06/06/2026
📉 AI gây sa thải hàng loạt? Một nhà kinh tế lao động cho rằng câu chuyện thực tế phức tạp hơn nhiều.
Làn sóng ứng dụng AI tạo sinh (Generative AI) khiến Meta, HP, Cisco, GitLab… cắt giảm nhân sự, làm dấy lên lo ngại “AI sẽ lấy hết việc”. Nhưng theo Kathryn Anne Edwards, nỗi sợ này đang bị thổi phồng.
🔍 Thứ nhất, rất khó quy toàn bộ mất việc cho AI
Edwards nhấn mạnh: trong lịch sử, công nghệ luôn thay đổi bản chất công việc, nhưng hiếm khi là nguyên nhân duy nhất khiến việc làm biến mất. Doanh nghiệp cần thời gian để thích nghi với AI, và các đợt cắt giảm thường đến từ nhiều yếu tố cùng lúc (tuyển quá tay sau COVID, tái cấu trúc, áp lực thị trường…). Thậm chí, việc “gắn mác AI” trong thông báo còn có thể nhằm tạo tín hiệu tích cực với nhà đầu tư.
🔄 Thứ hai, AI vừa làm mất việc, vừa tạo việc
AI có thể giúp một công ty vận hành với ít người hơn, nhưng điều đó không đồng nghĩa số lao động dư ra sẽ thất nghiệp lâu dài. Phần lớn sẽ chuyển sang công việc mới. Đây là điều từng xảy ra với Internet hay máy tính trước đây. Tuy vậy, vẫn có một nhóm nhỏ gặp khó khăn dài hạn và buộc phải thay đổi kỹ năng hoặc hướng đi nghề nghiệp.
🎯 Thứ ba, người trẻ đang chịu tác động rõ hơn
Dữ liệu cho thấy các ngành dễ bị ảnh hưởng bởi AI đã giảm khoảng 1% việc làm từ cuối 2022, trong đó nhóm dưới 25 tuổi bị ảnh hưởng mạnh nhất. Lý do: khi AI giúp tăng năng suất, doanh nghiệp có xu hướng giảm tuyển mới. Đồng thời, thị trường lao động cạnh tranh hơn khiến yêu cầu cho cùng một vị trí ngày càng cao (kinh nghiệm, bằng cấp…).
Ngoài ra, Edwards cũng chỉ ra một góc nhìn đáng chú ý: ngành công nghệ vốn đã có tỷ lệ đào thải cao từ trước, và việc đánh giá chính xác AI tạo ra bao nhiêu việc làm mới so với số bị mất gần như là điều không thể đo lường chính xác.
💡 Với cá nhân và doanh nghiệp nhỏ, điều quan trọng không phải là “AI có thay thế con người không”, mà là: công việc nào đang thay đổi và cần thích nghi ra sao — đặc biệt ở kỹ năng, cách làm việc và khả năng chuyển đổi.
