03/07/2026
ලෝක උරුමයක් මෙන්ම ලෝකයේ අටවැනි පුදුමය ලෙසත් සැලකෙන සීගිරිය, ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රෞඪ ඉතිහාසය සහ අසමසම ඉංජිනේරු හා කලාත්මක තාක්ෂණය විදහාපාන සුවිශේෂී නිර්මාණයකි. ක්‍රිස්තු වර්ෂ 5 වැනි සියවසේදී (ක්‍රි.ව. 477 - 495) කාශ්‍යප රජතුමා විසින් සිය රාජධානිය මෙන්ම බලකොටුවක් ලෙසද මෙය නිර්මාණය කරන ලදී.
සීගිරි පරිශ්‍රයේ ඇති සමස්ත අංග පිළිබඳව විස්තරාත්මක විස්තරයක් පහතින් දැක්වේ:
1. සීගිරි පර්වතය සහ එහි ඉතිහාසය
පොළොවෙන් මීටර් 200ක් පමණ ඉහළට විහිදෙන ස්වභාවික ආග්නේය පාෂාණ කුළුණක් ඇසුරින් මෙම බලකොටුව නිමවා ඇත. කාශ්‍යප රජුට පෙර සහ පසු කාලයේදී මෙම පරිශ්‍රය බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලා වැඩසිටි ආරණ්‍ය සේනාසනයක් ලෙස පැවති බවට සාධක හමු වේ. කාශ්‍යප රජුගේ ඇවෑමෙන් පසු මෙය නැවතත් ආරාමයක් බවට පත් විය.
2. සීගිරි පරිශ්‍රයේ ප්‍රධාන අංග
🪷 උද්‍යාන කලාව (Gardens)
සීගිරිය පාමුල ඇති උද්‍යාන සංකීර්ණය ලොව පැරණිතම සැලසුම්සහගත උද්‍යාන අතරින් එකකි. එය ප්‍රධාන කොටස් 3කට බෙදේ:
දිය උද්‍යානය (Water Gardens): මධ්‍යම අක්ෂයකට අනුකූලව සමමිතිකව (Symmetrical) නිමවා ඇත. මෙහි පොකුණු, දූපත් සහ අදටත් වැසි දිනවල ක්‍රියාත්මක වන භූගත නල මාර්ගවලින් ක්‍රියා කරන දිය උල්පත් දැකගත හැකිය.
ගල් උද්‍යානය (Boulder Gardens): ස්වභාවික විශාල ගල් කුට්ටි ඒ ආකාරයෙන්ම තබා ගනිමින්, ඒවා මත ගොඩනැඟිලි සහ ආරාම තනා තිබූ ප්‍රදේශයකි.
ලැයිස්තුගත/වේදිකා උද්‍යානය (Terraced Gardens): පර්වතය පාමුල සිට ඉහළට පියගැට පෙළවල් ආකාරයෙන් සකසා ඇති උද්‍යාන වේ.
🦁 සිංහ පාදය (The Lion's Paw)
පර්වතය මුදුනට නැගීමට ඇති ප්‍රධාන ද්වාරය පිහිටා ඇත්තේ මෙහිය. අතීතයේදී ගඩොලින් සහ බදාමයෙන් නිමවූ දැවැන්ත සිංහයෙකුගේ මුඛයෙන් පර්වතය මුදුනට මාර්ගය වැටී තිබී ඇත. අද වන විට ඉතිරිව ඇත්තේ පර්වතය පාමුල ඇති දැවැන්ත සිංහ පාද දෙක පමණි. "සීගිරිය" (සිංහ-ගිරිය) යන නම ලැබීමටද මෙය හේතු වී ඇත.
