17/11/2021
USB အကြောင်းသိကောင်းစရာများ (Part – 1)
USB 1.0,2.0,3.0 and 4.0 တို့ရဲ့သိကောင်းစရာများ
USB ရဲ့အရှည်ကောက်ကတော့ (Universal Serial Bus) ဖြစ်ပါတယ်။ Universal လို့သတ်မှတ်ထားတဲ့အတိုင်းပါပဲ Device မျိုးစုံမှာ စံတစ်ခုအနေနဲ့သုံးကြပါတယ်။ ကွန်ပျူတာ Hardware အခြေခံဖြစ်သော keyboard, Mouse တွေ printer, scanner များသာမက ကျွန်တော်တို့ရဲ့ Mobile phone များအထိပါသုံးနေကြပါတယ်။ ထို့အပြင်အသစ်အသစ်ထွက် လာသောComputer ပစ္စည်းအများစုသည် USB interface များနှင့်သာ လာလေ့ရှိပါသည်။ ယခုနောက်ပိုင်းထွက်လာသော USB Device များသည် storage, Power အပြင် Display များတွင်ပါအသုံးပြုလာကြပြီဖြစ်ပါသည်။
History
လွန်ခဲ့သော ၂၆ နှစ်ဝန်းကျင်လောက်ကပေါ့ဗျာ အတိအကျပြောရရင် တော့ ၁၉၉၅ ခုနှစ်ဝန်းကျင်လောက်မှာပေါ့ Personal Computer လို့ခေါ်တဲ့ PC တွေ မှာ External Device (PC ပြင်ပကနေတပ်ဆင်မယ့်ပစ္စည်း(e.g printer,scanner ပေါ့)) တခုကိုတပ်ဆင်ဖို့အတွက် မြောက်မြားစွာသော connector (interface) တွေကို သုံးရမယ့်အစား interface တစ်ခုကို စံ(standard) အနေနဲ့ထားပြီးလုပ်ကြဖို့အတွက် Company ကြီး (7) ခုက ပူးပေါင်းပြီးတီထွင်ခဲ့ကြတာပေါ့ဗျာ။ အဲ့ဒီCompanyအထဲမှာ အခုနာမည်ကြီးနေတဲ့ Microsoft, Intel, NEC တို့လည်းပါတယ်ဗျ။ အဲ့ဒီ interface (USB) ကိုထွင်တဲ့အခါမှာ အဲ့ဒီအချိန်ကသုံးနေတဲ့ ပစ္စည်းတွေမှာလည်းအသုံးပြုလို့ရရမယ်။ ပြီးတော့ ပိုမြန်တဲ့ မြန်နှုန်းလည်းပေးနိုင်ရမယ်။ အဲ့ဒါအပြင် လိုသလိုဖြုတ်တပ်(Plug and Play) လုပ်နိုင်ရမယ်ဆိုတဲ့ရည်ရွယ်ချက်တွေနဲ့ပေါ့ဗျာ။ ပထမဆုံး USB ကို support ပေးတဲ့ chipset ကို Intel က 1995 မှာပဲစတီထွင်ခဲ့တာဗျ။ ပထမဆုံး USB 1.0 ကို ၁၉၉၆ ခုနှစ် January လမှာ စပြီးမိတ်ဆက်ခဲ့ကြပါတယ်။
USB 1.0 ထွက်လာတဲ့အချိန်မှာ သူ့ရဲ့အလုပ်လုပ်တဲ့ speed ကစစထွက်ချင်းက 1.5 mbps နဲ့ပဲအလုပ်လုပ်ပါတယ်။ နောက်တော့ USB 1.1 ဆိုပြီးထပ်ထွက်လာပါတယ်။ သူကတော့ 12 mbps နဲ့အလုပ်လုပ်တယ်ဗျ။ သူတို့တွေက 1.5 mbps နဲ့ အလုပ်လုပ်တဲ့ USB ကိုတော့ Keyboard တို့ Mice တို့ Joystick တွေမှာသုံးကြတယ်ပေါ့ဗျာ။ 12 mbps နဲ့အလုပ်လုပ်တဲ့ USB 1.1 ကိုတော့ printer တို့ Scanner တို့မှာသုံးတယ်ပေါ့။ အဲ့ဒီ USB 1.1 ကို 1998 လောက်မှသာ တွင်တွင်ကျယ်ကျယ်သုံးလာကြတာပါဗျာ။ အဲ့ခေတ်က Apple ကထုတ်တဲ့ iMac မှာတောင် USB မတိုင်ခင်မှာ သုံးခဲ့တဲ့ port တွေကို ဖြုတ်ပစ်လိုက်တယ်ပေါ့ဗျာ။ အဲ့အချိန်လောက်ကစပြီးတော့ Computer ထုတ်တဲ့ စက်ရုံတွေ company တွေက USB ကို စံ (Standard) အနေနဲ့စပြီးသုံးလာတာပေါ့။ USB 1.0 အတွက် အသုံးပြုသော Connector များမှာ USB-A နှင့် USB-B တို့ဖြစ်ပါသည်။အခုအထိတိုင်အောင် USB version 1 ကို ကျွန်တော်တို့သုံးနေတဲ့ keyboard, Mouse တွေမှာသုံးနေကြဆဲပါ။ မဟောင်းနွမ်းသေးပါဘူး။
