Efstratios Tzampalatis

05/10/2026

Ορίζοντας την συγκλονιστική φωτογραφία.

Αν κάποιος γυρίσεις τούς δρόμους τής Ομόνοιας στη Αθήνα, ίσως πετύχει έναν οίκο ανοχής ο οποίος είναι υπόγειος και βρίσκεται κάτω από ένα ορθογώνιο μεταλλικό καπάκι, αυτό που τοποθετούν στα πεζοδρόμια για να καλύψουν το κενό. Γιατί να υπάρχει φως πίσω από τόσα μεταλλικά πλέγματα και μάλιστα σε υπόγειο; Αν είναι κάποια αποθήκη ή βιομηχανική μονάδα είμαστε με τους εργάτες και τις εργάτριες. Αν είναι κάποιο διαμέρισμα είμαστε με αυτόν που εξαναγκάστηκε να μένει εκεί για οικονομικούς λόγους – βλέπε βαρβαρότητα τής καπιταλιστικής οικονομίας.

Μάθετε να φωτογραφίζεται. Μάθετε να συγκλονίζεται τους συνανθρώπους σας αναδεικνύοντας τις αγωνίες, τους φόβους και τις ζωές των άλλων συνανθρώπων. Μάθετε να χρησιμοποιείται τη φωτογραφική μηχανή όπως πρέπει και να μαθαίνετε από τους πραγματικούς εργάτες τής Τέχνης που παλεύουν καθημερινά να αλλάξουν τον κόσμο πώς πρέπει να κατασκευάζεται η φωτογραφική και κινηματογραφική εικόνα – βλέπε και ηθική τής εικόνας.

Η εικόνα τα λέει όλα. Αυτό δεν λέγεται, δεν είναι ζωή.

04/10/2026

Νέα Υόρκη ή Βαρδάρης;

Η ραγδαία αστικοποίηση που επέβαλε ο καπιταλισμός δεν επιτρέπει να επιβιώσει καμία λαϊκή ταυτότητα του παρελθόντος. Γειτονιές που κάποτε κρατούσαν τον δικό τους, ιδιαίτερο και μοναδικό ταξικό χαρακτήρα έχουν παραδοθεί στη λαίλαπα του κέρδους, της γελοίας βραχύβιας τουριστικής κατοίκησης. Γειτονιές ερημώνουν και τα αδύναμα οικονομικά στρώματα αναγκάζονται να μετακινούνται σε όλο και πιο υποβαθμισμένες περιοχές – κάτι το οποίο, μεταξύ όλων των άλλων, αυξάνει και το κόστος μετακίνησης και το κόστος συντήρησης του ιδιωτικού μέσου μεταφοράς όταν αυτό υπάρχει.

Αυτή η εικόνα σημαίνει φτωχοποίηση, ακόμη μεγαλύτερη εξαθλίωση για τους οικονομικά αδύναμους και, αντιστρόφως, αύξηση κερδών για ιδιοκτήτες και εταιρείες.

Αυτός δεν είναι Βαρδάρης.

25/09/2026

Οδός Ειρήνης [Bαρδάρης]
Μάθημα ιστορίας, κοινωνιολογίας και φωτογραφίας

Κάθε φορά που περνώ από την οδό Ειρήνης έχω πάντα το ίδιο κοκτέιλ συναισθημάτων. Από τη μία η νοσταλγία για τα παιδικά χρόνια και από την άλλη αυτή η αίσθηση της εγκατάλειψης, της υποβάθμισης, τους αισθητικού μαρασμού που τονίζει τις ταξικές ανισότητες. Από τις μέρες που σαν παιδί επισκεπτόμουν την «Ποδηλατούπολη» για να χαζεύω την μεγάλη της βιτρίνα με τα ποδήλατα, μέχρι και σήμερα που συνεχίζω να έρχομαι στο ίδιο μέρος γιατί εκεί βρίσκεται ένα από τους μηχανικούς που κάνω τα σέρβις, η οδός Ειρήνης συνεχίζει να διατηρεί αυτή τη μυστήρια αύρα της. Μία αύρα όμως που δεν έχει ευχάριστη ιστορία.