🎨 සීගිරි සිතුවම් (Frescoes)
පර්වතයේ බටහිර බෑවුමේ පිහිටි ස්වභාවික ලෙනක මේවා පිහිටා ඇත. කලා ලෝකයේ ඉහළම ඇගයීමක් ලබන මෙම සිතුවම්වලින් නිරූපණය වන්නේ කවුරුන්ද යන්න (කාශ්‍යප රජුගේ බිසවුන් හෝ අප්සරාවන්) තවමත් විවාදයට තුඩුදෙන්නකි. දේශීය අමුද්‍රව්‍ය සහ බදාම විශේෂයක් යොදාගෙන කර ඇති මෙම සිතුවම්වල වර්ණ සියවස් ගණනාවකට පසුවත් තවමත් නොනැසී පවතී.
📜 කැටපත් පවුර සහ කුරුටු ගී (The Mirror Wall & Graffiti)
තදින් ඔප දැමූ බිත්තියක් වන මෙහි රජුට තම ප්‍රතිබිම්බය බලාගත හැකිව තිබූ බැවින් "කැටපත් පවුර" ලෙස හඳුන්වයි. 6 වැනි සියවසේ සිට 14 වැනි සියවස දක්වා සීගිරිය නැරඹීමට පැමිණි විවිධ තරාතිරම්වල මිනිසුන් මෙම පවුර මත ලියූ කුරුටු ගී 700කට වඩා අදටත් කියවිය හැකිය. සිංහල භාෂාවේ සහ සාහිත්‍යයේ විකාශනය අධ්‍යයනය කිරීමට මේවා අගනා මූලාශ්‍ර වේ.
👑 පර්වත මුදුනේ රජමාලිගය (The Summit)
හෙක්ටයාර 1.5ක් පමණ වන පර්වත මුදුනේ කාශ්‍යප රජුගේ මාලිගා සංකීර්ණය පිහිටා තිබුණි. මෙහි:
රජමාලිගාවේ නටබුන්,
ගල් කුලෙන් සූරා නිමවන ලද දැවැන්ත පොකුණක් (ජල තටාකය),
ගල් ආසනයක් (සිංහාසනය) දැකගත හැකිය.
ඉහළට ජලය රැගෙන ගිය අසිරිමත් දිය පොම්ප තාක්ෂණය අදටත් ඉංජිනේරුවන් මවිතයට පත් කරයි.
3. ආරක්ෂක විධිවිධාන
සීගිරිය යනු සතුරෙකුට ලෙහෙසියෙන් ළඟාවිය නොහැකි ලෙස තැනූ අගනා බලකොටුවකි.
දිය අගල් (Moats): පවුර වටා ඇතුළු සහ පිටත ලෙස දිය අගල් දෙකක් තිබූ අතර, අතීතයේ ඒවායේ කිඹුලන් බෝකර සිටි බව කියැවේ.
පවුරු (Ramparts): පස් සහ ගඩොලින් නිමවූ දැවැන්ත ආරක්ෂිත පවුරු පද්ධතියක් පවතී.
4. වෙනත් සුවිශේෂී ස්ථාන
අසුන් ගුහාව (Asana Chapel): භික්ෂූන් වහන්සේලා වැඩසිටි සමයට අයත් ආසනයක් සහිත ලෙනකි.
නයි පෙන ගුහාව (Cobra Hood Cave): ස්වභාවික පිහිටීම නයෙකුගේ පෙනයක් බඳු වූ ලෙනකි. මෙහිද පැරණි සිතුවම් සහ බ්‍රාහ්මී අක්ෂර කොටා ඇත.
පීඨිකා සහ පොකුණු: පරිශ්‍රය පුරා විසිරී ඇති කුඩා තටාක සහ රැස්වීම් ශාලා පීඨිකා.
සීගිරිය යනු හුදෙක් ගල් පර්වතයක් පමණක් නොව, පැරණි ශ්‍රී ලාංකිකයන් සතු වූ නගර නිර්මාණකරණය, සෞන්දර්යය, ජල කළමනාකරණය සහ ආරක්ෂක උපක්‍රම පිළිබඳ ලෝකයටම දිය හැකි විශිෂ්ටතම නිදසුනකි.
