29/01/2026
រូបភាពនេះគឺជាផ្ទាំងទស្សនីយភាពប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏សំខាន់មួយនៃការរកឃើញ សិលាចារឹកប្រាសាទស្តុកកក់ធំ (Sdok Kok Thom) ដែលជាសិលាចារឹកដ៏ល្បីល្បាញបំផុតមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ។
ខាងក្រោមនេះគឺជាការបកស្រាយលម្អិតអំពីការពិតនៃរូបភាព និងសិលាចារឹកនេះ៖
១. អំពីសកម្មភាពក្នុងរូបភាព
ព្រឹត្តិការណ៍៖ រូបភាពនេះបង្ហាញពីការចុះទៅពិនិត្យ ឬការរកឃើញសិលាចារឹកនៅនឹងកន្លែង (In situ) ក្នុងបរិវេណប្រាសាទស្តុកកក់ធំ ដែលស្ថិតក្នុងខេត្តស្រះកែវ (បច្ចុប្បន្នស្ថិតក្នុងទឹកដីថៃ ក្បែរព្រំដែនកម្ពុជា)។
កាលបរិច្ឆេទ៖ រូបភាពនេះត្រូវបានថតក្នុងអំឡុងពាក់កណ្តាលសតវត្សទី២០ (ប្រហែលក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩២០-១៩៣០) ដោយអ្នកស្រាវជ្រាវជនជាតិបារាំង និងមន្ត្រីជំនាញ។
២. ហេតុអ្វីបានជាសិលាចារឹកនេះសំខាន់?
សិលាចារឹកស្តុកកក់ធំ (ចុះបញ្ជីលេខ K. 235) ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជា "ឆ្អឹងខ្នងនៃប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ" ព្រោះវាបានផ្ដល់ព័ត៌មានលម្អិតដែលមិនអាចខ្វះបានដូចជា៖
ការបង្រួបបង្រួមជាតិ៖ រៀបរាប់អំពីការឡើងគ្រងរាជ្យរបស់ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២ នៅឆ្នាំ ៨០២ នៃគ.ស និងការប្រកាសឯករាជ្យពីជ្វា។
ពិធីទេវរាជ៖ ជាឯកសារតែមួយគត់ដែលរៀបរាប់អំពីពិធី "ទេវរាជ" នៅលើភ្នំគូលែន ដែលជាចំណុចចាប់ផ្ដើមនៃសម័យអង្គរ។
ពង្សាវតារក្សត្រ៖ វាបានកត់ត្រានាមព្រះមហាក្សត្រខ្មែរជាបន្តបន្ទាប់អស់រយៈពេល ២៥០ ឆ្នាំ (ពីសតវត្សទី៩ ដល់ទី១១)។
ត្រកូលព្រាហ្មណ៍៖ រៀបរាប់ពីប្រវត្តិគ្រួសារព្រាហ្មណ៍សក្ការៈដែលជាអ្នកបម្រើពិធីសាសនាថ្វាយព្រះមហាក្សត្រអស់ជាច្រើនជំនាន់។
៣. លក្ខណៈបច្ចេកទេសនៃសិលាចារឹក
រូបរាង៖ ជាបង្គោលថ្មភក់ រាងចតុមុខ (មាន ៤ ជ្រុង)។
ភាសា៖ ចារជា ភាសាសំស្ក្រឹត (ពណ៌នាពីទេវកថា និងការសរសើរព្រះរាជា) និង ភាសាខ្មែរបុរាណ (ពណ៌នាពីការបរិច្ចាគដីធ្លី ខ្ញុំបម្រើ និងកិច្ចការរដ្ឋបាល)។
កាលបរិច្ឆេទចារ៖ ចារនៅក្នុងឆ្នាំ ១០៥២ នៃគ.ស ក្នុងរជ្ជកាល ព្រះបាទឧទយាទិត្យវរ្ម័នទី២។
៤. ស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន
បច្ចុប្បន្ន សិលាចារឹកដើមដែលអ្នកឃើញក្នុងរូបភាពនេះ ត្រូវបានដកចេញពីប្រាសាទដើម្បីរក្សាទុក និងដាក់តាំងបង្ហាញនៅ សារមន្ទីរជាតិទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ ដើម្បីការពារពីការខូចខាតដោយធម្មជាតិ និងការលួចបន្លំ។ ចំណែកនៅប្រាសាទស្តុកកក់ធំផ្ទាល់ គេបានដាក់តាំងនូវសិលាចារឹកចម្លងជំនួសវិញ។
#កម្ពុជា #វប្បធម៌ #ទីក្រុងភ្នំពេញ #សង្គមរាស្ត្រនិយម #ប្រាសាទព្រះវិហារ #ភ្នំខ្មោច #ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ #កម្ពុជា #ទឹកដីខ្មែរ #រូបភាពចាស់ៗ #ខ្មែរអង្គរ #ស្វែងយល់ពីប្រវត្តិសាស្ត្រ #ព្រំដែនកម្ពុជា #កម្ពុជាមាតុភូមិខ្ញុំ