Qeyri Səlis, baku, Baku (2026)

02/02/2026

Unitree G1, Altay səhrasında -47.4°C şaxtada avtonom yürüş keçirdi. Robotu ərsəyə gətirən komanda 2026-cı il Qış Olimpiya Oyunlarının promo şousu üçün robotun həmin şaxtada 130.000 addım qət etdiyini bildirir.

15/09/2025

Nvidia və Kioxia süni intellekt üçün yeni nəsil SSD-lər üzərində işləyir!

2027-ci ilə qədər ənənəvi SSD-lərlə müqayisədə 100 dəfə daha sürətli işləyən kommersiya SSD-ləri hazırlanacaq. Bu, AI sahəsində böyük sıçrayış deməkdir.

HBM yerinə HBF: Nvidia, HBM (High-Bandwidth Memory) texnologiyasından uzaqlaşaraq HBF (High-Bandwidth Flash) əsaslı həllərə yönəlir. Bu sistemlərdə SSD-lər birbaşa GPU-ya inteqrasiya olunacaq və həm yüksək yaddaş tutumu, həm də indiki HBM həllərindən qat-qat yüksək performans təqdim edəcək.

Kioxia ilə birgə hazırlanacaq SSD-lərin ümumilikdə 200 milyon IOPS səviyyəsinə çatacağı gözlənilir. Bunun üçün hər biri 100 milyon IOPS gücündə iki SSD istifadə olunacaq.

Yüksək sürət üçün PCIe 7.0 interfeysi tətbiq ediləcək və HBM-nin yerini tamamilə almaq üçün sıfırdan yeni bir memarlıq yaradılacaq. Bu yenilik süni intellekt aləmini tamamilə dəyişə bilər!

12/09/2025

Apple-ın yeni iPhone 17 seriyası ilə birgə təqdim etdiyi A19 / A19 Pro çiplərində təhlükəsizlik sahəsində bir neçə mühüm yenilik var. Hərçənd bu barədə çox da danışılmadı, ancaq onlardan bəzilərini buraya qeyd edim:

Əvvəlcə əsas təhlükəsizlik yenilikləri

1. Yaddaş bütövlüyünün qorunması (MIE)
Bu yeni funksiyanın əsas hədəfi yaddaş təhlükəsizliyini təmin etmədir — yəni proqramlarda tez-tez rast gəlinən yaddaşdan istifadə səhvlərini, buffer overflowları, yaddaşda icazəsiz oxuma/yazma hallarını azaldır. MIE çip səviyyəsində işləyərək yaddaşda ayrılan hər hissəyə xüsusi ‘tag - etiket’ qoyur və sistem bu etiketlərin düzgün olub-olmadığını hər əməliyyatda yoxlayır. Bu da yaddaş təhlükəsizliyi zəifliklərinə qarşı əlavə qoruma yaradır.

2. Təkmilləşdirilmiş yaddaş etiketləmə modulu (EMTE)
MIE funksiyası əsasən ARMLab-ın Təkmilləşdirilmiş Yaddaş Etiketləmə Moduluna əsaslanır. Bu texnologiya yaddaşın hər hissəsinə xüsusi ‘etiket’ (identifikator) verir və proqram işləyərkən həmin etiketlərin düzgünlüyünü yoxlayır. Beləcə təhlükələrin qarşısı alınır.

3. Əhatə dairəsi
- Sistem nüvəsi (kernel) — ən əsas hissələr qorunur.
- İstifadəçi proqramları — Apple deyir ki, 70-dən çox proqram daim (“always-on”) qorunma altındadır.
- Etiketlərin məxfiliyi — yaddaş etiketlərinə hücumçuların baxması və onları istismar etməsi mümkün deyil.

4. Hücumlardan qorunma
Yeni MIE texnologiyası Spectre V1 kimi tanınmış zəifliklərin yaratdığı məlumat sızmalarını da xeyli çətinləşdirir.

Bunlar niyə lazım?

