20/08/2024
លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ
គុណសម្បត្តិ និងគុណវិបត្តិ
លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ជាសមិទ្ធិផលដ៏វិសេសនិងទំនងជាទម្រង់ដឹកនាំដ៏ល្អបំផុត ដែលមនុស្សជាតិបានរកឃើញនិងបង្កើតឡើងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររាប់ពាន់ឆ្នាំកន្លងមកនេះ ។ ជនទាំងឡាយដែលបានក្រេបរសជាតិ លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ តែមិនបានយល់ដល់ទីជម្រៅនៃ ទម្រង់ដឹកនាំនេះ ប្រដូចទៅនឹង សត្វស្វាដែលបានបេះផ្លែដូង តែមិនអាចស្គាល់រស់ជាតិនៃផ្លែដូងយ៉ាងដូច្នោះដែរ ។ ពាក្យមួយម៉ាត់ដែលអាចឱ្យគេយល់ច្បាស់គឺ លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ជាទម្រង់តែមួយគត់រហូតមកទល់និងពេលនេះ ដែលអាចធានា “នីតិរដ្ឋ” ។ គឺទម្រង់នីតិរដ្ឋនេះហើយ ដែលអាចធានានូវ សិទ្ធិសេរីភាព ឱកាស យុត្តិធម៌ ការអភិវឌ្ឍន៍ និងសេច ក្តីថ្លៃថ្នូរ នៃប្រជាជាតិនីមួយៗ ។
គុណសម្បត្តិ
សិទ្ធិសេរីភាព ៖ ពាក្យពីរម៉ាត់នេះ មានតម្លៃលើសលុបសម្រាប់មនុស្សជាតិ “ សេរីភាពមានកំណត់ត្រឹមសិទ្ធិរបស់មនុស្សគ្រប់រូប” ។ សេរីភាពធានាផ្តល់ឱកាសគ្រប់បែបយ៉ាង ឱ្យមនុស្សអាច បង្កើតក្តីស្រម័យ ធ្វើឱ្យក្តីស្រម័យនុះក្លាយជាការពិត ហើយធានារក្សាការពារ ក្តីស្រម័យនុះឱ្យរស់និងផ្តល់ជាប្រយោជន៍យូរអង្វែង ដល់សង្គមមនុស្ស ឬពិភពលោកទាំងមូលតែម្តង ។
ឱកាស ៖ ឱកាសដែលកើតឡើងពី ទម្រង់នៃការដឹកនាំបែបប្រជាធិបតេយ្យ គឺ
១.ឱកាសកើតមាននូវយុត្តិធម៌ មិនមែនយុត្តិធម៌ក្នុងន័យត្រឹមស្មើ ដូចគេតម្រឹមនុះទេ តែជាយុត្តិធម៌ តាមនីតិរដ្ឋ
២.ឱកាសបង្កើតក្តីស្រម័យ និងធ្វើឱ្យក្តីស្រម័យ ក្លាយជាការពិត
៣.ឱកាសទាញទម្លាក់ជនពុករលួយផ្តាច់ការពីការគាបសង្កត់គ្រប់រូបភាព
៤.ឱកាសទាមទារការជួសជុលសំណង និងការផ្សះផ្សារ
៥.ឱកាសដែលទ្រទ្រង់ ជម្រុញ ប្រជាជាតិឱ្យទទួលបាននូវសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ សុខ(ចិត្ត ស្ងប់ចិត្ត) និងសុភមង្គល
៦. តាមរយៈឱកាសទាំងឡាយទាំង៥ប្រការខាងលើ បានលើកស្ទួយកិត្យានុភាព ប្រជាជាតិមួយឱ្យទទួលបាន ការគោរពនិង ផ្តល់តម្លៃឱ្យគ្នាទៅវិញទៅមក យ៉ាងថ្លៃថ្នូរ ។
