01/10/2026
Μήνας Ευαισθητοποίησης για την Επαυξητική και Εναλλακτική Επικοινωνία (ΕΕΕ).: Περισσότερα από λέξεις
Η επικοινωνία είναι κάτι πολύ περισσότερο από τις λέξεις. Είναι ο τρόπος με τον οποίο συνδεόμαστε με τους άλλους, κάνουμε επιλογές, εκφράζουμε την προσωπικότητά μας, δημιουργούμε σχέσεις, μοιραζόμαστε ένα γέλιο και δείχνουμε στον κόσμο ποιοι είμαστε.
Το Α–Ω της ΕΕΕ: Η ορολογία που χρειάζεται να γνωρίζετε
Η ΕΕΕ είναι ένας ευρύς και πολυδιάστατος τομέας. Ακολουθεί ένας σύντομος οδηγός για ορισμένους από τους διαθέσιμους τύπους ΕΕΕ, μαζί με βασικές πληροφορίες για την ορολογία και για το ποια λύση μπορεί να είναι κατάλληλη για κάθε άτομο.
Τι είναι η ΕΕΕ;
Η Επαυξητική και Εναλλακτική Επικοινωνία (Augmentative and Alternative Communication – ΕΕΕ) αναφέρεται σε οποιονδήποτε τρόπο επικοινωνίας χρησιμοποιείται για να συμπληρώσει ή να αντικαταστήσει την προφορική ομιλία.
Η ΕΕΕ υποστηρίζει άτομα που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στη λεκτική επικοινωνία, βοηθώντας τα να εκφράζουν αποτελεσματικότερα τις σκέψεις, τις ανάγκες και τις ιδέες τους.
Παρόλο που η ορολογία μπορεί να διαφέρει ανάλογα με τη χώρα, την περιοχή και τον επαγγελματικό κλάδο, τα συστήματα ΕΕΕ γενικά χωρίζονται σε δύο ευρείες κατηγορίες: συστήματα χωρίς υποβοήθηση και συστήματα με υποβοήθηση.
Τα συστήματα αυτά μπορεί να κυμαίνονται από απλές χειρονομίες, όπως ένα νεύμα ή ένα χαιρετισμό με το χέρι, έως εξελιγμένες ηλεκτρονικές συσκευές.
ΕΕΕ χωρίς υποβοήθηση
Η ΕΕΕ χωρίς υποβοήθηση δεν απαιτεί εξωτερικά εργαλεία ή συσκευές. Βασίζεται αποκλειστικά στο σώμα του ατόμου για την επικοινωνία.
Παραδείγματα περιλαμβάνουν:
• Χειρονομίες: δείξιμο, χαιρετισμός με το χέρι ή ανασήκωμα των ώμων.
• Εκφράσεις προσώπου: χαμόγελο, συνοφρύωση ή ανασήκωμα των φρυδιών.
• Νοηματική γλώσσα: όπως η Αμερικανική Νοηματική Γλώσσα (ASL), η Βρετανική Νοηματική Γλώσσα (BSL) ή άλλα τοπικά συστήματα νοηματικής γλώσσας.
• Γλώσσα του σώματος και επικοινωνία μέσω του βλέμματος: χρήση της στάσης του σώματος ή της κίνησης των ματιών για την έκφραση νοήματος.
Αυτές οι μέθοδοι είναι συχνά αυθόρμητες και είναι πάντα διαθέσιμες στον χρήστη. Ωστόσο, εξαρτώνται τόσο από τις κινητικές δυνατότητες του ατόμου όσο και από την ικανότητα του συνομιλητή να κατανοήσει και να ερμηνεύσει σωστά το μήνυμα.
ΕΕΕ με υποβοήθηση
Η ΕΕΕ με υποβοήθηση περιλαμβάνει τη χρήση εργαλείων ή εξοπλισμού για την αντικατάσταση ή την ενίσχυση της προφορικής επικοινωνίας και χωρίζεται περαιτέρω σε μη ηλεκτρονικά και ηλεκτρονικά συστήματα.
Μη ηλεκτρονική ΕΕΕ
Γνωστή επίσης ως επικοινωνία βασισμένη σε έντυπο υλικό, light tech ή low tech, η μη ηλεκτρονική ΕΕΕ περιλαμβάνει εργαλεία που δεν απαιτούν ηλεκτρική ενέργεια ή μπαταρίες.
Τα συστήματα αυτά είναι συχνά απλά, φορητά και εύκολα προσαρμόσιμα στις ανάγκες κάθε ατόμου.
Παραδείγματα περιλαμβάνουν:
• Πίνακες επικοινωνίας: πίνακες διαφορετικών μορφών και μεγεθών που περιλαμβάνουν σύμβολα και λέξεις.
• Πίνακες αλφαβήτου: πίνακες με γράμματα που επιτρέπουν στον χρήστη να σχηματίζει και να «γράφει» μηνύματα.
• Βιβλία επικοινωνίας: σελίδες οργανωμένες σε μορφή βιβλίου, οι οποίες συνήθως περιλαμβάνουν τόσο βασικό λεξιλόγιο (core vocabulary) όσο και περιφερειακό/εξειδικευμένο λεξιλόγιο (fringe vocabulary).