Yaddaş səhvlərinə qarşı qoruma. C/C++ kimi proqramlama dillərində tez-tez rast gəlinən buffer overflow və oxşar zəifliklərin qarşısı avtomatik alınır. Hackerlərin bu boşluqlardan sui-istifadə etməsinin qarşısı alınır.
Bundan başqa, A19 çipi ilə artıq sadəcə bəzi hissələr deyil, bütün sistem “always-on” rejimdə yoxlanır və qorunur.
Bu qədər proses sonrasında bəs enerji sərfiyyatı və performans necə olacaq deyə adam düşünür. Bu barədə Apple bildirir ki, bu güclü qorunma prosessorun sürətinə demək olar ki, təsir etmir.

Mənbə: Wired, The Verge.

22/02/2025

Bu, atomların indiyə qədər çəkilmiş ən yüksək keyfiyyətli şəkli.

100 milyon dəfə böyüdülmüş praseodimium ortoskandat (PrScO₃) molekulunun atom quruluşunun görüntüsü. Gördüyünüz nöqtələr kristal qəfəsdəki fərdi atomlardır. Şəkil biraz qeyri-səlis görünsə də, bu, keyfiyyət baxımından olan qüsur deyil - atomlar istilik hərəkəti səbəbindən heç vaxt tərpənməyi dayandırmır deyə, belə yüngül bulanıqlıq yaradır.
Görüntünü əldə etmək üçün istifadə olunan üsul ptikoqrafiyadır, atomlardan sıçrayan elektronların müdaxilə nümunələrindən görüntü yaradan interferometriya formasıdır. Bu elektronların necə səpələndiyini təhlil edərək, görüntüləmə sistemi atom strukturlarının xəritəsini dəqiqliklə çəkə bilir.
Bu şəkildə mükəmməl kristal meydana gətirən praseodimium atomları (cüt-cüt parlaq ləkələr), skandium atomları (tək parlaq ləkələr) və oksigen atomları (solğun qırmızı ləkələr) göstərilir. Bu sıçrayışın potensial tətbiqləri materialşünaslıqdan kvant kommunikasiyalarına qədər genişdir.

Şəkil: Cornell Universitetindən.

29/01/2025

Facebook, "yanlışlıqla" Linuxa dair paylaşılan mövzuları kibertəhlükəsizlik təhdidi olaraq tag edib. Bu vəziyyət də, həm paylaşılan mövzuların, həm də paylaşan istifadəçilərin blok edilməsinə səbəb olub.
İlk dəfə, bloklanma vəziyyətinə ayın 19da rast gəlinib. İlk təsirlənənlərdən biri də DistroWatch olub, bu sayta yönləndirən linkləri Facebook "malware/zərərli proqram" olaraq qeyd edib. Paylaşılan mövzular silinib və istifadəçi hesabları bloklanıb.
Facebook, əvvəlcə Linuxu kibertəhdid filterindən çıxarmağı rədd edib. Ancaq, ardınca deyəsən problemi aradan qaldırıb.

26/01/2025

Nokianın telefon bazarının 50%'ni əlində tutduğu dövrdə (2007) ilk iPhone'un bazara çıxması ilə, Nokiada işləyən bəzi mütəxəssislərin birgə şəkildə rəhbərliyə yazdığı mail:

Apple iPhone ciddi və yüksək səviyyəli rəqib kimi görünür. iPhone-un toxunma ilə işləyən ekran interfeysi texnologiya dünyasında yeni standart təyin edə bilər. Misilsiz istifadə rahatlığı vəd edən yeni interfeysə malikdir. Əla və qüsursuz inteqrasiya olunmuş internet proqramları da var, "Nokianın bununla mübarizə apara bilməsi üçün eyni texnologiyada interfeys hazırlamalıdır."

Və təbii ki, əksər ölkə və qurumlarda olduğu kimi, rəhbərlik bu təkliflə razılaşmayıb. Bu nəyi göstərir?
Hər yeni generasiya, nəsil bir öncəkinin əziyyətlərini çəkmək istəmir. Köhnə nəsillər isə, hər yeni nəslə vaxtilə öz çəkdikləri əziyyətlərdən danışırlar. Bunlar psixolojik olaraq, normal hallardır. Ancaq dəyişiklik şərtdir və dəyişməyən tək şey dəyişiklikdir. Ona görə də, əgər bazarda irəliləmək istəyirsənsə, gənc nəslə qulaq ver. iPhone bəs bunu necə bacardı? Çünki Apple'ın başında gənc nəslə qulaq verə bilən, yaxşı bazar araşdırması edə bilən və həm də dizayner olan Steve Jobs idi.

