27/07/2026
प्रश्न:
नेपालका सफ्टवेयर डेभलपर वा आईटी उद्यमीहरूले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सेवा बेच्छन्, तर नेपालमा पेपाल (PayPal) जस्ता सहज अन्तर्राष्ट्रिय पेमेन्ट गेटवे छैनन्। उनीहरूले विदेशी ग्राहकबाट सिधै बैंक खातामा डलर ल्याउँदा बैंकले 'कुन भन्सार प्रज्ञापनपत्र (Customs Declaration) अन्तर्गत मालसामान पठाएको?' भनेर प्रश्न गर्छन् (किनकि सेवाको भौतिक भन्सार हुँदैन)। यस्तो सेवा निर्यातबापत आउने डलरमा लाग्ने आर्थिक ऐनबमोजिमको कर र बैंकिङ प्रक्रियाको कानुनी स्पष्टता के छ?
उत्तर:
नेपालका सफ्टवेयर डेभलपर वा आईटी उद्यमीहरूले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सेवा निर्यात गरी विदेशी मुद्रा आर्जन गर्दा त्यस्तो आयमा आयकर ऐन, २०५८ अन्तर्गत विशेष कर छुटको व्यवस्था रहेको छ। साथै, सेवा निर्यात भौतिक वस्तु नभएकाले भन्सार प्रज्ञापनपत्र आवश्यक नपर्ने कानुनी स्पष्टता पनि रहेको छ।
✅ कर छुटको व्यवस्था
आयकर ऐन, २०५८ को दफा ११(३ङ)(ग) अनुसार, बिजनेस प्रोसेस आउटसोर्सिङ, सफ्टवेयर प्रोग्रामिङ, क्लाउड कम्प्युटिङ लगायत सूचना प्रविधिमा आधारित सेवा निर्यात गरी विदेशी मुद्रा आर्जन गरेमा आर्थिक वर्ष २०८४/८५ सम्म विदेशी मुद्रामा प्राप्त आयमा लाग्ने करमा ५०% छुट प्राप्त हुन्छ।
✅ अग्रिम कर असुली
आयकर ऐन, २०५८ को दफा ९५क(६ख) अनुसार, व्यवसाय सञ्चालनमा संलग्न नरहेको बासिन्दा प्राकृतिक व्यक्तिले नेपाल बाहिर सफ्टवेयर वा यस्तै प्रकृतिको विद्युतीय सेवा प्रदान गरी विदेशी मुद्रामा भुक्तानी प्राप्त गरेमा सम्बन्धित बैंक वा वित्तीय संस्थाले ५% अग्रिम कर असुल गर्नुपर्ने व्यवस्था छ। दर्ता भएको व्यवसाय वा कम्पनीको हकमा भने सम्बन्धित कर व्यवस्था फरक हुन सक्छ।
✅ बैंकिङ प्रक्रिया र भन्सार प्रज्ञापनपत्र
सेवा निर्यात भौतिक वस्तु नभएकाले Customs Declaration आवश्यक पर्दैन। सामान्यतया सेवा सम्झौता (Service Agreement), इन्भ्वाइस (Invoice) र बैंकले मागेका आवश्यक प्रमाणहरू पर्याप्त हुन्छन्। बैंकले भन्सार प्रज्ञापनपत्र माग्नु कानुनी रूपमा आवश्यक अभ्यास होइन।
📌 निष्कर्ष
सफ्टवेयर डेभलपर तथा आईटी उद्यमीहरूले सेवा निर्यातबाट प्राप्त विदेशी मुद्रामा ५०% कर छुट पाउन सक्छन्। साथै, सेवा निर्यातका लागि भन्सार प्रज्ञापनपत्र आवश्यक पर्दैन, सेवा सम्झौता र इन्भ्वाइसजस्ता कागजात नै पर्याप्त हुन्छन्।
📚 कानुनी आधार:
• आयकर ऐन, २०५८ — दफा ११(३ङ)(ग) (५०% कर छुट)
• आयकर ऐन, २०५८ — दफा ९५क(६ख) (५% अग्रिम कर व्यवस्था)
🌐 यस्ता हजारौं नेपाली कानुनी प्रश्नहरूको सरल र प्रमाणसहित उत्तर पाउनुहोस्।
👉 www.vidhiai.net
Vidhi AI – नेपालको स्मार्ट कानुनी सहायक।
