11/04/2026
පාරක් හදන තැනකින් යද්දී ඔයා අනිවාර්යයෙන්ම දැකලා ඇති කහ පාට ලොකු යන්ත්රයක්, ඉස්සරහා ලොකු යකඩ රෝලක් තියාගෙන හිමින් හිමින් යනවා. ඒ ළගින් යද්දී මුළු පොළොවම, ඇඟම හිරිවැටිලා යන විදිහට දෙදරනවා ඔයාට දැනිලා තියෙනවද? 🚜💥
බැලූ බැල්මට මේක නිකන්ම නිකන් බර යකඩ ගුලියක් පාරේ පෙරළගෙන යනවා වගේ පෙනුණත්, මේ Road Roller එකක් (ගල් රෝලක්) කියන්නේ ඕනෑම ඉදි කිරීමක (පාරවල්, ගුවන් තොටුපළවල්, වේලි) තියෙන වැදගත්ම යන්ත්රයක්.
මේ යන්ත්රය නැත්නම් අපි හදන අලුත් පාරවල් මාසයක්වත් තියෙන්නේ නෑ! හැබැයි පේනවාට වඩා ගොඩක් සංකීර්ණ, මේ යකඩ යෝධයා ඇතුළේ හැංගිලා තියෙන, පොළොව දෙදරවන අදහාගන්න බැරි ඉංජිනේරු තාක්ෂණික රහස් මොනවද? 🛠️🌍
සාමාන්යයෙන් පොළොවක තියෙන පස්, වැලි සහ ගල් අතර ලොකු හිස් අවකාශයන් තියෙනවා. මේවා පියවි ඇසට නොපෙනුණත්, ඒක හරියට ස්පොන්ජ් එකක් වගේ, හැමතැනම පුංචි සිදුරු! මේ හිස්තැන් තියාගෙන ඊට උඩින් තාර දැම්මොත් මොකද වෙන්නේ? ලොකු වාහන යද්දී ඒ බරට අර පස් යට ගිහින්, පාර පුපුරලා ලොකු වළවල් හැදෙනවා. වැස්ස කාලෙට පොළවේ වතුර පිරුණාම මේක තවත් දරුණු වෙනවා. 🪨
මේ ප්රශ්නය විසඳන්න තමයි පොළව සම්පීඩනය කරන්නේ. ගල් රෝලකින් කරන්නේ අර පස් අතර තියෙන හිස්තැන් නැති කරලා, ඒවා එකිනෙකට තද කරලා, කිසිම දේකට සෙලවෙන්නේ නැති ශක්තිමත් පදනමක් හදන එක.
ඉස්සර මිනිස්සු හිතුවේ ගල් රෝලේ බර වැඩි වෙන්න වැඩි වෙන්න පාර හොඳට තද වෙනවා කියලා. ඒ නිසා අශ්වයන්ගෙන් ඇදපු ගල් රෝල්, ඊටපස්සේ වාෂ්ප එන්ජින් බලයෙන් වැඩ කරපු ස්ටීම් රෝලර් එහෙමත් (Steamrollers) පාවිච්චි කළා. හැබැයි මේ බරෙන් තද වෙන්නේ පොළොවේ උඩ පස් තට්ටුව විතරයි. යට තට්ටු එහෙම්මමයි. 📳
මේකට නියම විසඳුම තමයි කම්පනය (Vibration). මේ අලුත් ගල් රෝල් වල බරට අමතරව තත්පරයට වාර දහස් ගණනක් කම්පනය වෙන විශේෂ පද්ධතියක් තියෙනවා. මේ කම්පනය නිසා පස් අංශු වලට ශක්තියක් ලැබිලා ඒවා එකිනෙකට හොඳින් සම්බන්ධ වෙනවා. හරියට හාල් බාස්කට් එකක් බිමට තට්ටු කර කර හෙලෙව්වාම හාල් ටික පල්ලෙහාට බැහැලා තද වෙනවා වගේ වැඩක්! මේ නිසා පොළොව යට සෙන්ටිමීටර් ගාණක් ගැඹුරටම පස් තද වෙනවා.
