Way of Tech Afaan Oromoo

16/06/2023

https://youtu.be/6RzgFZ94Itg

🙏Subscrib Channel + Join Channel + and page.📌 Channel: https://www.youtube.com/channel/UCWIwx1k...

15/06/2023

"Computer" Keessatti?
jechuun "Read Only Memory" yoo ta'u ROM gosa mimoorii sirna hojii bu’uuraa fi qajeelfama sagantaa kompitara tokkoof kuusudha.
ammoo "Random Access Memory" jechuudha gosa mimoorii akka tasaa argachuu danda'u yoo ta'u, kanaafidha Random Access Memory jedhamee kan waamamu.

12/06/2023

?
ChatGPT waltajjii AI haasawa kan moodeela afaanii OpenAI'n GPT (Generative Pretrained Transformer) tiin hojjetudha. Haasaa namaa fakkeessuun mata duree adda addaa irratti fayyadamtootaaf deebii gargaaraa kennuuf kan qophaa’edha. ChatGPT fayyadamtoota gaaffilee barnoota, teeknooloojii, fayyaa, bashannanaa fi kkf wajjin walqabatan gargaaruu danda'a. Galtee fayyadamaa xiinxaluu fi deebii barbaachisaa ta’e maddisiisuudhaaf algoritmota adeemsa afaan uumamaa fi barumsa maashinii fayyadama. ChatGPT fakkeenya akkaataa teknooloojiin AI qunnamtii namaa guddisuu fi gargaarsa dhuunfaa fayyadamtootaaf kennuudhaaf itti fayyadamaa jiruudha.

09/06/2023

'an
Laaptooppiiwwan gaarii ta'an hedduun gabaa irra kan jiran yoo ta'u, laptopiin "isa gaarii" siif ta'u fedhii addaa fi filannoo kee irratti hundaa'a. Filannoon muraasni akka waliigalaatti kanneen hunda caalanl keessaa tokko ta’anii fudhataman kunooti:

1. Apple MacBook Pro: MacBook Pro ogeessota viidiyoo gulaaluu, dizaayinii giraafikii ykn hojiiwwan ciccimoo biroof maashinii humna guddaa qabu barbaadaniif filannoo beekamaadha. Dizaayinii bareedaa, agarsiisa qulqullina olaanaa qabuu fi umurii baatirii dheeraa qaba.

2. Dell XPS 13: Dell XPS 13 nama laptop qulqullina olaanaa qabu kan form factor xiqqaa qabu barbaaduuf filannoo gaarii dha. Agarsiisa ajaa'ibaa inchii 13, umurii baatirii dheeraa, fi humna hedduu of jalatti qaba.

3. HP Spectre x360: HP Spectre x360 laptop baay'ee fayyadamuu danda'u yoo ta'u, akka laptop aadaa fi taableetiitti fayyadamuu dandeenya. Dizaayinii bareedaa, agarsiisa halluu adda addaa qabuu fi umurii baatirii dheeraa qaba.

4. Lenovo ThinkPad X1 Carbon: ThinkPad X1 Carbon laptop yeroo dheeraaf turuu fi amanamaa ta'ee fi ogeessota daldalaa biratti jaallatamaadha. Kiiboodii mijataa, ga'umsa cimaa, fi umurii baatirii gaarii qaba.

Dhumarratti laptopiin siif ta'u inni gaariin fedhii addaa kee irratti hundaa'a. Murtoo kee yeroo gootu wantoota akka guddina iskiriinii, umurii baatirii, humna adeemsa hojii fi dizaayinii ilaali.

08/06/2023

Seenaan kaameraa jaarraa hedduu dura kan jalqabedha. Kaameeraan beekamaan jalqabaa, camera obscura jedhamu, Chaayinaa durii keessatti Dh.K.D jaarraa 4ffaa keessa kalaqame. Kutaa dukkanaaʼaa banaa xinnoo qabuu fi fakkii garagalfame kan mulʼata alaa kutaa sana keessa jiru irratti kan pirojekteessuu ture.

Jaarraa 16ffaa keessa saayintistiin Xaaliyaanii Giovanni Battista della Porta jedhamu suuraa kana qarachuu fi waraqaa irratti akka qabamu gochuuf leensii itti dabaluun kaameeraa obscura irratti fooyyessa ture. Kunis akka har’a beeknutti suuraa ka’uu jalqabame.