27/11/2024

Deməli, tədqiqatçılar ilk dəfə olaraq RSA və AES şifrələməsini sındırıblar.

Çin alimləri, D-Wave kvant kompüterlərilə RSA şifrləməsəni sındıraraq, yeni kriptoqrafik həllərə təcili ehtiyac olduğunu göstərdilər. Kvant hesablamasındakı bu irəliləyişlər kibertəhlükəsizlik cəmiyyətində şok dalğası yaratdı. Şanxay Universitetindən Vanq Çaonun rəhbərlik etdiyi bir qrup çinli tədqiqatçı D-Wave kvant optimallaşdırıcılarının həssas məlumatları qoruyan şifrələmə üsullarını sındıra biləcəyini göstərdi.
Çin Kompüter Jurnalında dərc edilmiş bu irəliləyiş bizə göstərir ki, kvant maşınlarının RSA və Advanced Encryption Standard (AES) daxil olmaqla, geniş istifadə olunan kriptoqrafik sistemləri sındırması gözləniləndən daha yaxındır.

Onu da deyim ki, bu tədqiqat əsasən RSA-i hədəf aldı və Present, Rectangle və Gift-64 blok şifrələri kimi AES üçün əsas alqoritmlərdə zəifliklər aşkar etdi.
D-Wave kvant kompüterlərin bulud servislər vasitəsilə istifadəsi də mümkündür, saatlıq qiyməti minlərlə dollardır))

02/11/2024

Qurum/şirkət daxilindən yarana biləcək təhlükələrə qarşı adətən istifadə edilən sistemlərdən biri də PAM sistemləridir. Gəlin, PAM sistemi nədir, necə idarə edilir, ona baxaq.

PAM, yəni Privilege Access Management (İmtiyazlı Giriş İdarəçiliyi), yüksək səlahiyyətlərə malik hesabların idarə olunması və mühafizəsini təmin edən təhlükəsizlik həllidir. Şirkət və təşkilatlarda xüsusi giriş hüquqlarına malik olan istifadəçilərin hesablarını idarə etmək üçün istifadə olunur. PAM, əsasən yüksək riskli və kritik məlumat və sistemlərə girişin məhdudlaşdırılması və nəzarətə götürülməsi üçün vacibdir.

PAM sistemləri aşağıdakı əsas funksiyaları yerinə yetirir:
1. Giriş icazələrinin idarə edilməsi: Yalnız lazımi işçilərə, sistemlərə və ya tətbiqlərə xüsusi icazələr verərək lazımsız girişlərin qarşısını alır. Yəni, işçilərin yalnız öz vəzifələrinə uyğun sistemlərə çıxışını təmin edir.
2. İmtiyazlı girişləri mərkəzləşdirmək: İmtiyazlı hesabların idarəsi üçün mərkəzləşdirilmiş bir platforma yaradaraq, bu hesabları izləməyi və idarə etməyi asanlaşdırır.
3. Sessiyaların izlənməsi və qeyd edilməsi: İmtiyazlı istifadəçilərin sessiyalarını real vaxtda izləyir və qeydə alır. Beləliklə, qeyri-qanuni fəaliyyətləri və şübhəli davranışları aşkar etmək mümkündür.
4. Şifrələrin idarə edilməsi və dövri olaraq dəyişdirilməsi: Şifrələri müntəzəm dəyişməklə, şifrələrin ələ keçirilməsi riskini azaldır. PAM sistemləri həmçinin şifrələri avtomatik dəyişmək və yüksək dərəcədə qorunan mənbələr üçün mürəkkəb şifrələr yaratmaq imkanına malikdir.
5. Audit və təhlil: İmtiyazlı girişləri və fəaliyyətləri qeyd edir və bu məlumatları sonradan təhlil etmək üçün saxlayır. Bu, həm təhlükəsizlik, həm də uyğunluq tələblərinə cavab vermək üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır.