ගොඩක් අය හිතන්නේ මේ ඉස්සරහා තියෙන ලොකු යකඩ රෝල තනිකරම යකඩ කුට්ටියක් හරි, හිස් බැරල් එකක් හරි කියලා. හැබැයි ඒක ඇතුළෙත් තියෙන්නේ මහා පුදුම සහගත මූලධර්මයක්. ⚙️🌀
මේ මුළු පොළොවම දෙදරවන්න, Drum එක ඇතුළේ තියෙනවා Eccentric Weights (අසමතුලිත බරක් සහිත කොටසක්). ඒ කියන්නේ හරි මැදින් කැරකෙන්නේ නැති, එක පැත්තකට බර වැඩි යකඩ කෑල්ලක්. මේක ඇතුළේ තියෙන හයිඩ්රොලික් මෝටරයකින් අධිවේගයෙන් කැරකෙද්දී, කේන්ද්රාපසාරී බලය (Centrifugal force) නිසා ලොකු කම්පනයක් ඇතිවෙනවා. (හරියට ෆෝන් එකේ වයිබ්රේට් මෝටරය වැඩ කරනවා වගේම තමයි, හැබැයි මේක ටොන් ගාණක් බරයි!). මම ඡායාරූපයක් Comment වල දාන්නම් අන්තිමට බලන්න!
ක්රියාකරුට (Operator) පුළුවන් පසේ ස්වභාවය අනුව මේ කම්පනයේ වේගය සහ සැර අඩු වැඩි කරන්න. ඒ වගේම සමහර ගල් රෝල් වල ඇතුළට වතුර හරි වැලි හරි පුරවලා බර වෙනස් කරන්නත් පුළුවන්!
හැබැයි මේ ගල් රෝලක් කියන්නේ සාමාන්ය වාහනයක් නෙවෙයි. මේකේ ගියර් බොක්ස් නෑ, ක්ලච් නෑ, ඒ වගේම පාගන්න ඇක්සලරේටර් පෙඩල් එකක් ඇත්තෙම නැහැ! 🚜🚫
මේක වැඩ කරන්නේ Hydrostatic Transmission කියන තාක්ෂණයෙන්. ඩීසල් එන්ජිමෙන් කරන්නේ හයිඩ්රොලික් පොම්ප වැඩ කරවන එක විතරයි. ඒ හයිඩ්රොලික් තෙල් වල පීඩනයෙන් තමයි රෝද කැරකෙන්නේ සහ කම්පනය ඇතිවෙන්නේ.
ඇයි මේකට ඇක්සලරේටරයක් නැත්තේ? පාරක් තලනකොට යන්ත්රය එකම වේගයෙන් යන්න ඕනේ. එකපාරට වේගවත් කළොත් හරි, බ්රේක් ගැහුවොත් හරි පාර එක තැනක තද වෙලා තව තැනක බුරුල් වෙනවා. ඒ නිසා ලීවරයක් පාවිච්චි කරලා නියමිත වේගය දුන්නාම, කන්දක් ආවත් පල්ලමක් ආවත් යන්ත්රය ඉබේම ඒ වේගය පවත්වා ගන්නවා.
ඒ වගේම මේක බ්රේක් කරන්නේ වෙනම පැඩල් එකකින් නෙවෙයි. ලීවරය මැදට ගෙනාවාම (Neutral), හයිඩ්රොලික් තෙල් වල ගමන නතර වෙලා ඉබේම වාහනේ නතර වෙනවා. අමතර ආරක්ෂාවට Spring-applied parking brake එකකුත් ගල් රෝලක තියෙනවා.
ඒ වගේම ඔයා දැකලා තියෙනවද ගල් රෝලක රෝද වමට දකුණට හැරවෙන්නේ නෑ කියලා? මේක හරවන්නේ වාහනේ මැදින් (Articulated frame) නැවිලා! 🔄
මේකට ලොකු හේතුවක් තියෙනවා. රෝදෙන් හැරෙව්වා නම් ඉස්සරහා තියෙන යකඩ රෝලේ එක පැත්තක් පාරෙන් ඉස්සෙන්න පුළුවන්. එතකොට පාර හරියට තද වෙන්නේ නෑ. හැබැයි දැන් වාහනේ මැදින් නැවෙන නිසා, කොච්චර දරුණු වංගුවක් ගත්තත් Drum එක හැමතිස්සෙම පොළොවට සමාන්තරව තියෙනවා. ඒ කියන්නේ පොළවට ලැබෙන බලය සමානයි!
ඒ වගේම හැම වැඩේටම එකම ගල් රෝල පාවිච්චි කරන්නෙත් නෑ. 🏗️
Smooth Drum Roller: අපි නිතරම දකින යකඩ රෝල තියෙන එක තමයි මේ. තාර දාන්න සහ සාමාන්ය පස් තද කරන්න පාවිච්චි කරනවා.