Στην οδό Ειρήνης διατηρούσε ταβέρνα το «δεξί» χέρι τού Άλκη Πέτσα, του αρχινταβά τής Μπάρας, ο “Κέρκηρας” ο οποίος, όπως είναι αναμενόμενο, έδρασε και ως συνεργάτης των Γερμανών – όπως το ίδιο έκανε και ο Καφαντάρης που διατηρούσε καφενείο λίγο πιο πάνω και συμμετείχε στο μπλόκο τής Καλαμαριάς [13 Αυγούστου 1944] μαζί με άλλους ταγματασφαλίτες κυρίως «Δαγκουλαίους».

Η εφημερίδα «Μακεδονία» σε άρθρο ξέπλυμα [Πέμπτη 6 Αυγούστου, 1931] προσπάθησε να ανασκευάσει την συμμετοχή του σε δολοφονική επίθεση: «ΜΙΑ ΔΙΑΨΕΥΣΙΣ: Ανακριβώς ανεγράφη προχθές ότι… επί της οδού Ειρήνης και εντός οίκου ανοχής αιματηρού επεισοδίου είναι ο κ. Παπαδόπουλος ή Κέρκυρας. Ο κ. Κέρκυρας ούτε εραστής κοινών γυναικών τυγχάνει, ούτε δε την νύκτα τής προχθές ετραυμάτησε την ελθούσαν δήθεν για να τον συλλάβη μετά της ερωμένης του συζύγον του, μεθ’ ης [;] από ενδεκαετίας ζή αρμονικώτατα.»

Για την οδό Ειρήνης ανέφερε η Νανά στον Γιώργο Τσιτιρίδη [20.8.2015] στο parallaximag.gr: «[…] Θυμάμαι ότι στον παλιό Σταθμό, στο νέο δρόμο που ανοίξανε, τότε υπήρχαν κάτι χαμηλές ταβέρνες και καθότανε π^*τάνες, χοντρές, γριές με πολύ κόκκινα χείλη και έντονα μάτια. Το ίδιο και η οδός Ειρήνης που ήταν γεμάτη μπουρδέλα κατά μήκους του τείχους που σώζεται. Καθότανε με τις διάφανες τις ρόμπες, γυμνές με ανοιχτά τα πόδια και περνούσε κόσμος και τις χάζευε. Και η γιαγιά μου με τραβούσε για να μην βλέπω…»

24/09/2026

Οδός Ειρήνης [βαρδάρης]

Μάθημα ιστορίας, κοινωνιολογίας και φωτογραφίας

Εκεί μένουν και εργάζονται άνθρωποι(;) θα ρωτούσε εύλογα ένας άνθρωπος που έχει καταφέρει να διατηρήσει βασικά ανθρώπινα αντανακλαστικά.

Αρκετοί σαλονικείς γνωρίζουν σε ποια περιοχή είναι η «πιάτσα» στην πόλη, αλλά μόνο οι παλαιοί γνωρίζουν ότι οίκοι ανοχής υπήρχαν σε διάφορα σημεία τής πόλης με, ιδιαίτερα χαρακτηριστικό σημείο, αυτούς τής οδού Ειρήνη που ήταν και της β κατηγορίας – σεξεργασία και β κατηγορία μπορούμε να καταλάβουμε για τι συνθήκες εργασίας μιλάμε [βλέπε γι’ αυτό την συγκλονιστική ιστορία των «Βούρλων» στον Πειραιά]. Μάλιστα υπάρχει και το παράδοξο σε εμπορικούς οδηγούς τής εποχής, κάποιοι διαφημίζονταν με τηλέφωνο ήδη πριν το 1925! όταν στην πόλη οι συνδέσεις αριθμούσαν μόνο μερικές δεκάδες.

