26/08/2026
«Հրապարակ» օրաթերթը, հղում անելով բուժհաստատությունների աշխատակիցներին, անդրադարձել էր էլեկտրոնային առողջապահության ԱՐՄԵԴ համակարգին։ Թերթի աղբյուրները, անանուն մնալու խնդրանքով, համակարգին վերագրել էին մի շարք թերություններ, որոնց մեծ մասն իրականում կապ չունի համակարգի հետ։ Մենք «Հրապարակին» ներկայացրեցինք մեր պարզաբանումները, և թերթը հրապարակել է նաև դրանք։
Ստորև ներկայացնում ենք բարձրացված հարցերն ու մեր պատասխանները։
❓Հարց 1. Ո՞ւմ սեփականությունն է տվյալների բազան, և եթե մի օր ԱՐՄԵԴ-ը որոշի «վաճառել» այն, պետությունը կկարողանա՞ նրան զսպել։
❗️Պատասխան․ ՀՀ օրենսդրության համաձայն՝ Էլեկտրոնային առողջապահության համակարգում առկա տվյալների բազան համարվում է Հայաստանի Հանրապետության սեփականությունը, որի կառավարումն իրականացվում է Կառավարության սահմանած կարգով։ ԱՐՄԵԴ համակարգը սպասարկող «Էլեկտրոնային առողջապահության ազգային օպերատոր» ընկերությունը չի կարող այն ո՛չ փոխանցել, ո՛չ վաճառել։ Ընկերությունն այդ տվյալների պահպանման և անվտանգության ապահովման մասնագիտական ծառայություն է մատուցում պետությանը և պատասխանատվություն է կրում դրա համար։
❓Հարց 2. Որքանո՞վ է պաշտպանված այդ տեղեկատվությունը։
❗️Պատասխան․ Տվյալների ժամանակակից և արդյունավետ պաշտպանությունն «Էլեկտրոնային առողջապահության ազգային օպերատոր» ընկերության գլխավոր առաջնահերթություններից է։ Դեռևս 2017 թվականից պետությունն ընտրել է էլեկտրոնային առողջապահության ոլորտում մասնագիտացած ընկերության՝ այդ պաշտպանությունը համապատասխան մասնագիտական ռեսուրսներ ունեցող պրոֆեսիոնալ ընկերության պատվիրակելու համար։
«Էլեկտրոնային առողջապահության ազգային օպերատոր» ընկերության բարձրակարգ մասնագետները հետևում են տեղեկատվական անվտանգությանը, ներդնում ժամանակակից լուծումներ ու տեխնոլոգիաներ՝ տվյալների պաշտպանությունը մշտապես բարձր մակարդակի վրա պահելու համար։
Ընկերությունը և ԱՐՄԵԴ համակարգն արդեն հինգ տարի է, ինչ սերտիֆիկացված են ISO/IEC 27001 տեղեկատվական անվտանգության կառավարման միջազգային ստանդարտով և պարբերաբար անցնում են պահանջների պահպանման ստուգումներ ու վերասերտիֆիկացման գործընթացներ։ Այդ ստանդարտը սահմանում է տվյալների պաշտպանության, ռիսկերի կառավարման և կիբերդիմակայունության ապահովման միջազգային բարձր չափանիշներ։
❓Հարց 3. ԱՐՄԵԴ-ին զինում ենք ահռելի ֆինանսական միջոցներով․ օրինակ՝ վերջին վեց ամսվա ընթացքում առնվազն կրկնապատկվել են բուժհաստատությունների կողմից այս համակարգին վճարվող գումարները։
❗️Պատասխան․ «Ահռելի միջոցների» մասին խոսք լինել չի կարող։ «Էլեկտրոնային առողջապահության ազգային օպերատոր» ընկերության կողմից մատուցվող ծառայությունների դիմաց սակագները սահմանվում և վերահսկվում են պետական լիազոր մարմնի կողմից, և վերջին երկու տարվա ընթացքում որևէ փոփոխության չեն ենթարկվել։
