31/12/2025
၁၉၉၁ မှာ ဖင်လန်နိုင်ငံက ကျောင်းသားတယောက်က ကွန်ပြူတာလည်ပတ်ရေးစနစ် (Operation System) တခုကို လူတွေ အခမဲ့သုံးနိုင်အောင် အွန်လိုင်းဖိုရမ်တခုမှာ မျှဝေခဲ့တယ်။ အဲလိုမျှဝေရင်း သူက "Just a hobby, won't be big and professional" (ဝါသနာ အရ လုပ်တာပါ။ လုပ်ငန်းခွင်သုံးလို့ ရအောင် ကြီးလာမှာတော့ မဟုတ်ဘူး) ပြောခဲ့တယ်။
အခုတော့ သူ့ "ဝါသနာ"ကို ကမ္ဘာပေါ်မှာ မသုံးတဲ့သူ မရှိသလောက်ပါပဲ။ အင်တာနက်သုံးရင်၊ ဖေ့စ်ဘုတ်သုံးရင်၊ gmail သုံးရင်၊ အေအိုင်သုံးရင်၊ ဖုန်းတလုံးရှိနေရင် သူရေးခဲ့တဲ့ ကွန်ပြူတာစနစ်ကို ဆက်နွယ်ပြီး သုံးနေတယ် လို့ ပြောလို့ရပါတယ်။ သူရေးခဲ့တဲ့ ကွန်ပြူတာစနစ်ကို Linux လို့ ခေါ်ပါတယ်။ လူတိုင်း ကြားဖူးချင်မှ ကြားဖူးပေမဲ့ အိုင်တီနဲ့ အသက်မွေးနေသူတိုင်းကတော့ သိကြတယ်။
သူ့နာမည်က Linus Torvalds လို့ခေါ်တယ်။ သူက ကွန်ပြူတာကို အသက် ၁၁နှစ်ကတည်း စိတ်ဝင်စားလို့ ပရိုဂရမ်တွေ ရေးတယ်။ သူ တက္ကသိုလ်တက်နေတဲ့အချိန်မှာ ကိုယ်ပိုင်သုံးဖို့ Unix ဆိုတဲ့ ကွန်ပြူတာ လည်ပတ်ရေးစနစ်(Operation System) ကို ဝယ်ချင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ မတက်နိုင်ဘူး။ အဲဒီတော့ သူဘာသာ Operation System ရေးမယ် ဆိုပြီး စာအုပ်တွေ ဖတ်ပြီးရေးတယ်။ ပထမဆုံးသူရေးခဲ့တဲ့ စနစ်က ကွန်ပြူတာကုဒ်လိုင်းပေါင်း တသောင်းကျော် ရှိတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ သူရဲ့အသက်က ၂၁နှစ်ပါ။
အခုတော့ ကုဒ်လိုင်းပေါင်း သန်း၄၀ ကျော် ရှိသွားပြီ။ သူတယောက်တည်း ရေးတာတော့ မဟုတ်ဘူး။ သူ့ရဲ့ စနစ်ကို Open Source လို့ ခေါ်တဲ့ "အခမဲ့ လွတ်လပ်စွာမျှဝေပြုပြင်ခွင့်" ပေးထားတော့ ကွန်ပြူတာပညာရှင်ပေါင်းများစွာက Linux ကို ပိုကောင်းအောင် ဝိုင်းရေးပေးကြတယ်။ အဲဒီကုဒ်တွေကို သူက အခုအချိန်အထိ စစ်ဆေးပြီး အများသုံးနိုင်အောင် ဖြန့်ဝေပေးတယ်။
Android ဖုန်းစနစ်တခုလုံးက သူ့ရဲ့ Linux ကတဆင့် ပေါက်ဖွားလာတယ်။ ဖေ့စ်ဘုတ်လို ဆိုရှယ်မီဒီယာဆိုဒ်တွေ တင်ထားတဲ့ ဆာဗာအများစုကလည်း Linux စနစ်ပေါ်မှာ အလုပ်လုပ်နေကြတယ်။ Desktop တွေမှာ Apple နဲ့ Microsoft က ကြီးစိုးထားသလို Server တွေမှာ Linux က ကြီးစိုးထားတယ်။ ကမ္ဘာထိပ်သီး ဝက်ဆိုဒ် ၁သန်းမှာ ၉၆% က Linux သုံးကြတယ်။
Linux တခုတည်းတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ သူထွင်ခဲ့တဲ့ Git ဆိုတာလည်း အိုင်တီသမားတွေ မသုံးမဖြစ်သုံးနေရတဲ့ စနစ်တခုပါ။ ဒီလို အရေးကြီးတဲ့ စနစ်တွေတီထွင်ခဲ့ပေမဲ့ ဘီလီယံနာ သူဌေးကြီးတော့ ဖြစ်မလာခဲ့ဘူး။ သူက Open Source ကို သိပ်အလေးထားတော့ သူ့စနစ်ကို ရောင်းမစားဘူး။ အလကားပဲ ပေးသုံးတယ်။
တကြိမ်မှာလည်း သူ့ကို Apple မှာ လာလုပ်ဖို့ Steve Jobs က ဖိတ်ခေါ်တယ်။ ရှယ်ယာတွေ အများကြီးပေးမယ်၊ ဒါပေမဲ့ Linux ကိုတော့ ဆက်မလုပ်ရဘူး တဲ့။ ဒါကိုလည်း သူက ငြင်းဆိုခဲ့တယ်။ လက်ခံခဲ့ရင်တော့ သူဟာ အခုဆို ဘီလီယံနာ ဖြစ်ပါပြီ။ အဲလိုတွေ ပြောလို့ သူဟာ ဝါသနာပါတာ လုပ်ရင်း ဆင်းရဲနေသူတော့ မဟုတ်ဘူး။ သူရဲ့ ကြွယ်ဝမှုက ခန့်မှန်းခြေ ဒေါ်လာ သန်း ၁၅၀လောက် ရှိတယ်တဲ့။ တခြား အိုင်တီ နည်းပညာရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုတွေက ရလာတဲ့ အကျိုးအမြတ်တွေပါ။
ဒီဇင်ဘာ ၂၈ က သူ့မွေးနေ့မို့လို့ အမှတ်တရ ဒီစာလေး ရေးလိုက်တာပါ။ ကျနော်ကိုယ်တိုင်လည်း Linux နဲ့ အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းနေသူဆိုတော့ သူဟာ ကိုယ့်ကျေးဇူးရှင်တယောက်ပါ။ သူဝါသနာကြောင့် လူသန်းပေါင်းများစွာ အလုပ်ရကြတယ်။ ကွန်ပြူတာစနစ်တွေ အလကားသုံးရတယ်။ ဖုန်းတွေ စျေးသက်သက်သာသာ သုံးခွင့်ရတယ်။ "Just a hobby, won't be big and professional" ဆိုတဲ့ သူ့စကားလေးဟာ တဝက်မှန်၊ တဝက်မှား လို့ ပြောရမယ်။ ၅၆နှစ် ပြည့်သွားပြီးဖြစ်တဲ့ Linus တယောက် ကျန်းမာစွာနဲ့ Linux စနစ်ကို ဆက်ပြီး ဦးဆောင်နိုင်ပါစေ။
Happy Birthday Linus! Thanks for your hobby! It has changed the world.
______________________________
AKMoe 2025/12/29
(Photo Credit: Linus Torvalds)