Haa ta'u malee, teknooloojiin suuraa saffisaan guddachuu kan jalqabe jaarraa 19ffaa keessa ture. Bara 1826tti kalaqaan Faransaay Niisephore Niépce suuraa jalqabaa kan uume yoo ta'u, suuraan kun yeroo saaxilamuuf sa'aatii saddeet kan barbaadu ture. Boodarra, Luwiis-Jaak-Maandee Daagueer, adeemsa suuraa daguerreotype jedhamu kan fakkiiwwan uumuuf sibiila diimaa meetiidhaan dibame fi danfaa meerkikurii fayyadamu hojjete.

Bara 1888tti Kodak kaameraa harkaan qabamuu danda'u isa jalqabaa Kodak No. 1 kan suuraa ka'uun ummata bal'aaf akka dhaqqabamu taasise jalqabe. Sana booda kaameraan guddina itti fufee, teknooloojiiwwan haaraa kanneen akka fiilmii, flash, autofocus, digital sensors fi kkf of keessaa qaba. Har'a jireenya ammayyaa keessatti kaameraan bakka hundatti argama, bilbiloota ismaartii irraa kaasee hanga DSLR ogeessaatti.

07/06/2023

?
CPU jechuun Central Processing Unit jechuudha. Innis qaama jalqabaa kompiitara tokkoo kan adeemsa daataa fi qajeelfama irra caalaan raawwatudha. CPUn "sammuu" kompiitaraa jedhamuunis beekama, sababiin isaas dhangala'aa daataa mimoorii kompiitaraa, meeshaalee galtee/ba'aa fi qaamolee biroo gidduu jiru waan to'atuuf.

CPUn qajeelfama mimoorii keessatti kuufame raawwachuu, hojii herregaa fi loojikii raawwachuu, fi galtee/ba'aa deetaa bulchuuf itti gaafatamummaa qaba. Qaamolee gurguddoo lama of keessaa qaba: kutaa to'annoo, kan qajeelfama mimoorii irraa fidee gara hojiiwwan walduraa duubaan deekoodii godhu, fi yuunitii loojikii herregaa (ALU), kan hojii herregaa fi loojikii deetaa irratti raawwatu.

CPUn kompiitara ammayyaa keessatti qaama barbaachisaa ta’ee fi saffisaafi ga’umsa kompiitaraaf itti gaafatamummaa qaba. Saffisni CPU gigahertz (GHz) tiin kan safaramu yoo ta'u, kunis CPUn sekondii tokkotti marsaa sa'aatii meeqa hojjechuu akka danda'u agarsiisa. Saffisni sa'aatii saffisaa yoo ta'e CPUn daataa fi qajeelfama saffisaan adeemsisuu danda'a.

05/06/2023

Footoo keenyaa bifaa gaarii ykn barbaneef tolchuuf 'software' bayyee gaarii ta'e fi jaalatama ta'edha. 'Linki' kana xuqudhaan akkamitti akka fayyadamnu ilaalluu dandesu.
https://youtu.be/5SzqbTlYJ04

05/06/2023

🙏
Subscrib Channel + Join Channel + and page.

📌 Channel: https://www.youtube.com/channel/UCWIwx1kFUgaKH-MNDkOUPNw
📌 Channel: https://t.me/wayoftech
📌 Page Amharic: https://www.facebook.com/profile.php?id=100092699512154
📌 Page Afaan Oromoo: https://www.facebook.com/profile.php?id=100092994347675

04/06/2023

?
Afaan kompiitaraa, afaan sagantaa jedhamuunis kan beekamu, tuuta qajeelfama ykn ajajoota kompiitarri tokko hubachuu fi raawwachuu danda’uudha. Sagantaa kompiitaraa, iskiriiptii fi application sooftiweerii barreessuuf kan ooludha. Afaanota sadarkaa olaanaa kan akka
📌 Paayitoon
📌 Jaavaa, fi
📌 C++,
Akkasumas afaanota sadarkaa gadi aanaa kan akka
📌 Assembly fi
📌 Machine code dabalatee afaanota sagantaa adda addaa hedduutu jira. Tokkoon tokkoon afaanii sintaksii fi seera koodii barreessuu mataa isaa kan qabu yoo ta'u, filannoo afaanii hojii addaa ykn application hojjetamaa jiru irratti hundaa'a.

