26/02/2026
බුදු පිළිම සහ දේව ප්රතිමාවල ජීවමාන බව පිටුපස ඇති සැඟවුණු රහස ඔබ දන්නවාද...???
පෙරදිග මූර්ති කලාවේදී ප්රතිමාවකට අසමසම ගාම්භීරත්වයක් සහ සමානුපාතික බවක් ලැබෙන්නේ අහඹු ලෙස නොවේ. ඒ සඳහා අතීත ශිල්ප ශාස්ත්රවල දැක්වෙන ඉතා සියුම් ගණිතමය මිනුම් ක්රමයක් භාවිතා වේ. මෙය "තාල මානය" ( Thala System ) ලෙස හැඳින්වේ. මෙහිදී ප්රතිමාවේ "මුහුණේ දිග" ( නළලේ සිට නිකට දක්වා ) එක් ඒකකයක් හෙවත් 'තාලයක්' ලෙස සලකනු ලබයි. සමස්ත ප්රතිමාවේ උස එමෙන් කී ගුණයක්ද යන්න මත නිර්මාණය වර්ගීකරණය කෙරේ:
දශ තාල ( Dasa Thala - 10 ගුණය ):-
මූර්ති කලාවේ ඉහළම සහ ශ්රේෂ්ඨතම ප්රමිතියයි. අති උත්තම මහා පුරුෂ ලක්ෂණ මනාව ඉස්මතු කෙරෙන බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ප්රතිමා සහ ප්රධාන දෙවිවරුන්ගේ රූප නිර්මාණය සඳහා පමණක් මෙම උසස් ක්රමය භාවිතා වේ.
නව තාල ( Nava Thala - 09 ගුණය ):-
දෙවනුවට ඇති උසස්ම මිනුම් ක්රමයයි. මහා පුරුෂ ලක්ෂණ තරමක් අඩුවෙන් පෙන්වන බෝධිසත්ව ප්රතිමා ( මෛත්රී, අවලෝකිතේශ්වර ආදී ) සහ දික්පාලක දේව ප්රතිමා සඳහා මෙය යොදා ගැනේ.
අෂ්ට තාල ( Ashta Thala - 08 ගුණය ):-
සාමාන්ය මනුෂ්ය රූප, රජවරුන් සහ බැතිමතුන්ගේ මූර්ති නිර්මාණය කිරීම සඳහා භාවිතා වන ප්රමිතියයි.
මින් පහළට සප්ත තාල (7 ගුණය), ෂට් තාල (6 ගුණය) ආදී වශයෙන් යක්ෂ, වාමන සහ අමනුෂ්ය රූප සඳහා ද මෙම මිනුම් ක්රමය විහිදී යයි. අතීත මූර්ති ශිල්පීන් ගල් කුලක් මත පවා මෙතරම් සියුම් තාක්ෂණයක් භාවිතා කළ බවයි...