• Συστήματα βασισμένα σε χειρονομίες ή στη νοηματική γλώσσα: περιλαμβάνουν τόσο συστήματα χωρίς υποβοήθηση, όπως οι φυσικές χειρονομίες και οι επίσημες νοηματικές γλώσσες που βασίζονται αποκλειστικά στο σώμα, όσο και συστήματα με υποβοήθηση, τα οποία χρησιμοποιούν εξωτερικά μέσα, όπως πίνακες συμβόλων ή συσκευές που υποστηρίζουν την παραγωγή ή την ερμηνεία νοημάτων.
Τα εργαλεία αυτά μπορεί να αποτελούν τον κύριο τρόπο επικοινωνίας ενός ατόμου ή να λειτουργούν ως χρήσιμο εφεδρικό μέσο σε περιβάλλοντα ή καταστάσεις όπου ο χρήστης ΕΕΕ δεν έχει πρόσβαση στην τεχνολογία του.
Ηλεκτρονική ΕΕΕ
Η ηλεκτρονική ΕΕΕ, η οποία αναφέρεται επίσης ως mid-tech ή high-tech ΕΕΕ, περιλαμβάνει συσκευές που λειτουργούν με ηλεκτρική ενέργεια και παρέχουν έξοδο ομιλίας και δυναμικές διεπαφές.
Τα συστήματα αυτά μπορεί να κυμαίνονται από σχετικά απλές έως ιδιαίτερα προηγμένες λύσεις.
Παραδείγματα περιλαμβάνουν:
• Συσκευές ενός μηνύματος: συσκευές που επιτρέπουν την αναπαραγωγή ενός προηχογραφημένου μηνύματος. Μερικές φορές αναφέρονται ως Voice Output Communication Aids (VOCAs).
• Συσκευές στατικής οθόνης: μία σταθερή οθόνη που περιλαμβάνει πολλαπλά προηχογραφημένα μηνύματα.
• Εφαρμογές επικοινωνίας σε tablet: για παράδειγμα, ένα φορητό ταμπλετ που διαθέτει την εφαρμογή επικοινωνίας Grid 3.
• Συσκευές παραγωγής ομιλίας (Speech-Generating Devices – SGDs): περιλαμβάνουν συσκευές με δυναμική οθόνη, οθόνη αφής ή εναλλακτικούς τρόπους πρόσβασης, όπως διακόπτες ή έλεγχο μέσω βλέμματος. Οι SGD κυμαίνονται από απλές συσκευές ενός μηνύματος έως σύνθετα συστήματα με εκτεταμένο λεξιλόγιο. Ορισμένες από αυτές αναφέρονται επίσης ως Voice Output Communication Aids (VOCAs).
Τα συστήματα αυτά προσφέρουν μεγαλύτερη ευελιξία και δυνατότητα εξατομίκευσης, επιτρέποντας στους χρήστες να δημιουργούν και να χρησιμοποιούν σύνθετη γλώσσα προσαρμοσμένη στις ανάγκες, τις προτιμήσεις και την προσωπικότητά τους.
Επικεντρωμένη στον χρήστη και πολυτροπική επικοινωνία
Κατά την επιλογή μιας λύσης ΕΕΕ, είναι απαραίτητο το άτομο να βρίσκεται στο επίκεντρο της διαδικασίας λήψης αποφάσεων.
Πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όλοι οι τρόποι με τους οποίους το άτομο επικοινωνεί ήδη, καθώς και τα εργαλεία και οι στρατηγικές που μπορούν να το υποστηρίξουν αποτελεσματικότερα.
Η ΕΕΕ δεν θα πρέπει να περιορίζεται σε μία μόνο μέθοδο ή συσκευή. Αντίθετα, θα πρέπει να περιλαμβάνει ένα σύνολο εργαλείων και στρατηγικών που λειτουργούν συμπληρωματικά, υποστηρίζοντας την επικοινωνία του ατόμου σε διαφορετικά περιβάλλοντα και καταστάσεις.
Είτε πρόκειται για χειρονομίες, έναν έντυπο πίνακα επικοινωνίας, μια δυναμική συσκευή παραγωγής ομιλίας είτε για οποιονδήποτε συνδυασμό διαφορετικών μεθόδων, το πιο αποτελεσματικό σύστημα ΕΕΕ είναι εκείνο που δίνει στο άτομο τη δυνατότητα να επικοινωνεί με αυθεντικό, ανεξάρτητο και ευέλικτο τρόπο.
Εξίσου σημαντικό είναι να σεβόμαστε και να χρησιμοποιούμε την ορολογία που προτιμά κάθε άτομο όταν αναφέρεται στο σύστημα ΕΕΕ που χρησιμοποιεί.
Η γλώσσα είναι βαθιά προσωπική και οι όροι που επιλέγει κάποιος για να περιγράψει τα εργαλεία επικοινωνίας του αντικατοπτρίζουν την ταυτότητα, τις εμπειρίες και την άνεσή του.
Η δική μας προσέγγιση είναι να ακολουθούμε την ορολογία που επιλέγει κάθε χρήστης για το σύστημα ΕΕΕ του, σε πλήρη συμφωνία με τη δέσμευσή μας για εξατομικευμένη υποστήριξη