PAM sistemləri, xüsusən də qurum daxilindən gələn təhdidlərə qarşı müdafiə baxımından həqiqətən çox vacibdir, çünki bu cür sistemlər müvafiq imtiyazlara sahib şəxslərin məlumatlara nəzarətsiz girişini məhdudlaşdırır.

Linux Azərbaycan

01/11/2024

İtaliyada keçmiş yüksək rütbəli bir polisin kibercasusluq şəbəkəsi quraraq, 5 il ərzində ölkənin Prezidenti və Baş naziri də daxil olmaqla, 800 min nəfərə aid məlumatları ələ keçirdiyi və satdığı ortaya çıxıb.

Polis vəzifəsində "super polis" ləqəbi ilə tanınan Carmine Gallo və qruppası, polis və digər təhlükəsizlik qurumlarının serverlərinə sızaraq ümumilikdə 15 TB həcmində məlumat əldə edib. Bu fəaliyyətlərini 2019-cu ildən 2024-cü ilin martına qədər davam etdiriblər.

Rəsmilər, Carmine Gallo tərəfindən qurulan və "kəşfiyyat şirkəti" olaraq fəaliyyət göstərən Equalize şirkəti vasitəsilə bu əməliyyatların həyata keçirildiyini bildiriblər. Sızma əməliyyatlarını polis işçilərinə rüşvət verərək, sistemlərə Trojan proqramı yerləşdirərək və Daxili İşlər Nazirliyinin informasiya sistemlərinin texniki xidmət işçilərini aldatmaq yolu ilə həyata keçirdiyi açıqlanıb. Əldə edilən kritik məlumatların isə Gallo'nun qarajında xüsusi bir yerdə saxlanıldığı bildirilir.

İtalyan prokurorları, kibercinayət şəbəkəsinin məlumatları mafiyaya, gizli xidmətlərə və bəzi xarici dairələrə satdığını və onlardan böyük dəstəklər aldığını deyir. Hətta 2023-cü ilin fevral ayında İsraildən iki kəşfiyyat əməkdaşı Equalize şirkətinin Milandakı ofisinə gedərək, şəbəkənin vacib üzvlərindən olan mütəxəssis Samuele Calamucci ilə görüşüb.

50-dən çox saxlanılanın olduğu hadisədə ittiham olunan digər şəxslər arasında şəbəkənin ikinci adamı (eyni zamanda Equalize şirkətinin rəhbəri) biznesmen Enrico Pazzali, IT məsləhətçi Samuele Calamucci, xüsusi dedektiv Massimiliano Camponovo və texnologiya və təhlükəsizlik şirkəti sahibi Giulio Cornelli də var. Adı çəkilən şəxslərə ev dustaqlığı verildiyi bildirilir.

30/10/2024

Avropa Birliyinin İrlandiya Məlumat Qoruma Komissiyası (DPC), LinkedIn-in hədəfli reklamlar (ehtiyaca uyğun) üçün insanların şəxsi məlumatlarını düzgün hüquqi əsas olmadan prosessinqdən keçirdiyinə görə Microsoft-a 310 milyon avro məbləğində cərimə tətbiq edib. Microsoft keçən il bu cəriməni gözlədiyini və 425 milyon dollar ehtiyat ayırdığını bildirmişdi. LinkedIn isə GDPR (Ümumi Məlumatların Qorunması Qaydası) qaydalarına uyğun hərəkət etdiyini düşündüyünü, lakin bu qərara uyğun olaraq reklam praktikasını yeniləməyə çalışacağını bildirib.

Qeyri Səlis

02/02/2026

15/09/2025

12/09/2025

22/02/2025

29/01/2025

26/01/2025

27/11/2024

02/11/2024

01/11/2024

30/10/2024

Address

Telephone

Website

Alerts

Contact The Business

Shortcuts

Share

Category