03/06/2023

?
Neetworkiin walitti qabama kompitara, sarvaroota, raawwatara, swiich fi meeshaalee biroo walitti hidhamanii qunnamtii fi qabeenya qooddachuu dandeessisuudha. Neetworkiin deetaa, aplikeeshinii, qabeenya haardwaarii fi tajaajiloota kompiitaraa biroo qooddachuuf itti fayyadamuu ni danda'ama.

Neetworkiin gosa hedduu kan qabu yoo ta’u, isaanis:

1. Local Area Network (LAN): LAN jechuun networkii naannoo teessuma lafaa xiqqaa, kan akka gamoo waajjira ykn mooraa mana barumsaa keessatti daangeffame dha.

2. Wide Area Network (WAN): WAN jechuun networkii naannoo teessuma lafaa guddaa kan akka magaalaa, kutaa biyyaa ykn biyyaa kan hammatedha. WANn akkaataa idileetti LAN fi networkii xixiqqoo biroo walitti hidhuuf fayyadamu.

3. Neetwork Naannoo Magaalaa Guddittii (MAN): MAN jechuun networkii naannoo magaalaa guddittii, kan akka magaalaa ykn magaalaa, kan hammatedha.

4. Wireless Network: Neetworkiin wayaa malee gosa networkii dambalii raadiyoo ykn mallattoo infrared fayyadamuun meeshaalee gidduutti daataa dabarsuudha.

5. Virtual Private Network (VPN): VPN jechuun networkii nageenya qabuu fi fayyadamtoonni qabeenya networkii dhuunfaa irratti argaman networkii ummataa kan akka interneetiitiin akka argatan kan taasisudha.

6. Cloud Network: Cloud network jechuun gosa networkii cloud computing fayyadamuun qabeenyaafi tajaajila kompiitaraa karaa interneetii geessudha.

Neetworkiin kaayyoowwan adda addaatiif itti fayyadamuun ni danda’ama, isaanis:

- Faayilotaa fi qabeenya meeshaalee gidduutti qooduun
- Namoota biroo waliin walqunnamsiisuu fi tumsuu
- Intarneetii fi tajaajiloota onlaayinii biroo argachuu
- Appilikeeshinii fi tajaajiloota hojjechuu
- Daataa kuusuu fi duwwaa gochuu

Walumaagalatti, neetworkiin qaama murteessaa kompiitara ammayyaa yoo ta’u, fayyadamtoonni haala saffisaa fi gahumsa qabuun akka walqunnamsiisuu fi walqunnamsiisan kan dandeessisudha.

02/06/2023

Seenaan kompiitaraa jalqaba bara 1800moota keessa kan jalqabe yoo ta'u, yeroo shallaggii makaanikaalii jalqabaa kalaqame. Jijjiirama kompiitaraa ilaalchisee ibsi waliigalaa gabaabaan kunooti:

1. Shallaggii makaanikaa: Jalqaba bara 1800moota keessa kalaqtoonni akka Chaarlis Baabaaj fi Aadaa Laavlees shallaggii makaanikaa jalqabaa kan hojjetan yoo ta’u, shallaggii raawwachuuf giiriifi lever fayyadamaniiru.

2. Kompitara vaakiyuumii tuubii: Bara 1930 fi 1940 keessa kompiitara vaakiyuumii tuubii hojjetame. Maashiniiwwan kun dhangala’aa kaarentii elektirikii to’achuu fi shallaggii raawwachuuf tuuboo vaakiyuumii fayyadamu turan.

3. Kompitara tiraanzisterii: Dhuma bara 1940 fi 1950 keessa kompiitarri tiraanzister hojjetame. Maashiniiwwan kun vaakiyuumii tuubii dhiisanii tiraanzistara kan fayyadaman siʼa taʼu, kunis akka xinnoo, saffisaa fi amanamoo taʼan isaan godhe.

4. Kompitara sarkiyuutii walitti makame: Bara 1960moota keessa kompiitara sarkiyuutii walitti makame hojjetame. Maashiniiwwan kun shallaggii raawwachuuf chiipsii siiliikoonii xixiqqootti kan fayyadaman siʼa taʼu, kunis kompiitara tiraanzistara caalaa akka xinnoo fi saffisaa taʼan isaan taasiseera.

