24/12/2022
🧇Eating Disorders - ආහාර ගැනීමේ අක්රමිකතා( Mental Disorders - Part 3 )
🌭🍿🫠
Confused ! 🫢මොකක් කෑම කන එකෙත් Psychological Side එකක් තියෙනවද කියල ඔයාට හිතෙනවා ඇති. ඔව් අපි කතා කරමු Psychological Disorder වල තියෙන කෑම කන්න බැරි ලෙඩයි , වැඩියෙන් කන ලෙඩයි ගැන.😉
🍞What is an eating disorder situation ?🥯🤯
Eating Disorders කියන්නෙ අපේ සෞඛ්යයට අහිතකර ආහාර පුරුදු ඇති වීමට හේතු වන මානසික තත්වයන් වලට. ඒක සිරුරේ බර හෝ සිරුරේ හැඩය ගැන පිස්සු අදහස් වලින් තමා සමහරවෙලාවට පටන් ගන්නෙ.
මේවා සමහරවෙලාවට බරපතල සෞඛ්ය අක්රමිකතා ඇති වෙන්නත් හේතු වෙනවා. ඒ වගේම ප්රතිකාර නොකර හිටියොත් මරණයට පවා හේතු වෙනවා.
ඇත්තටම, ආහාර ගැනීමේ අක්රමිකතා මාරන්තික රෝග අතර opioid overdose වලට දෙවැනි වෙනවා.
⭕Eating Disorders තියෙන රෝගින් ගැහැණු පිරිමි භේදයකින් තොර වූවත්, වැඩි වශයෙන් පිරිමි සහ ස්ත්රී පුරුශ නොවන පුද්ගලයන් අතර බලාගන්න පුලුවන්.
පෞර්ශ ලක්ශන සහ ජානමය බලපෑම්ද මේ රෝග ඇති වීමට හේතු වෙනවා.
⭕Commonly ගත්තොත් Eating Disorders තියෙන පුද්ගලයන්ගේ රෝග ලක්ශන කිහිපයක් බලාගන්න පුලුවන්.
🟢බර, ආහාර, කැලරි, මේද ආහාර පාලනය ගැන උනන්දු වීම
🟢මලබද්ධය, සීතල නොඉවසීම, උදර වේදනාව, 🟢උදාසීනත්වය
🟢බර වැඩිවීමට හෝ තරබාරු වීමට ඇති දැඩි බිය
🟢කුසගින්න දැනීම ප්රතික්ෂේප කිරීම
🟢නැවත නැවතත් බර කිරා බැලීම
🟢අධික ලෙස ව්යායාම කිරීම
🟢අසාමාන්ය රසායනාගාර පරීක්ෂණ ප්රතිඵල(රක්තහීනතාවය, අඩු තයිරොයිඩ් මට්ටම, 🟢අඩු හෝමෝන මට්ටම, අඩු පොටෑසියම්, අඩු රුධිර සෛල ගණන, මන්දගාමී හෘද ස්පන්දන වේගය)
🟢නින්දේ අක්රමිකතා
🟢මානසික අක්රමිතා
🟢මාශපේශී වල දුර්වලතා
🟢තුවාල සුවවීම ප්රමාදය
වැනි දේවල් ඒවායෙන් කිහිපයකි.
Eating Disorders Common Types ටිකක් ගැනත් මන් කතා කරන්නම්.
1. Anorexia Nervosa🫃
මෙය වඩාත් ප්රසිද්ධම Eating disoder එක බවට සලකනවා
බොහෝවිට මේ Type එක තියෙන්නෙ යොවුන් වියේ හෝ තරුණ වැඩිහිටි වියේ අයටයි. ඒ අතරත් පිරිමින්ට වඩා කාන්තාවන්ටයි.
Anorexia සහිත පුද්ගලන්, තමන්ට ඉතා අඩු බරක් තිබුණත්, සාමන්යෙන් තමන්ගේ බර වැඩී බවයි හිතන්නෙ.
ඒ නිසා ඔවුන් සමහර ආහාර ගැනීමෙන් වැළකී සිටී. ඔවුන්ගේ කැලරි ප්රමාණය සීමා කිරීමට ඔවුන් බොහෝවිට උත්සහ කරනවා.
2. Bulimia Nervosa🫃
මෙය තවත් ප්රසිද්ධ Eating Disoder එකකි.
මෙයත් බොහෝවිට යොවුන් හෝ තරුණ වියේ අය අතර පවතී.
මේ රෝගය ඇති අය අසාමන්ය ලෙස විශාල ආහාර ප්රමානයක් නිතර අනුභව කරයි. ඒ වගේම ඔවුන් හිතන්නෙ ඔවුන්ට ආහාර ගන්න එක නැවිත්වීමට හෝ තමන් කොපමණ ආහාර ගන්නවාද කියන දේ පිළිබඳව Control එකක් නැති බවයි.
3. Binge Eating Disorder🫃
මෙයත් අධික ලෙස ආහාර ගැනීමේ රෝගයකී. ඒවගේම මේ රෝගය ඇති අය ව්යායාම කිරීමට හෝ ඒ ගැන හිතන්නේවත් නැහැ.
මොවුන් ආහාර ගන්නා විට පෝශ්යදායි ආහාර තෝරා නොගනී. හෘද රෝග, ආඝාතය, දියවැඩියාව වගේ රෝග අවදානම් පවති.
4.Pica 🫠
Pica යනු ආහාර ලෙස නොසලකන හෝ පෝශ්ය ගුණයක් ලබා නොදෙන දේවල් ආහාරයට ගැනීම සම්බන්ද Eating Disorder එකකි.
Pica ඇති පුද්ගලයින් අයිස්, සබන් , හුණු , කඩදාසි , හිසකෙස් , රෙදි වැනි ආහාර නොවන දේවල් වලට කැමැත්තක් දක්වයි.
❇️මීට අමතරව Eating Disorders Types කිහිපයක්,
✴️Rumination Disorder
✴️Avoidant/restrictive food intake Disorder
✴️Purging Disoders
✴️Night Eating Syndrome
✴️Other Specified Feeding or Eating disorder(OSFED)
ඔන්න ඔයත් ඕනිවට වඩා ඇගේ බරයි , හැඩයයි ගැන හිතලා නොකා නොබී ඉන්නවනම් හරි, ඔනිවටත් වැඩිය කනවනම් හරි ඒ Eating Disorder එකක ලක්ශන වෙන්න පුලුවන්.😶
ඉක්මනින් වෛද්ය උපකාර ලබාගත්තොත් මේක වළක්වාගන්න පුලුවන් ඉක්මනින්.😋
✅Eating Disoder Treatments ගැන කතා කලොත්,
ඔබ වෛද්ය සහය ලබාගැනීම තමා කළයුතු හොඳම දේ, එවිට ඔබට Eating Disorders වලින් ඇති වෙන Anxiety තත්ව වලට ද Treaments ලබාගන්න පුලුවන්.
✅තවද පෝශන උපදෙස් ලබාගන්න පුලුවන් (Nutritional Counseling)
හොඳයි යාලුවනේ මන් මේ ගැන ගොඩක් සරලව අද කතා කලේ .
ඔයාලටත් වැදගත්නම් තව අමතර තොරතුරු මේ ගැන හොයලා බලන්න.
අඩුපාඩු තියෙනවනම් අනිවාරෙන් inform කරන්න.
Part 4 ත් එක්ක ඉක්මනින් හම්බෙමු.❤️
Good Luck !
-Kavindu Sri
