25/09/2025
ရည်ရွယ်ချက်အခြေပြု စီမံခန့်ခွဲခြင်း (Management By Objective (MBO)) (အပိုင်း ၁)
စီမံခန့်ခွဲရေးပညာရှင်အချို့က Management ကို Planning, Organizing, Leading, Controlling ဆိုပြီး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာထားပါတယ်။ ပညာရှင် ဂျက်ဝဲလ်(ချ်)ကတော့ စီမံခန့်ခွဲခြင်းဆိုတာဟာ အဖြစ်အပျက်တစ်ခုခု၊ ပြဿနာတစ်ခုခုကို အဆီအလျော်ဆုံးနည်းနှင့် နည်းလမ်းမှန်ကန်စွာ ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းခြင်းလို့ ဆိုထားပါတယ်။ အခြေအနေအပေါ်မူတည်ပြီးတော့ Coaching, Directing, Supporting, Delegating လုပ်ရပါတယ်။ တစ်ချို့ပညာရှင်များကတော့ စီမံခန့်ခွဲမှုဆိုတာ “Management is the process of getting things done, effectively and efficiently with and through other people.”
Effectiveness ဆိုတာကတော့ “Doing the right things or completing activities so that organizational goals are attained.”
Efficiency ဆိုတာကတော့ “Doing things right or getting the most output from the least amount of inputs.” ဖြစ်ပါတယ်။ တစ်ခြားသော ပညာရှင်များ ဖွင့်ဆိုထားတဲ့ စီမံခန့်ခွဲမှုနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ Definition တွေ ရှိပါသေးတယ်။ ဆရာတစ်ယောက်ပြောဖူးတဲ့ စီမံခန့်ခွဲမှုနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ သီအိုရီတစ်ခုက “KKL” တဲ့။ ဆိုလိုတာက “ကြုပ်ကြပ်လိ” “ကြည့်ကြပ်လုပ်” လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါကြောင့် စီမံခန့်ခွဲမှုရှုထောင့်၊ ပညာရှင်များရဲ့ အဆိုအမိန့်ရှုထောင့်၊ စိတ်ပညာရှုထောင့်တို့ကနေ သီအိုရီများကို နှိုင်းယှဉ်လေ့လာဖို့ လိုပါတယ်။
ဝန်ထမ်းရေးရာ စိတ်ပညာမှာ MBO ကို ဤသို့အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ပါတယ်။ “Management by objective is a process by which managers and subordinates work together in identifying goals and setting up objectives and make plans together in order to achieve their objectives.” လို့ ဆိုရာ အဓိပ္ပာယ်ကတော့ MBO ဆိုတာ ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်တယ်။ ၎င်းဖြစ်စဉ်၌ မန်နေဂျာနှင့် ငယ်သားများ အတူတကွ ရည်ရွယ်ချက်ပန်းတိုင်များချမှတ်၍ ပန်းတိုင်သို့ ရောက်ရန် အတူတကွ အစီအစဉ်ချမှတ် အကောင်အထည် ဖော်ခြင်း ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
George Odiorne ဆိုသူကတော့ MBO ဒဿနကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရာမှာ MBO ဆိုတာ စီမံခန့်ခွဲရေးစနစ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဖြစ်စဉ်တစ်ခုလည်းဖြစ်၍ မန်နေဂျာနှင့် ငယ်သားများက ဘုံပန်းတိုင်ကို ရေးဆွဲ၏။ ထို့အပြင် တစ်ဦးချင်းစီ၏ ရလာဒ်ပြရန် တာဝန်တွေကို သတ်မှတ်၏။ ဤသတ်မှတ်ချက်များကို အကောင်အထည်ဖော်၏။ ဤသို့လုပ်ရာတွင် တစ်ဦးစီ၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကိုလည်း တိုင်းတာသည်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဤတွင် ငယ်သားများက ပန်းတိုင်သွားရမှာကို လက်ခံပြီး အလုပ်လုပ်သောစံများကို သတ်မှတ်ရာတွင်လည်း ပူးပေါင်းပါဝင်၏။ ဤသို့ဖြင့် လုပ်သားများ ပိုမိုတက်ကြွစေ၏။ MBO တွင် ပါဝင်သော အရာများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်၏။
1) Control Goal Setting (ဗဟိုက ပန်းတိုင်သတ်မှတ်ခြင်း)
a. အဖွဲ့အစည်း၏ ရည်မှန်းချက်အတိုင်း ဗဟိုက ပန်းတိုင်ရေးဆွဲ၏။ မန်နေဂျာတို့နှင့်လည်း တိုင်ပင်၏။
2) Manager Subordinate Involvement
a. အထက်က ရေးဆွဲ၍ ရပြီးသော ပန်းတိုင်များကို မန်နေဂျာနှင့် ငယ်သားများက မိမိတို့နှင့်ဆိုင်သော Goal ကို ရေးဆွဲ၍ မိမိတို့အလုပ်ကို မိမိတို့ သိစေ၏။
3) Matching Goals & Resources
a. Goal ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် အရင်းအမြစ် Resources များ ရှိရမည်။ Staff များက Goal ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် နည်းပညာ၊ ကိရိယာ၊ အရင်းအမြစ်များ ရှိရမည်။ အရင်းအမြစ်များကို မှန်ကန်စွာ နေရာချထားနိုင်ရပါမည်။
4) Freedom of Implementation
a. ရည်မှန်းချက်ရောက်အောင် အကောင်အထည်ဖော်ရာတွင် အထက်အရာရှိ၏ စွက်ဖက်မှုအနည်းဆုံး ဖြစ်သင့်၏။
5) Review and appraisal of performance (ပြန်လည်သုံးသပ်ခြင်းနှင့် လုပ်ရည်ကိုင်ရည်အကဲဖြတ်ခြင်း)
a. မိမိတို့လုပ်ထားတဲ့ အလုပ်ကိုပြန်သုံးသပ်၍ မိမိတို့၏ လုပ်ရည်ကိုင်ရည်ကို အခါအားလျော်စွာ သုံးသပ်ခြင်းဖြင့် မိမိတို့ရောက်နေသော တိုးတက်မှုအခြေအနေကိုသိရန် ရည်ရွယ်ချက်တွေကိုပြပြီး စီမံခန့်ခွဲတာဆိုတော့ ငါတို့ ဘာလုပ်ခဲ့လဲဆိုတာထက် ငါတို့ဘာတွေလုပ်ဖို့ ကျန်သေးတယ်ဆိုတာသိစေ၍ နိုးကြားမှုကို ဖြစ်ပါတယ်။
MBO Process မှာ မန်နေဂျာတို့ရဲ့ ပါဝင်ပတ်သက်မှု တော်တော်များများလိုပါတယ်။ မန်နေဂျာတို့က Goal များချမှတ်ရာမှာ staff တို့နှင့် အံဝင်ခွင်ကျဖြစ်ရန်လည်း လိုပါတယ်။ Staff တို့ရဲ့ လုပ်နိုင်စွမ်းနှင့် အဆီလျော်ဆုံး ဖြစ်သင့်ပါတယ်။
ဆက်ရန်
ဆရာဒေါက်တာထွန်းဝင်း ရေးသားသော “ HR မန်နေဂျာတို့အတွက် လုပ်ငန်းခွင်နှင့်အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ စိတ်ပညာ” စာအုပ်မှ ဝေမျှခြင်းဖြစ်ပါသည်။