Το μεγαλύτερο θρίλερ, το μεγαλύτερο horror, δεν βρίσκεται στις κινηματογραφικές ταινίες αλλά στην πραγματική ζωή. Στην καπιταλιστική πραγματικότητα και, για να είμαστε ακόμη πιο συγκεκριμένοι και ακριβείς, στην καπιταλιστική προλεταριακή / εργατική καθημερινότητα.

22/09/2026

Οδός Ειρήνης [βαρδάρης]
Μάθημα ιστορίας, κοινωνιολογίας
και φωτογραφίας

Ανήκω στην τελευταία γενιά ανθρώπων που ζήσαμε την αυθεντική, σκληρή πλευρά τού Βαρδάρη η οποία πλέον δεν υπάρχει. Ο Βαρδάρης ήδη από τις αρχές τού 1900 είχε αρχίσει να διαμορφώνει τον χαρακτήρα του ο οποίος κατάφερε να διατηρηθεί με σταδιακές αλλοιώσεις μέχρι και τη δεκαετία τού 1990 – η πρώτη απότομη πτώση έρχεται τη δεκαετία τού 1950 με το «κλείσιμο» της Μπάρας, ενώ πρώτη έκρηξη άνθισης έρχεται το 1916 με την άφιξη των συμμαχικών δυνάμεων της Αντάντ [από τους γάλλους στρατιώτες έχουμε ένα καλό φωτογραφικό υλικό τής εποχής].

Στη γωνία τής οδού Ειρήνης με Πολυζωίδη υπήρχαν παλιά Κτελ – η μνήμη μου δεν με βοηθάει νομίζω Κιλκίς και Σερρών πριν τα τελευταία μεταφερθούν στις δωδεκαόροφες [ένας σαλονικιός που θυμάται καλύτερα να με διορθώσει]. Τα Κτελ και η γύρω περιοχή ήταν ένα πολύ δύσκολο και σκληρό σημείο για εμάς ως παιδιά. Πολλές «φέρμες» [πεσίματα] γίνονταν συχνά αλλά και σε γενικότερο πλαίσιο ο υπόκοσμος είχε σε αυτή την περιοχή έντονη δράση. Πριν χρησιμοποιήσω τις αντίστοιχες αναφορές, να πω ότι ο τρόμος που ανέδυαν κάποια συγκεκριμένα σημεία αποτυπώνεται πιστεύω απόλυτα στις εικόνες.

#αρχιτεκτονική #θεσσαλονίκη

16/08/2026

Με την ανάγνωση του βιβλίου «Θρυμματισμένος κόσμος» τού Καστοριάδη [κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ύψιλον], επανέρχεται εκ νέου το ζήτημα της διαχείρισης του χρόνου. Πώς ο χρόνος κατασκευάζεται στην καπιταλιστική εξουσιαστική κοινωνία και πώς θα αναμορφωθεί ριζικά στην ιδανική, αταξική, ανεξούσια κοινωνία.

Όποιος μελετά τον Καστοριάδη, όπου το ζήτημα του χρόνου τίθεται υπό διερεύνηση και στο πιο γνωστό του έργο «Φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας», είναι ιδιαίτερα βοηθητικό να διαβάσει τα δύο βιβλία μου:

- «Λίγο χρόνο ακόμα: Κείμενα και γελοιογραφίες για την αποδόμηση της πραγματικότητας» [Εκδόσεις Νησίδες, 2015]

- «Η αναρχία είναι γένους θηλυκού» [Εκδόσεις Νησίδες, 2018]

Γελοιογραφίες όπως αυτή της φωτογραφίας [σελ. 59] αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα τώρα που έχουμε περάσει στην εποχή τής ψηφιοποίησης και της ρομποτοποίησης, τόσο της παραγωγής και της εργασίας, όσο και της ίδιας της ζωής.

