เพราะเมื่อผู้หญิงเข้าสู่วัยทอง ระดับฮอร์โมนเพศหญิง จะลดลงอย่างรวดเร็ว ส่งผลให้อัตราการสลายตัวของกระดูกเร็วขึ้นอีก ในขณะที่ผู้ชายไม่มีช่วงที่ฮอร์โมนเพศลดลงอย่างรวดเร็ว จึงทำให้กระดูกพรุนช้ากว่า
งงๆ สงสัย เรื่องการใช้ยา #สตรีวัยทอง #หญิงเริ่มวัยทอง กินอะไรป้องกันโรคกระดูกพรุน อย่าได้เกรงใจ ไปหา #เภสัชกรใจดี ที่ร้านยาใกล้บ้านได้เบยจ้า #เภสัชกรไม่กัด
#เภสัชกรอุทัย
แหล่งข้อมูล:
Compston J., Cooper A., Cooper C., et. al. Guideline forthe diagnosis and management of osteoporosis in postmenopausal women and men from the age of 50 years in the UK. National Osteoporosis Guideline Group (NOGG). 2009. ,http://www.shef.ac.uk/NOGG/downloads.html , 20 January 2010.
A Rational Approach in the Management of Osteoporosis,
www.rtamedj.pmk.ac.th/Vol_59/59-2-6.pdf
ธีระ ทองสง, จตุพล ศรีสมบูรณ์, ธีระพร วุฒยวนิช และคณะ. บทที่ 8 วัยหมดระดู : menopause. นรีเวชวิทยา ฉบับสอบบอร์ด. พิมพ์ครั้งที่ 3. พี บี ฟอเรนบุ๊กส์. กรุงเทพมหานคร. 2551. หน้า 151-7.
อารีรัตน์ สังวรวงษ์พนา, โรคกระดูกโปร่งบางกับวัยทอง = Osteoporosis in aging , ภาควิชาสุขภาพจิตและการพยาบาลจิตเวช คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, , http://koha.library.tu.ac.th/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=247810
ภาวะกระดูกพรุนในหญิงวัยหมดประจำเดือน, http://www.tongkatsu.com/2010/03/ostoporosis-in-menopause/
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นพ. สมศักดิ์ เชาว์วิศิษฐ์เสรี, ภาวะกระดูกพรุนในสตรีวัยหมดระดู ,(Postmenopausal osteoporosis), http://www.med.cmu.ac.th/dept/obgyn/2011/index.php?option=com_content&view=article&id=206%3Apostmenopausal-osteoporosis-i&catid=37&Itemid=238
ภาวะกระดูกพรุนในสตรีวัยหมดระดู
(Postmenopausal osteoporosis)
,
โรคกระดูกพรุน, http://www.pharm.chula.ac.th/physiopharm/content/activity_%20lh/2.2.2.html
โรคกระดูกพรุน (Osteoporosis), http://www.greenclinic.in.th/osteoporosis.html
โรคกระดูกพรุน โรคกระดูกบาง Osteoporosis Osteopenia - หา ...
haamor.com/th/กระดูกพรุน/
รองศาสตราจารย์ ดร. ภ.ญ. บุษบา จินดาวิจักษณ์ , ยารักษาโรคกระดูกพรุน ใช้อย่างไร?, ภาควิชาเภสัชกรรม คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
, http://www.pharmacy.mahidol.ac.th/th/knowledge/article/30/ยารักษาโรคกระดูกพรุน-ใช้อย่างไร/
นิมิตร เตชไกรชนะ. ฮอร์โมนทดแทนและโรคกระดูกพรุน (Hormone replacement therapy and osteoporosis). ฮอร์โมนทดแทนในวัยหมดระดู (Hormone replacement therapy in the menopause). พิมพ์ครั้งที่ 2. โรงพิมพ์บียอนด์ เอ็นเทอร์ไพรซ์. กรุงเทพมหานคร. 2544. หน้า 167-210.
ผศ.ดร.สมศรี เจริญเกียรติกุล, กินอย่างไร...ป้องกันภัยโรคกระดูกพรุน,http://www.doctor.or.th/article/detail/1557 — ที่ PharmaTree Villa Market Sukhumvit Soi 49