យុត្តិធម៌ ៖ យុត្តិធម៌តាមបែបនីតិរដ្ឋ គឺការទទួលបានតាមសមត្ថភាពនិង តាមកិច្ចប្រឹងប្រែង ដែលមនុស្សគ្រប់រូបបានប្រព្រឹត្តិ និងអនុវត្តយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួន ដោយថ្លៃថ្នូរ ចំណែកអ្នកដែល ខកខាន ឬ បរាជ័យក្នុងអាជីព ឬជីវិត ក៏អាចទទួលបានសំណងនានា ដែលជួយឱ្យជីវិតរស់នៅ ទទួលបានការគាំទ្រឱ្យរស់បានសមរម្យ ដូចជា មានទីជម្រក មានអាហារ និងការគាំទ្រនូវ ការព្យាបាលដោយថ្នាំសង្កូវ ជាដើម ។ល។ អំពើរពុករលួយ បក្សពួកនិយម អំពើរអយុត្តិធម៌ និងមិនមានកន្លែងឈរជើង ក្នុងសង្គម មនុស្សម្នា អាចរស់រាន ក្នុងពន្លឺដ៏កក់ក្តៅ ដូចកំដៅព្រះអាទិត្យនារដូវរងារដូច្នោះដែរ ។
ការអភិវឌ្ឍន៍ ៖ ជាផ្លែផ្កានៃការដឹកនាំបែបប្រជាធិប្បតេយ ដែលធានានូវការអនុវត្តន៍ច្បាប់ប្រកបដោយតម្លាភាព តាមទម្រង់ត្រឹមត្រូវនៃនីតិរដ្ឋ ដែលលើកទឹកចិត្ត ជនគ្រប់រូបឱ្យគោរពច្បាប់ និងយល់ដឹងពីច្បាប់ ។ ច្បាប់ត្រូវបានប្រើជាយន្តការ សម្រាប់ការពារមនុស្សគ្រប់រូប និងទប់ស្កាត់មនុស្សអាក្រក់មិនឱ្យមានកន្លែងឈរជើងក្នុងសង្គម ។ ក្នុងន័យនេះមិនខុសអ្វីពីសុភាសិតខ្មែរមួយឃ្លា “សំពត់រហែកកុំហែកថែម” ដែលជាទស្សនៈបង្កប់នូវក្តីស្រឡាញ់និងចេតនានៃការការពារ និងការអភ័យទោស ចំពោះកំហុសដែលបង្កើតឡើងដោយ ចេតនា ឬអចេតនា (មនុស្សគ្រប់រូបអាចប្រព្រឹត្តិកំហុស បើដឹងខ្លួនថាខុស ទទួលកំហុស ហើយមានចិត្តចង់កែប្រែនិងរួមរស់ក្នុងសង្គម ត្រូវតែទទួលបានឱកាស រួមរស់ក្នុងសង្គមមនុស្ស=សង្គមស៊ីវីល័យ ។ ផ្ទុយទៅវិញ បើ បុគ្គលមិនចង់ដកខ្លួនចេញពីកំហុស ទោះជាទទួលបានការអភ័យហើយក្តី កន្លែងតែមួយគត់ដែលអាចរារាំងមិនឱ្យជននោះ បំផ្លាញសង្គមនិងមនុស្សជុំវិញខ្លួនបានគឺ មន្ទីរឃុំឃាំង ដែលប្រដូចទៅនិងឋាននរក ដែលមិនអនុញ្ញាតិឱ្យ ជនកំណាច បំផ្លាញសង្គមមនុស្សបាន នេះជាយុត្តិធម៌ ដែលជនរងគ្រោះគួរទទួលបានការផ្សះផ្សារ ការខកខានមិនបានរស់ក្នុងសង្គមស៊ីវីល័យ រួមមាន អាហារមានរសាតិ ការជួបជុំសាច់ញាតិមិត្តភក្តិ ការដើរកំសាន្ត ការទស្សនាផ្សេងៗ សកម្មភាពនានាប្រចាំថ្ងៃ កិច្ចការដែលចូលចិត្ត ការស្រមើស្រម័យ។ល។និង។ល។ ជាការបាត់បង់ដ៏ធំរួចទៅហើយ។ ជីវិតដែលរស់ត្រឹមតែកំដរលោកីយ៍ និងរស់រង់ចាំតែថ្ងៃស្លាប់ ” គ្រាន់តែជា សាកសពចេះដើរ” តែប៉ុណ្ណោះ ក្នុងន័យនេះ មនុស្សគួររស់នៅក្នុងន័យ “រស់ដើម្បីតាមរកក្តីស្រម័យរបស់ខ្លួន” បើតាមរកឃើញនូវក្តីស្រម័យនុះ មនុស្សនិងក្លាយជាជនដែលមានតម្លៃបំផុត= ជីវិតមានន័យ ។