Το όραμα της ουτοπίας, δηλαδή τής εφαρμογής τής αταξικής, ακρατικής κοινωνίας στο εδώ και στο τώρα, δεν είναι μία προσωπική ιδεαλιστική φαντασίωση. Είναι η αναγκαία κίνηση της κοινωνίας για τη διάσωση του ανθρώπου και της Φύσης, την διάσωση δηλαδή τής ύπαρξής της.

05/08/2026

Μπρούκλιν SKG

Μεγάλωσα μέσα σε μία αρχιτεκτονική, αυτήν τής καπιταλιστικής αστεακής αποσύνθεσης, που είναι η χειρότερη για ένα παιδί. Οι εικόνες από τα blocks των αμερικανικών γκέτο ήταν για εμάς πάρα πολύ γνώριμη, κι ας ζούσαμε στην άλλη –εξίσου φτωχική– άκρη τού πλανήτη. Η γλώσσα τού καπιταλισμού είναι κοινή, ειδικότερα για τους εργάτες και όλο το ταξικό οικοσύστημα των οικονομικά αδύναμων.

Τη δεκαετία τού 1980 και 1990 το να μιλάς για γκέτο ήταν παρανοϊκό. «Που τα είδες αυτά;» ήταν η πιο συχνή απάντηση των νερόβραστων ανθρώπων που δεν γνώριζαν τι σημαίνει εξαθλίωση και πώς λειτουργούν οι εξουσιαστικές καπιταλιστικές α-κοινωνίες. Λογικό, αφού ο μικροαστισμός εκείνης της περιόδου είχε κατασπαράξει τα αγνά, αυθεντικά προλεταριακά βιώματα.

Δεν είναι λοιπόν τυχαίο ότι το 1993 –περίοδος ορόσημο για το αυθεντικό, σκληροπυρηνικό χιπ χοπ–, ο Δήμος Θεσσαλονίκης υπέγραψε Σύμφωνο Φιλίας-Συνεργασίας με το Μπρούκλιν [ΗΠΑ].

Να μιλήσουμε και λίγο όπως πρέπει: ο πιο αυθεντικός καρ*&λης τής πόλης.


#αρχιτεκτονική

04/08/2026

Καθώς πλησιάζει η κυκλοφορία τής ποιητικής συλλογής τού αγαπημένου Ανδρέα Παλαιολόγου Ανδρέας Πλ, όπου μου εμπιστεύτηκε και την προλόγησή της, να κάνουμε μία μικρή ενδιαφέρουσα ανάλυση στην φιλοσοφία σχεδιασμού τού εξωφύλλου.

Αρχικά ο τίτλος από μόνος του «φωνάζει» για τη χρήση-δημιουργία ενός γραφιστικού παραθύρου-πλαισίου. Το πιο ενδιαφέρον όμως έρχεται στο κάθετο ορθογώνιο σχήμα.

Γιατί επιλέχθηκε αυτό το χρώμα; Η σύνδεσή του με τον έρωτα είναι γνωστή σε όλους αλλά η φωτογραφία μάς επιτρέπει να πάμε σε πιο βαθιές ερμηνείες. Όπως θα διαβάσετε και στην προλόγησή μου, η τρυφερότητα και η αγάπη είναι στοιχεία που αναδύονται από τα ποιήματα του Ανδρέα. Στη φωτογραφία βλέπουμε δύο ανθρώπους να κάθονται αντικριστά και πάνω σ’ έναν ξύλινο δοκό που απαιτεί καλή ισορροπία από τη μία, και από την άλλη δεν σε αφήνει να σταθείς πάνω του για πολύ ώρα. Το φαλλικό σχήμα τους το οποίο δεν προσφέρει άνεση κλείνει το μάτι για την σύνδεσή τους με την πατριαρχία – στη συλλογή έχουμε πανέμορφες φεμινιστικές αναφορές.

