24/04/2026
NHẬT BẢN CŨNG CÓ "ĐÓNG HỌ"
Nếu bạn tưởng cái cảnh mấy chị em hay mấy bác hàng xóm cứ đến tháng lại í ới gọi nhau đi "đóng tiền họ" là đặc sản chỉ có ở Việt Nam thì nhầm to rồi nhé. Ngay tại đất nước mặt trời mọc, nơi mà người ta vốn nổi tiếng là sòng phẳng và cực kỳ giữ kẽ, cũng có một hình thức y hệt gọi là Mōai (模合) hoặc Mujin(無尽). Hóa ra ở đâu cũng vậy thôi, cứ chỗ nào có con người là chỗ đó có nhu cầu... gom tiền cục để xài cho nó sướng!
Đầu tiên phải kể đến hội Mōai của các "dân chơi" Okinawa. Ở cái vùng đất mà người ta sống thọ nhất thế giới này, Mōai không chỉ đơn thuần là chuyện tài chính khô khan. Cứ tưởng tượng mỗi tháng một lần, một nhóm bạn thân thiết lại tụ tập nhậu nhẹt, ăn uống linh đình rồi tiện tay mỗi người góp một ít tiền vào quỹ chung. Số tiền đó sẽ được trao cho một người theo lượt để họ có vốn làm ăn hoặc giải quyết việc riêng. Cái hay ở đây là người ta không coi trọng việc lãi suất cao thấp hay lời lỗ, mà cái "lời" nhất chính là được ngồi lại với nhau, chia sẻ đủ thứ chuyện trên đời từ sức khỏe đến con cái. Người Okinawa tin rằng chính sự kết nối này giúp họ sống dai như vậy, vì lúc nào cũng thấy mình có hội có phường, không bao giờ phải cô đơn.
Nếu rời đảo Okinawa đi sâu vào đất liền, nhất là vùng Yamanashi, bạn sẽ gặp một phiên bản khác tên là Mujin. Nghe cái tên có vẻ hơi "vô tận" nhưng bản chất thì vẫn là hội đóng họ truyền thống mà chúng ta hay thấy. Ngày xưa khi ngân hàng chưa mọc lên như nấm, Mujin chính là phương tiện để bà con giúp nhau có vốn dựng nhà, mua trâu. Ngày nay dù cây ATM có ở khắp đầu đường xó chợ, người Nhật vẫn khoái chơi Mujin vì nó mang lại cái cảm giác "tình nghĩa anh em". Thậm chí các quán nhậu ở Nhật còn cực kỳ tâm lý khi treo biển nhận đặt chỗ cho các hội Mujin đến họp mặt, tạo điều kiện cho các bác, các chú có nơi hợp pháp để vừa góp tiền vừa... lai rai vài ly.
Nghĩ đi nghĩ lại thì thấy văn hóa loài người chúng ta cũng có nhiều điểm chung thú vị thật. Dù là "Họ" ở Việt Nam, "Kye" ở Hàn Quốc hay "Mōai" ở Nhật, tất cả đều xuất phát từ cái tinh thần tương thân tương ái Sogofujo (相互扶助). Nó cho thấy dù xã hội có hiện đại đến đâu, công nghệ có xịn đến mấy thì chúng ta vẫn luôn cần một "mạng lưới" những người xung quanh để tựa vào nhau mà sống. Thế nên lần tới nếu thấy mẹ hay cô dì ở nhà chuẩn bị đi đóng họ, bạn cũng đừng vội nhăn mặt nghĩ đó là chuyện xấu hay lỗi thời nhé. Thực ra đó là một nét văn hóa kết nối rất nhân văn, miễn là chúng ta biết chọn mặt gửi vàng, tìm được những hội nhóm uy tín để giảm thiểu rủi ro và giữ đúng cái ý nghĩa tương trợ ban đầu. Biết đâu chính nhờ những buổi tụ tập "góp vốn" vui vẻ như vậy mà người thân của mình lại được giải tỏa căng thẳng, sống vui sống khỏe giống như mấy cụ già ở Okinawa thì sao!