Առողջության համընդհանուր ապահովագրության հետ կապված՝ բնականաբար, աճել է մատուցվող ծառայությունների ծավալը, սակայն աճել են նաև ծախսերը․ համակարգում ներդրվել են նոր ծրագրային ապահովումներ, իսկ համակարգի վրա ծանրաբեռնվածության աճը հանգեցրել է վերազինման անհրաժեշտության՝ սերվերային և այլ ռեսուրսների ներգրավմամբ։ Ուստի նման պնդումներն անհիմն են։ Նույն հաջողությամբ կարելի է ասել, որ քանի որ հիվանդանոցային այցերը կտրուկ աճել են, ուստի բուժհաստատությունները ևս «ահռելի» միջոցների են տիրապետում։
❓Հարց 4. Տեխնիկական խնդիրների մասին․ երբ պացիենտը մեկ այցելության ընթացքում օգտվում է տարբեր ծառայություններից, նրա համար բացվում է երեք առանձին ամբուլատոր քարտ։ ԱՐՄԵԴ-ն ամեն բացված քարտի դիմաց գումար է գանձում, թեև դա հնարավոր էր իրականացնել մեկ քարտի շրջանակում։
❗️Պատասխան․ Այս պնդումն ընդհանրապես չի համապատասխանում իրականությանը։ Ըստ ԱՐՄԵԴ-ի կառուցվածքի՝ մեկ ամբուլատոր այցի սահմաններում իրականացվող ցանկացած գործողություն կարող է կազմակերպվել հենց այդ այցի շրջանակում և չի կարող երեք տարբեր այցերի մեջ բաշխվել։
❓Հարց 5. Վճարովի բժշկական ծառայությունից ԱՐՄԵԴ-ի կողմից գանձվում է 0,25% միջնորդավճար․ թե ինչ ծառայություն է մատուցում օպերատորն այդ վճարի դիմաց, հայտնի չէ։
❗️Պատասխան․ ԱՐՄԵԴ համակարգի և բուժհաստատությունների միջև նման որևէ սակագին սահմանված չէ։
❓Հարց 6. Համակարգով հնարավոր չէ կատարել նաև մասնակի գումարի ընդունում կամ մասնակի գումարի վերադարձ ՀԴՄ կտրոնով։ Ծրագիրն աշխատում է տեխնիկական խափանումներով․ ՀԴՄ կտրոնները հաճախ չի արտացոլում։
❗️Պատասխան․ Այս պարագայում ԱՐՄԵԴ-ը ծառայություն է մատուցում Հարկային օրենսգրքում կատարված փոփոխություններին համապատասխան։ ԱՐՄԵԴ համակարգի միջոցով գեներացվող ՀԴՄ կտրոնների դեպքում մասնակի վճարման հնարավորություն առկա է։
Խափանումների մասին տեղեկությունները չեն համապատասխանում իրականությանը, իսկ դանդաղությունը կարող է պայմանավորված լինել բազմաթիվ այլ գործոններով, այդ թվում՝ համակարգիչների վիճակով կամ ինտերնետ կապի որակով։
❓Հարց 7. Մեկ այլ խնդիր, որը մինչ օրս չի լուծվել, հերթագրման համակարգն է․ թեև կառավարության որոշմամբ վաղուց պետք է այն կցվեր ԱՐՄԵԴ-ին, մինչ օրս չի գործում։
❗️Պատասխան․ Պետք է հաշվի առնել, որ ԱՐՄԵԴ-ը էլեկտրոնային հարթակ է տրամադրում առողջապահության ոլորտում գործող բոլոր կազմակերպություններին՝ գործընթացներն էլեկտրոնային եղանակով իրականացնելու համար։ Հերթագրումների մասով ֆունկցիոնալությունը համակարգում լիարժեք ապահովված է և ակտիվորեն կիրառվում է բուժհաստատությունների մեծ մասի կողմից։
Ինչ վերաբերում է ընտանեկան բժիշկների մոտ հերթագրումներին, ապա դա կախված է պոլիկլինիկաների կողմից իրենց աշխատաժամերի մուտքագրումից։ Այնուամենայնիվ, պոլիկլինիկաների մեծ մասը ևս օգտվում է այդ համակարգից։
❓Հարց 8. Վճարովի ծառայություններից տոկոս գանձող օպերատորը հրաժարվում կամ անհարկի ձգձգում է ինտեգրել բուժհաստատությունների ներհիվանդանոցային ծրագրերը, ինչի պատճառով աշխատակիցները ստիպված են նույն տվյալները բազմակի անգամ մուտքագրել տարբեր ծրագրերում։
❗️Պատասխան․ Բուժհաստատությունների ներհիվանդանոցային ծրագրերի ինտեգրման հարցում հաշվի են առնվում օրենսդրության, էլեկտրոնային առողջապահության համակարգի փոխանցման կոնցեսիոն պայմանագրի պահանջները, ինչպես նաև գործող միջազգային ստանդարտները։