5. Kompitara dhuunfaa: Bara 1970 fi 1980 keessa kompiitara dhuunfaa jaallatamaadha. Maashiniiwwan kun xiqqaa taʼanii deeskii irra kaaʼuu kan dandaʼan siʼa taʼu, namoonni dhuunfaa akka bitatan gatii madaalawaa kan qaban turan.

6. Meeshaalee moobaayilaa: Bara 2000 fi 2010 keessa meeshaaleen moobaayilaa kan akka bilbila ismaartii fi taableetii jaallatamaadha. Meeshaaleen kun xixiqqoo kiisha keessa galchuu kan dandaʼan siʼa taʼu, deemsa irratti kompiitara gochuuf kan qophaaʼan turan.

7. Cloud computing: Waggoota dhiyoo asitti cloud computing jaallatamaadha. Teeknooloojiin kun fayyadamtoonni qabeenya kompiitaraa karaa interneetii akka argatan kan taasisu yoo ta’u, haardwaara biyya keessaa irratti hirkatanii jiraachuurra.

Seenaa kana keessatti kompiitaroonni saffisaa, xiqqaa, amanamaa fi humna guddaa qabaachaa dhufe

01/06/2023

/Mobile_Phones
Seenaan bilbila harkaa jalqaba jaarraa 20ffaa yeroo teknooloojiiwwan qunnamtii wayaa malee mul’achuu jalqaban irraa eegaleera. Haala waliigalaa gabaabinaan waa'ee guddina bilbila harkaa kunooti:

1. Bilbiloota Mobaayilaa Dhaloota Tokkoffaa: 1G jedhamuunis kan beekaman bilbiloonni kun bara 1980moota keessa kan hojjetaman yoo ta’u, meeshaalee analoogii neetworkii masaraa bilbila harkaa fayyadamuun mallattoo dabarsanidha. Isaanis guddaa fi guddaa kan turan yoo ta'u, umriin baatirii daangeffamee fi dabarsuu sagalee qulqullina gaarii hin qabne ture.

2. Bilbiloota Mobaayilaa Dhaloota Lammaffaa: 2G jedhamuunis kan beekaman bilbiloonni kun bara 1990moota keessa kan hojjetaman yoo ta’u, meeshaalee dijitaalaa masaraawwan seelotaa fi saatalaayitii walitti makuun mallattoo dabarsanidha. Bilbiloota 1G caalaa xiqqaa fi socho'aa kan turan yoo ta'u, umurii baatirii fooyya'aa fi dabarsuu sagalee ifa ta'e kan qaban turan.

Bilbiloota Mobaayilaa Dhaloota Sadaffaa: Bilbiloonni kun 3G jedhamuunis kan beekaman yoo ta’u, jalqaba bara 2000moota keessa kan hojjetaman yoo ta’u, daataa saffisa guddaa qabu dabarsuudhaan guddina aplikeeshiniiwwan interneetii moobaayilaa dandeessisaniiru. Wantoota akka bilbila viidiyoo fi televijiinii moobaayilaa jalqa

4. Bilbiloota Mobaayilaa Dhaloota Afraffaa: 4G jedhamuunis kan beekaman bilbiloonni kun dhuma bara 2000 keessa kan hojjetaman yoo ta’u, saffisa dabarsuu daataa saffisaa fi qulqullina sagalee fi viidiyoo fooyya’aa ta’e dhiyeessuu danda’aniiru. Akkasumas meeshaalee sochootuu akka bakka ho’aa ta’anii fayyadamuu fi meeshaalee hedduu neetworkii tokkotti walqunnamsiisuu danda’uu jalqabaniiru.

5. Bilbiloota Mobaayilaa Dhaloota Shanaffaa: 5G jedhamuunis kan beekaman bilbiloonni kun saffisa dabarsuu daataa saffisaa, latency gadi aanaa fi dandeettii networkii olaanaa qabaachuun guddina teknooloojii moobaayilaa isa haaraa dha. Appilikeeshinii fi tajaajiloota haaraa kanneen akka konkolaattota of danda’anii fi magaalota.