01/11/2025
Hôm qua xem buổi công chiếu chính thức Phá Đám Sinh Nhật Mẹ dành cho báo chí, đến cảnh này, tôi lặng người.
"Tôi ước gì má đừng sanh ra tôi" - đó là những lời cạn tào ráo máng của thằng con trai Y Đức (Kim Hải) nói với mẹ của mình - bà Tâm (Ái Như) sau khi bà đuổi nó ra khỏi nhà (vì nó tiếp tục gây ra đại họa), trong một đêm mưa gió. Lời nói cay nghiệt đó thốt ra miệng thằng con trai khiến bà mẹ gục ngã và dẫn đến một cao trào đầy bi hài, cười ra nước mắt trong bộ phim đầu tay của Nguyễn Thanh Bình - người từng biết tới với nickname nổi tiếng Bình Bồng Bột.
Có bao nhiêu đứa con từng thốt ra những lời cay đắng đó với mẹ mình? - Tôi nghĩ là không ít đâu.
Tình mẫu tử, vừa là một sợi dây kết nối thiêng liêng nhất trong cõi con người, nhưng đồng thời nó cũng có thể là thuốc độc hủy diệt mối quan hệ mẹ con, khi con suối dịu dàng của tình yêu thương biến thành thác lũ của những mâu thuẫn chực chờ bùng nổ.
Cách đây mấy hôm tôi nghe một podcast trước giờ đi ngủ, có tên là "Tổn thương tâm lý từ mẹ - liệu pháp tốt nhất từ Carl Jung".
Ngay ở đầu podcast này đã đặt ra một câu hỏi không dễ trả lời: "Tại sao dù đã trưởng thành, nhiều người vẫn bật khóc khi nghĩ về mẹ của mình?"
Tác giả tìm đến lời giải từ Carl Jung, nhà phân tâm học kiệt xuất Thụy Sĩ, người có nhiều năm làm bác sĩ trị liệu tâm lý và có nhiều "ca" là những đứa con bất hòa, hoặc chịu tổn thương tâm lý nặng nề với mẹ của mình.
Carl Jung từng nói rằng: “Trong vô thức tập thể, nơi chứa đựng những hình ảnh nguyên sơ nhất của nhân loại, hình ảnh người mẹ là một trong những nguyên mẫu đầu tiên và sâu thẳm nhất. Nó không đến từ cá nhân riêng biệt, mà sống trong nền tảng tâm hồn của tất cả con người. Vì thế nó có sức ảnh hưởng vượt xa những gì ta có thể giải thích bằng lời. Nhưng điều đó cũng có nghĩa là, nếu vết thương gắn với người mẹ thì đó không chỉ là một vết thương cá nhân, mà là vết thương chạm đến một tầng sâu hơn trong tâm thức, làm rạn vỡ một cấu trúc nền tảng của cảm nhận an toàn và sự tồn tại.”.
Quay trở lại với Phá Đám Sinh Nhật Mẹ. Bình và đội biên kịch từ Bột Creative Hub kể một câu chuyện mang tính thức tỉnh về "tổn thương tâm lý từ mẹ".
Bà Tâm, một người phụ nữ dễ chịu với cả thế gian, chỉ cay nghiệt với đứa con duy nhất của mình, chỉ vì nó làm trái ý bà. Y Đức bỏ ngành Y mà bà mẹ đơn thân mơ ước (vận vào cả cái tên bà đặt cho nó từ khi nó mới chào đời) - để chạy theo kinh doanh, thất bại vì đại dịch, phải chạy xe ôm công nghệ kiếm sống, rồi tiếp tục vay tiền nóng của giang hồ đâm đầu vào chứng khoán, bị lừa đảo mất sạch tiền, giang hồ đòi nợ, đe dọa cả đứa cháu trai mà bà yêu thương hết lòng. Bị đẩy vào tình thế khốn cùng, thằng con ấy bày ra một màn kịch táng tận lương tâm. Để rồi trong cái đám tang - và cũng là sinh nhật mẹ ấy, những bí mật từ quá khứ của người mẹ như một ngòi nổ, khiến cảm xúc của thằng con trai bất hiếu ấy đi từ phẫn uất đến sám hối muộn màng. Nó giống như điều Carl Jung nói: "vết thương chạm đến một tầng sâu hơn trong tâm thức, làm rạn vỡ một cấu trúc nền tảng của cảm nhận an toàn và sự tồn tại.”
Phá Đám Sinh Nhật Mẹ là một bộ phim đầu tay của một đạo diễn (dù tự nhận mình là giám chế), nhưng là một kịch bản của một team biên kịch "nghìn tỷ" đứng sau nhiều bộ phim thành công lớn tại phòng vé. Kịch bản có ý tưởng độc đáo, thậm chí điên rồ, mạo hiểm, nhưng có nhiều chỗ vẫn "chưa tới", chi tiết hay nhưng chưa "đắt" lắm, tâm lý nhân vật nếu được khai thác sâu và kĩ hơn, thì sẽ "chạm" hơn. Trong vai trò đạo diễn, bộ phim đầu tay này của Nguyễn Thanh Bình vẫn còn bộc lộ vài chỗ hơi non, vụng, hoặc hơi "kịch", nhưng về tổng thể, nó vẫn là một tác phẩm giàu cảm xúc khi khai thác một chủ đề nhạy cảm và rất dễ tạo được đồng cảm từ số đông: "tổn thương tâm lý từ mẹ".
Từ một "screenwriter to director" (với "debut feature film"), Phá Đám Sinh Nhật Mẹ cho thấy tiềm năng của một "storyteller" mà tôi đã thấy ở Bình từ lâu, từ khi còn là một phóng viên thể thao hơn chục năm trước, sau đó chuyển sang viết mảng văn nghệ, rồi tự đào tạo để trở thành biên kịch, rồi tự đào tạo để trở thành đạo diễn.
Hành trình ấy kéo dài hơn một thập niên, gặt hái nhiều thành công cũng không ít thất bại, nhưng lúc nào gặp cũng thấy chàng ta tràn ngập ý tưởng, khao khát kể chuyện.
Tôi không chúc hành trình sắp tới của Nguyễn Thanh Bình thuận buồm xuôi gió (vì chẳng ai thuận buồm xuôi gió trong cái nghề khắc nghiệt này đâu), chỉ chúc luôn giữ được ngọn lửa đam mê đó cháy mãi và sớm trở thành một "storyteller" đáng gờm của làng điện ảnh Việt trong tương lai gần.
Phim đáng lẽ phát hành vào dịp lễ Vu lan, nhưng gặp chút trắc trở lận đận nên cuối tuần này mới ra mắt, từ ngày mai (30/10) quý vị có thể đặt vé xem suất chiếu sớm được rồi.
Nguồn: FB Lê H.L
