23/02/2026
🇪🇹የኢትዮጵያ መንገዶች "የስልጣን ጫወታ" እና የዜጎች እንግልት
በኢትዮጵያ ውስጥ የመንገድ ላይ ጉዞ ከቦታ ቦታ መሸጋገሪያነቱ አልፎ፣ ለብዙዎች የጭንቀት ምንጭ እየሆነ መጥቷል። በተለይም በፀጥታ አካላትና በትራፊክ ፖሊሶች የሚፈጸሙ "የዘፈቀደ" ድርጊቶች የአገሪቱን የህግ የበላይነት ጥያቄ ውስጥ የሚከቱ ናቸው።
1. "የዜማ ባይድ" ወይስ ስር የሰደደ የባህሪ ችግር?
ኢትዮጵያውያን ዘንድ ብቻ ጎልቶ የሚታየው አንዱ ችግር፣ ትንሽ ስልጣን ሲገኝ ያንን ስልጣን በታችኛው ማህበረሰብ ላይ "የማስፈራሪያ" መሳሪያ ማድረግ ነው። ትራፊኩ ወይም ሲቪል ፖሊሱ ህግ ለማስከበር ሳይሆን፣ የራሱን የበላይነት ለማሳየት ወይም የግል ጥቅሙን ለማሳደድ ሲል ብቻ ዜጎችን መንገድ ላይ ያስቆማል።
• ያለ ጥፋት መቆም፦ "ለምን ቆምኩ?" ብሎ መጠየቅ እንደ ወንጀል የሚቆጠርበት አጋጣሚ ብዙ ነው።
• የኪስ አደን (Hunting for Bribes)፦ መኪናን ማስቆም የደህንነት ስራ ሳይሆን፣ የገንዘብ መሰብሰቢያ ስልት ሆኗል። ሰነድ በማመላለስና በማጉላላት አሽከርካሪው ተስፋ ቆርጦ "ጉቦ" እንዲሰጥ ይገፋፋል።
2. የስልጣን መባለግ ግፍ
ትንሽ ስልጣን ያለው ሰው እንኳን መንገድ ላይ ቆሞ የሚያሳየው ትዕቢትና ዛቻ፣ በዜጎች ላይ የሚፈጥረው ስነ-ልቦናዊ ስብራት ከፍተኛ ነው። ይህም፦
• ህዝቡ በመንግስት አካላት ላይ ያለው እምነት እንዲሸረሸር ያደርጋል።
• ዜጎች በገዛ አገራቸው እንደ ባዕድ እንዲሰማቸው ያደርጋል።
• ለህግ ከመገዛት ይልቅ "ለጉቦ" መገዛትን እንደ አማራጭ እንዲወስዱ ያስገድዳል።
3. መፍትሄው የት ጋር ነው?
ይህንን ጨለማ ጎዳና ወደ ብርሃን ለመቀየር የሚከተሉት እርምጃዎች የግድ ናቸው፡-
• የካሜራና የቴክኖሎጂ አጠቃቀም፦ መኪናን በእጅ ማስቆም ቀርቶ፣ ጥፋቶች በካሜራ ተመዝግበው ለባለቤቱ በስልክ መልዕክት የሚደርሱበት አሰራር በስፋት ተግባራዊ መሆን አለበት። ይህ በሰውና በሰው መካከል ያለውን ግጭትና ሙስናን ሙሉ በሙሉ ያስቀራል።
• ገለልተኛ የቅሬታ ሰሚ አካል፦ ማንኛውም ዜጋ በፖሊስ ወይም በትራፊክ ሲበደል ወዲያውኑ አቤቱታ የሚያቀርብበትና ፈጣን እርምጃ የሚወሰድበት "ተጠያቂነት ያለው" መዋቅር መዘርጋት።
• የባህል ለውጥ፦ ስልጣን ህዝብን ማገልገያ እንጂ የገቢ ምንጭ አለመሆኑን የሚያስተምር ሰፊ የግንዛቤ ስራ በፀጥታ መዋቅሩ ውስጥ መስራት።