USB 2.0 ကတော့ ၂၀၀၀ ခုနှစ် April လလောက်မှာစပြီးတော့ ထွက်ခဲ့ပါတယ်။ သူကတော့ USB 1.1 ထက်အဆ (၄၀) လောက်ပိုမြန်သွား တယ်။ USB 2.0 ရဲ့ Data Transfer rate က 480mbps လောက်နဲ့အလုပ် လုပ်ပါတယ်။ USB 2.0 မှာအသုံးပြုသော USB Connector များမှာ USB-A, USB-B, USB Micro A, USB Micro B, USB Mini A, USB Mini B တို့ဖြစ်ကြပါတယ်။
USB 3.0 ကတော့ 2008 ခုနှစ် November လောက်မှာ စပြီး မိတ်ဆက်ခဲ့ပါတယ်။ USB 3.0 ကျတော့ အလုပ်လုပ်တဲ့ speed ကပိုမြန်သွားတယ်။ USB 3.0 ကို SuperSpeed USB လို့လည်းခေါ်ပါတယ်။5.0 Gbps နဲ့အလုပ်လုပ်ပြီးသူ့ကို USB 3.1 Gen1 လို့သတ်မှတ်ပါတယ်။ အဲ့ဒါပြီးတော့ သူ့ထက်ပိုမြန်တဲ့ USB 3.1 Gen2 ထွက်လာခဲ့ပါတယ်။ USB 3.1 Gen 2 ကျတော့ ၂ ဆ လောက်ပိုမြန်သွားပြီး 10 Gbps နဲ့အလုပ်လုပ်ပါတယ်။ USB 3.1 Gen 2 ကိုတော့ July လ ၂၀၁၃ ခုနှစ်မှာထုတ်ခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ် September လမှာ USB 3.2 ကိုထုတ်ပြီး သူ့အမြန်နှုန်းကတော့ 20 Gbps လောက်အထိရှိပါတယ်။ လက်ရှိအသုံးပြုနေသော USB Type-C (USB-C) သည် data rate မှာ 10 Gbps နဲ့ 20 Gbps ရှိနေပြီဖြစ်ပါသည်။ ၄င်း USB Type-C (USB-C) အမျိုးအစားကို Display အနေနဲ့လည်းအသုံးပြုနေပြီး အချို့ laptop များသည် Power connector အနေဖြင့်အသုံးပြုနေပြီဖြစ်ပါသည်။
USB 4 ကတော့ ၂၀၁၉ ခုနှစ် March လမှာ official စထွက်လာပါတယ်။ သူကတော့ အခုလောလောဆယ်အထိ storage အတွက်ထုတ်တာတော့ မရှိသေးပါဘူး။ သူ့ကို display နဲ့ Power အတွက်ပဲသုံးပါသေးတယ်။ သူအလုပ်လုပ်တဲ့ speed က 40 Gbps အထိရှိပါတယ်။ သူကတော့အခုနောက်ဆုံးထွက်လာတဲ့ Thunderbolt 3 interface နဲ့လာပါတယ်။ Thunderbolt 3 interface သည် USB Type-C နှင့် Backward compatible ဖြစ်ပါတယ်။ ဆိုလိုသည်မှာ Thunderbolt 3 port မှာ USB Type – C သုံးလို့ရသလို Thunderbolt 3 ကိုလည်း USB Type-C port မှာ တပ်လို့ရပါတယ်။ Thunderbolt 3 သည် အခု နောက်ဆုံးထွက်လာတဲ့ Apple Macbook Pro နှင့် အချို့သော Microsoft Surface Pro တို့မှာပါဝင်ပါတယ်။
(ယခုပြောသော Speed များသည် maximum speed ကိုပြောပါသည်။ မိမိတို့အသုံးပြောသော Device rating ပေါ်မူတည်ပြီး ကွာခြားနိုင်ပါသည်။ မိမိအသုံးပြုသော USB Storage Device များရဲ့ Speed ကို စစ်ဆေးလိုပါက Command line မှ winsat disk -drive e ('e'ဆိုသည်မှာ မိမိ storage drive letter ဖြစ်ပါသည်။ ပုံတွင်လည်းပြထားပါသည်။)