ការ រស់ដើម្បីតាមរកក្តីស្រម័យរបស់ខ្លួន ជារបៀបរស់ដោយកំណត់បុព្វហេតុជីវិតច្បាស់លាស់ គឺបុព្វហេតុជីវិតនេះហើយ ជាអ្វីដែលមនុស្សត្រូវតាមរក ។ ការតាមរកនេះ អាចប្រើពេលខ្លី វែង ឬមួយជីវិតក៏សឹងតែអាចទៅរួច ។ ជារួម ជីវិតដែលរស់តាមរកក្តីស្រម័យ គឺការអនុវត្តន៍និងគិតជាប្រចាំ ថាតើខ្លួនចូលចិត្តអ្វី ចង់ធ្វើអ្វី ចង់ក្លាយជាអ្វី ចង់មានជីវិតបែបណា? ការផ្តោតលើជំនាញវិជ្ជាជីវៈមួយច្បាស់លាស់ ដើម្បីទម្លាប់ខ្លួនឱ្យចេះធ្វើការ ចូលចិត្តធ្វើការ និងមិនបណ្តោយឱ្យពេលវេលាកន្លងទៅឥតប្រយោជន៍ នុះជាផ្លូវឈានទៅកាន់ ក្តីស្រម័យក្នុងជីវិត! សូមកុំបណ្តោយការស្រម័យទៅតាមការអូសទាញរបស់សង្គម តាំងតែពីតូចក្រូចឆ្មា ឪពុកម្តាយគួរសង្កេតមើលផងដែរ ថាតើកូនៗរបស់លោកអ្នក មានទំនោរចូលចិត្តអ្វី? ពូកែរខាងអ្វី? ការចូលចិត្តនិងទំនោរទាំងនុះហើយ ជាសក្តានុពលពីធម្មជាតិរបស់កូនចៅលោកអ្នក គួរជម្រុញលើកទឺកចិត្តកូន ឱ្យឈោងចាប់ក្តីស្រម័យនុះៗ ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត បើលោកអ្នកចង់បានកូនចៅដែលមានជំនាញវិជ្ជាជីវៈ តាមគោលបំណងដែលលោកអ្នកចង់បាន ក្នុងពេលដែលលោកអ្នកមានផ្ទៃពោះ លោកអ្នកគួរអានសៀវភៅឬពត៌មានផ្សេងៗដែលទាក់ទងនិងអ្វីដែលលោកអ្នកចូលចិត្តចង់បាននុះ ទាំងឪពុក ទាំងម្តាយ ត្រូវជួយរំលឹកជាប្រចាំ ដើម្បីឱ្យទារកដែលទើបនិងចាប់ផ្ទៃ(ចាប់ផ្តើមដុះខួរក្បាល) អាចទទួលដឹង ស្តាប់បាន និងដក់ជាប់ក្នុងខួរក្បាលរបស់កូន មិនអាចរលុបបាន លុះដល់ពេលចាប់កំណើតនិងធំលូតលាស់ឡើង កូនៗរបស់លោកអ្នកនិងកើតចិត្តចង់ រស់ រៀនសូត្រ និង អនុវត្តតាមក្តីស្រម័យនុះ ។ សូមឱ្យដឹងផងដែរថា មានចំណេះដឹង ជំនាញ រាប់រយពាន់ ប្រភេទដែលមានហើយលើលោកនេះ និងមិនទាន់មាន ឬមិនទាន់ត្រូវបានរកឃើញ ឬបង្កើតឡើងនៅឡើយ អ្នកណារកឃើញ អ្នកនុះជាជនជោគជ័យក្នុងជីវិត ! តែទោះជាដូច្នោះក៏ដោយ មនុស្សជាសត្វសង្គម បើមិនមានសង្គមដែលសមប្រកបទេ មនុស្សក៏មិនអាចរស់រាន និងបញ្ចេញសក្តានុពលដែលខ្លួនមានបានប្រសើដែរ ក្នុងន័យនេះ ទម្រង់ដឹកនាំរដ្ឋដែលផ្តល់ឱកាស ដល់មនុស្សគ្រប់រូប ទំនងជា វិធីដ៏ល្អបំផុត របស់សង្គមមនុស្ស។