Μήπως ο έρωτας και η αγάπη λειτουργούν ως συγκολλητική ουσία μεταξύ αυτών των δύο; Μήπως ο έρωτας και η αγάπη αναπτύχθηκαν ως αισθήματα μεταξύ τους αλλά τελικά ηττήθηκαν από τον καπιταλισμό –πολύ σημαντική αυτό το ερώτημα– και έρχεται η στιγμή που χωρίζουν; Μήπως είναι τόσο πολύ αλλοτριωμένοι (βλέπε αδιάφορη στάση της αντρικής φιγούρας) από την αστική-αστεακή καπιταλιστική ζωή που ούτε ο έρωτας και η αγάπη δεν είναι ποια ικανοί να τους συγκινήσουν και να τους φέρουν κοντά; Μήπως η αστάθεια των ξύλινων δοκών δηλώνει την αστάθεια της σχέσης τους πάνω στην οποία ακροβατούν;

Η επιλογή τής φωτογραφίας έγινε από τον "συνήθη ύποπτο" Αντώνης Χαριστός 🤩 Εκδόσεις Υψικάμινος

Στους στίχους τού κομματιού "Καθώς θα πέφτουμε" (Javaspa, Μήτρα / 2021) ακούμε:

"Ο έρωτάς μας ήταν σπάνιος και ονειρικός / αλλά γλυκιά μου, μάς νίκησε ο καπιταλισμός"

04/08/2026

Αλυσίδες
[Λαγκαδά 26]

Ακριβώς απέναντι από τις «δωδεκαώροφες» βρίσκονται δύο «δίδυμης» αρχιτεκτονικής διώροφα κτήρια όπου στη μέση παρεμβάλλεται ένα τριώροφο το οποίο φαίνεται πως έχει αναστηλωθεί. Στο αριστερό κτήριο υπήρχε μέχρι πριν μερικά χρόνια η λέξη «ΑΛΥΣΙΔΕΣ» με κίτρινα μεταλλικά γράμματα καρφωμένα στο μπαλκόνι τού πρώτου ορόφου. Σήμερα έχουν μείνει το Α, Ε και Υ, Σ.

Από μικρό παιδί που περνούσα συχνά από τη συγκεκριμένη διασταύρωση πάντα μου έκανε εντύπωση αυτή η ταμπέλα, ιδίως λόγω της λέξης. Οι «αλυσίδες» για έναν άνθρωπο που έχει φάει τη ζωή και με τα δύο κουταλια, ερμηνεύονται με πολύ βαθύ, μεταφορικό τρόπο – δεν χρειάζεται να είμαστε ποιητές για να καταλάβουμε τι εννοώ.

Σαν μία δεύτερη ανάμνηση που συνδέεται άμεσα με το κτήριο της φωτογραφίας, είναι ότι πριν πάρα πολλά χρόνια, ακριβώς απέναντι, υπήρχε ένα κατάστημα που πουλούσε πολύ φθηνό μοτοσυκλετιστικό εξοπλισμό. Είχα πάρει τότε ένα δερμάτινο μπουφάν το οποίο άντεξε μερικά χρόνια. Λίγες μέρες αργότερα καταφέραμε και πήρε και η τότε κοπέλα μου ένα κράνος Premiere σε εξίσου πολύ καλή τιμή. Όταν το κατάστημα έκλεισε ύστερα από λίγο καιρό, δεν συνάντησα ποτέ ξανά τη συγκεκριμένη μάρκα τού μπουφάν [onmoto].

#αρχιτεκτονική
#θεσσαλονίκη

02/08/2026

Νέο επεισόδιο Bodcast με υπό εξέταση το εξαιρετικό βιβλίο του Άλφρεντ Άντλερ "Ανθρωπογνωσία"

#βιβλίο #βιβλιοπροτάσεις

Εξετάζουμε το βιβλίο: Άλφρεντ Άντλερ, Ανθρωπογνωσία, μτφρ. Σταύρος...