18/12/2025
Maxay yihiin talaabooyinka Dowladda U Baahan Tahay Inay Si Degdeg ah U Qaaddo Kadib jabsashada nidaamka E-Visa-ga ee somalia. πΈπ΄
Warbixinno dhowaan la shaaciyay waxay muujinayaan in nidaamka Somalia e-Visa system uu la kulmay cybersecurity incident halis ah, taas oo keentay in personal data ay khatar gasho. Arrintani ma aha kaliya technical issue, waa public trust issue.
Haddaba, maxay tahay in dowladda si dhakhso ah u sameyso?
πΉ 1. System isolation / restriction
Nidaam kasta oo laga shakiyo waa in si degdeg ah loo xaddido ama loo hakiyo ilaa security review la sameeyo. Haddii kale, khatartu way sii soconaysaa.
πΉ 2. Independent security audit
Waa in la sameeyo independent cybersecurity audit, oo lagu hubiyo:
β’ Access control
β’ Data storage & encryption
β’ Logging & monitoring
β’ Incident response readiness
πΉ 3. Public notification & transparency
Dadka ay saameysay waa in si cad loo wargeliyaa. Silence after a breach destroys trust ka badan hacking-ga laftiisa.
πΉ 4. Strong governance & accountability
Cybersecurity ma aha software kaliya. Waa:
β’ Governance
β’ Clear responsibility
β’ Accountability
Haddii aysan jirin accountability, breaches way soo noqnoqonayaan.
πΉ 5. Human capacity building
Firewalls iyo systems keligood waxba ma qaban karaan. Waxaa loo baahan yahay:
β’ Trained cybersecurity professionals
β’ Secure development practices
β’ Continuous monitoring
People are the first line of defense.
πΉ 6. Security & privacy by design
Systems ka shaqeeya visas, passports, iyo identity data waa in amniga lagu dhisaa from day one, ma aha kadib marka hacking dhacdo.
Cybersecurity is about protecting people, not just systems.
β Punt Tech Solution