Padfoot / Sheep's Foot Roller: මේකේ යකඩ රෝල වටේට ඇණ වගේ කෑලි (Protrusions) තියෙනවා. මැටි සහිත පස් වලට මේක පාවිච්චි කරනවා. මේ ඇණ වගේ කොටස් පස් අස්සටම ගිහින් වතුර එළියට දාලා තව තද කරනවා.
Pneumatic Tire Roller: මේකේ යකඩ රෝලක් වෙනුවට තියෙන්නේ ලොකු රබර් ටයර් ගොඩක්. තාර පාරවල් වල අවසාන ෆිනිෂිං එක දෙන්න, තාර ටික ඉරිතලන්නේ නැතුව ලස්සනට තද කරන්න මේක ගන්නවා. පාරේ කාපට් එකක් අලුතින් දැම්මාම උඩින් එහෙ මෙහෙ මේවා යනවා ඔබ අනිවාර්යයෙන්ම දැකලා ඇති.
මේ යන්ත්රය පොළොව දෙදරවද්දී, ඒක එලවන මනුස්සයා පැය ගාණක් මේක ඇතුළේ හිටියොත් එයාගේ කොඳු ඇට පෙළට සහ සන්ධි වලට ලොකු හානියක් වෙන්න පුළුවන්. ඒ නිසා නවීන යන්ත්ර වල Drum එකයි මුළු බොඩි එකයි අතරේ විශේෂ රබර් ඩෑම්පර්ස් ගොඩක් හයි කරලා තියෙනවා. ඒකෙන් කම්පනය පොළොවට විතරක් යවලා, ක්රියාකරුව ආරක්ෂා කරනවා. 🧑🔧🛡️
අද තියෙන නවීන ගල් රෝල් වල තියෙන්නේ පුදුම තාක්ෂණයක්. ඒවයේ තියෙන ඉලෙක්ට්රොනික් සෙන්සර් වලින් පාර කොච්චර තද වෙලාද කියලා තත්පරෙන් තත්පරේට ස්ක්රීන් එකේ පෙන්වනවා. ඒ නිසා කාලයයි, ඩීසල් නාස්තියයි ගොඩක් අඩුවෙනවා. මේ වගේ නවීන යන්ත්රයක් යුරෝ 50,000 ඉඳන් 500,000 කට වඩා (රුපියල් කෝටි ගාණක්) මිල වෙන්න පුළුවන්.
මේ ලිපි ලියන මට ඔයාලගේ පොඩි Comment එකක් වුනත් ගොඩක් වටිනවා. ඒ නිසා එක තත්පර 10ක් වැය කරලා Comment එකක් දාගෙන යන්න!
ගල් රෝලක් කියන්නේ නිකන්ම නිකන් බර යකඩ ගුලියක් නෙවෙයි. ඒක ඇතුළේ තියෙන්නේ භෞතික විද්යාව, හයිඩ්රොලික් තාක්ෂණය සහ සිවිල් ඉංජිනේරු විද්යාව එකතු වුන මහා පුදුම සහගත පද්ධතියක්. පස්, වැලි සහ තාර එකට තද කරලා, අපි යන පාරවල්, ගුවන් තොටුපළවල් දශක ගාණක් පවතින්න හදන්නේ මේ නිහඬ යෝධයා තමයි. 🌟
ඊළඟ වතාවේ පාරේ යද්දී ගල් රෝලක් දැක්කාම මේ කියවපු විද්යාත්මක රහස් ටික මතක් කරගන්න. මේ ලිපියෙන් ඔයා අලුත් දෙයක් ඉගෙන ගත්තද? තවත් මේ වගේ දැවැන්ත යන්ත්ර සූත්ර වැඩ කරන හැටි ගැන දැනගන්න ඔයා කැමතිද? ඔයාගේ අදහස පල්ලෙහායින් Comment කරන්න. ඒ වගේම මේ වටිනා ලිපියට Like එකක් දාලා, ඉංජිනේරු තාක්ෂණය ගැන හොයන්න ආස ඔයාගේ යාළුවන්ටත් අනිවාර්යයෙන්ම Share කරන්න අමතක කරන්න එපා! 🚜👍💬
Written By : Sulochana Dissanayake
Source : Internet, Civil Engineering Articles
Copied