សេចក្តីថ្លៃថ្នូរ ៖ ការគោរពនិងផ្តល់តម្លៃឱ្យគ្នាទៅវិញទៅមក រវាងពលរដ្ឋក្នុងសង្គម ពលរដ្ឋនិងអ្នកដឹកនាំ ក្នុងន័យ គោរព ស្រលាញ់ ការពារ បង្កើតនិងផ្តល់ឱកាស និងការអភ័យ ជាសង្គមដែលប្រកបដោយ សេចក្តីសុខ សុភមង្គលដែលមនុស្សជាតិស្រម័យចង់បាន ។ ប៉ុន្តែមិនមានសង្គមណាមួយដែលឥតខ្ចោះនុះទេ មនុស្សអាក្រក់ឬសភាវៈអាក្រក់នូវតែមានឥទ្ធិពល និងបង្កប់ខ្លួនរស់នៅក្នុងខ្លួនមនុស្ស និងសង្គមមនុស្សជាប្រចាំ ដែលអាចនិយាយបានថា សូម្បូតែមនុស្សខ្លួនឯងក៏ត្រូវតែជម្នះទប់ទល់និងបង្ក្រាបជាប្រចាំផងដែរ ហេតុដូច្នោះហើយទើបអ្នកបង្រៀនផ្នែកសាសនាគ្រប់រូប បង្កើតយន្តការផ្សេងៗក្នុងការគ្រប់គ្រងខ្លួនឯង គ្រប់គ្រងក្រុមគណៈ បក្សពួកនិងសង្គមផងខ្លួនតែរៀងៗ ។ ការគ្រប់គ្រងខ្លួនឯងតែម្យ៉ាងគឺមិនគ្រប់គ្រាន់ទេ គេត្រូវតែមានវិធីសាស្ត្រ ផ្សេងៗបន្ថែមរាប់មិនអស់ទៀត ដើម្បី ទប់ស្កាត់ កាត់ទម្លាក់រាល់សភាវៈអាក្រក់នានា ក្នុងពេលដំណាលគ្នាត្រូវ បណ្តុះពង្រឹង ផ្តល់ការថែទាំដែលប្រសើរបំផុត ដើម្បីជួយ ឱ្យទទួលបានផលផ្លែផ្កា ប្រកបដោយ រស់ផ្អែមក្រអូប ពេញដោយសារៈប្រយោជន៍ ដូចជាអាហារដែលមានសារជាតិចិញ្ចឹមនិង វីតាមីនគ្រប់គ្រាន់ សមតាមចិត្តប្រាថ្នា។
សរុបសេចក្តីមក មនុស្សមិនអាចផ្តេកផ្តួលតាមវាសនាឬព្រហ្មលិខិត ដោយមិនធ្វើអ្វីសោះ ឬ ធ្វើអ្វីៗ ឱ្យតែរួចពីដៃ ដោយមិនពិចារណា(ខ្ជីខ្ជា) ដោយក្តីអស់សង្ឃឹម(មិនមានការលើកទឹកចិត្ត/មិនមានអ្នកយល់ចិត្ត) ឬដោយសេចក្តីខ្ជិលច្រអូសនុះទេ រិតតែ មិនអាចត្រឹមតែ បន់ស្រន់ រអ៊ូរទាំ ឬផ្តាំតាមខ្យល់ ដោយសង្ឃឹមថា ផលល្អនិងកើតមាន ក៏ទេដែរ ។ មនុស្សត្រូវតែ រស់តាមរកក្តីស្រម័យរបស់ខ្លួនជារៀងរាល់ថ្ងៃ ត្រូវតែតាមរកឱ្យឃើញថាខ្លួនចង់បានអ្វី ចង់ក្លាយជាអ្វី! ត្រឹមតែអាចដឹងថា ខ្លួនចង់បានអ្វីនិងចង់ក្លាយជាអ្វី ជាការចាប់ផ្តើមដ៏ប្រសើរមួយរួចទៅហើយ ជាការចាប់ផ្តើមរស់នៅលើផ្លូវត្រូវ គេមិនត្រូវអស់សង្ឃឹម ឬព្រួយបារម្ភពី អ្វីៗទាំងអស់ (លេសមិនចាប់ផ្តើមរស់តាមរកក្តីស្រម័យ) ។ គឺកិច្ចប្រឹងប្រែងនេះហើយ ដែលមិនជាន់ពន្លិចមនុស្សឱ្យលិចលង់ ផ្ទុយទៅវិញ វាផ្តល់ឱ្យមនុស្ស នូវសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ សុខ និងសុភមង្គលគ្រប់បែបយ៉ាង។
